TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ IŞIĞINDA SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİM PROGRAMINDA TOPLUMSAL KİMLİĞİN İNŞASI: 2018 VE 2024 PROGRAMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 2, 395 - 417, 31.12.2025

Engin Zabun

https://doi.org/10.5281/zenodo.18056397

Öz

Bu araştırma, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) kapsamında hazırlanan 2024 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda (SBÖP) toplumsal kimliğin inşasına yönelik yaklaşımın, 2018 Programı'na kıyasla nasıl bir farklılaşma ve dönüşüm sergilediğini karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılarak; 2018 ve 2024 SBÖP'lerinin amaçları, öğrenme çıktıları, programlar arası bileşenler (değerler, beceriler) analiz edilmiştir.
Analiz sonuçlarına göre, 2018 SBÖP'te millet, vatan, hukuk, devlet ve kültürel miras gibi toplumsal kimlik bileşenleri öğrenme alanları içinde yüksek kazanım yoğunluğu ile temsil edilirken, 2024 TYMM’de toplam öğrenme çıktısı sayısını azaltmış ancak bu bileşenleri daha sistematik ve bütüncül bir yaklaşımla ele almıştır. 2024 Programı'nın temel farklılıkları, toplumsal kimlik inşasını daha niteliksel bir derinliğe taşımaktır. Bu kapsamda, Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri (SDB) ve Okuryazarlıklar ile kimlik, sarmal ve beceri temelli bir yapı kazanmıştır. Ayrıca, Erdem-Değer-Eylem (E-D-E) Çerçevesi kullanılarak millî kimliğin, yerli ürün kullanma gibi somut eylem bileşenlerine dönüştürülmesiyle kimlik eylem odaklı hale gelmiştir. Son olarak, bütüncül eğitim yaklaşımı bireysel yetkinlikleri toplumsal ahlaki uyumla bütünleştirerek birey-toplum dengesini yapısal olarak güçlendirirken; adalet ve yardımseverlik değerlerinde kapsayıcılık (etnik köken ve özel gereksinim ayrımı yapmama) vurgusuyla çoğulcu bir temel hedeflenmektedir. Sonuç olarak, 2024 Sosyal Bilgiler Programı, toplumsal kimlik inşasını 2018'e kıyasla daha az içerik, daha çok beceri ve eylem temelli bir sürece taşımıştır. Bu yaklaşım, öğrencilerin millî kimliği benimsemelerini, aynı zamanda modern sorunlar (dijital mahremiyet, sürdürülebilirlik) karşısında eleştirel ve sorumlu vatandaşlar olarak hareket etmelerini zorunlu kılmaktadır

Anahtar Kelimeler

Toplumsal Kimlik , Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) , Sosyal Bilgiler Öğretim Programı , Karşılaştırmalı Analiz , Erdem-Değer-Eylem

Etik Beyan

Bu çalışma özgün bir eser olup, intihal içermemektedir. Tüm veri, bilgi ve sonuçlar bilimsel etik kurallarına uygun olarak elde edilmiş ve sunulmuştur. Kullanılan tüm dış kaynaklara uygun şekilde atıf yapılmıştır. Çalışmayla ilgili herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır

Destekleyen Kurum

Bağımsız çalışma

Proje Numarası

-

Teşekkür

"Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Işığında Sosyal Bilgiler Öğretim Programında Toplumsal Kimliğin İnşası: 2018 ve 2024 Programlarının Karşılaştırmalı Analizi" başlıklı akademik çalışmam sisteme başarıyla yüklenmiştir. Bu sürecin gerçekleşmesinde emeği geçen tüm ilgili birimlere ve sistemi kullanan meslektaşlarıma teşekkür ederim. Saygılarımla,

CONSTRUCTION OF SOCIAL IDENTITY IN THE SOCIAL STUDIES CURRICULUM IN THE LIGHT OF THE TURKISH CENTURY EDUCATION MODEL: A COMPARATIVE ANALYSIS OF THE 2018 AND 2024 PROGRAMS

Öz

This research aimed to comparatively examine how the approach to social identity construction in the 2024 Social Studies Curriculum (SBÖP), prepared within the framework of the Turkey Century Education Model (TYMM), differed and transformed compared to the 2018 Curriculum. Using content analysis, a qualitative research method, the objectives, learning outcomes, and cross-curricular components (values, skills) of the 2018 and 2024 SBÖPs were analyzed.
According to the analysis results, while the 2018 SBÖP represented social identity components such as nation, homeland, law, state, and cultural heritage with a high density of learning outcomes within learning domains, the 2024 TYMM reduced the total number of learning outcomes but addressed these components with a more systematic and holistic approach. The fundamental differences of the 2024 Curriculum are its ability to take social identity construction to a more qualitative level. In this context, identity acquires a spiral and skill-based structure with Social-Emotional Learning Skills (SELS) and Literacies. Furthermore, by using the Virtue-Value-Action (V-A) Framework, national identity is transformed into concrete action components, such as using domestic products, and identity becomes action-oriented. Finally, the Holistic Education Approach structurally strengthens the individual-society balance by integrating individual competencies with social moral harmony, while a pluralistic foundation is aimed, with an emphasis on inclusiveness (without discrimination based on ethnicity and special needs) in the values of justice and charity. Consequently, the 2024 Social Studies Curriculum has shifted social identity construction from a content-based to a skill- and action-based process compared to 2018. This approach requires students to embrace national identity while also acting as critical and responsible citizens in the face of modern challenges (digital privacy, sustainability). Keywords: Social Identity, Turkey Century Education Model (TYMM), Social Studies Curriculum, Comparative Analysis, Virtue-Value-Action, Civic Literacy, National Identity.

Anahtar Kelimeler

Social Identity , Turkey Century Education Model (TYMM) , Social Studies Curriculum , Comparative Analysis

Etik Beyan

This study is an original work and does not contain plagiarism. All data, information, and results were obtained and presented in accordance with scientific ethical principles. All external sources used have been appropriately cited. There is no conflict of interest regarding the study.

Destekleyen Kurum

Independent work

Proje Numarası

-

Teşekkür

My academic study, "Constructing Social Identity in the Social Studies Curriculum in Light of the Turkish Century Education Model: A Comparative Analysis of the 2018 and 2024 Curricula," has been successfully uploaded to the system. I would like to thank all relevant units and my colleagues who used the system for their contributions to this process.

Kaynakça

• Alismail, H. A., & McGuire, P. (2015). 21st Century Standards and Curriculum: Current Research and Practice. Journal of Education and Practice, 6(6), 150-154.
• Anagün, Ş., Atalay, N., Kılıç, Z., & Yaşar, S. (2016). Öğretmen Adaylarına Yönelik 21. Yüzyıl Becerileri Yeterlilik Algıları Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40, 160-175. https://doi.org/10.9779/PUJE768
• Arslan, A. (2025). TYMM Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi’nin İncelenmesi. Temel Eğitim, 7(27), 106-121. https://doi.org/10.52105/temelegitim.1758139
• Aslan, E. (2010). Eğitim Tarihimizde Sosyoloji Dersleri. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Bassey, M. (1999). Case Study Research in Educational Settings. Open University Press.
• Bilgin, N. (1995). Sosyal Psikolojiye Giriş. Ege Üniversitesi Basın Yayın Yüksek Okulu Yayınları.
• Bilgin, N. (2003). Sosyal Kimlik Kuramı. Türk Psikoloji Yazıları, 6(11), 341-356.
• Bilgin, N. (2007). Kimlik İnşası. Aşina Kitaplar.
• Bıyıklı, M. (2018). Türk Dünyası Arasında Ortak Kuruluşlar, İlişkiler Ve İş Birlikleri. Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi ORASAM Yayınları.
• Brown, A. P. (2008). A Review of The Literature On Case Study Research. Canadian Journal for New Scholars in Education, 7(1), 1–13.
• Childs, A., Twidle, J., Sorensen, P., & Godwin, J. (2007). Trainee Teachers’ Use of the Internet—Opportunities and Challenges for Initial Teacher Education. Research in Science & Technological Education, 25(1), 77–97.
• Chmiliar, I. (2010). Multiple-Case Designs. In A. J. Mills, G. Eurepas, & E. Wiebe (Eds.), Encyclopedia Of Case Study Research (pp. 582–583). SAGE Publications.
• Chomsky, N. (2013). Dil ve Zihin. (A. Kocabaş, Çev.). Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Creswell, J. W. (2007). Qualitative Inquiry & Research Design: Choosing Among Five Approaches (2nd ed.). SAGE Publications.
• Çelikkaya, T. (2021). Toulmın Argümantasyon Modeli. İçinde T. Çelikkaya (Ed.), Etkinlik Örnekleriyle Sosyal Bilgiler Öğretiminde Alternatif Eğitim Modelleri Ve Yaklaşımlar (s. 2-38). Nobel Yayıncılık.
• Çelikkaya, T., & Yakar, H. (2020). Alana Özgü Beceriler. İçinde T. Çelikkaya & H. Yakar (Ed.), Konu Ve Beceri Temelli Sosyal Bilgiler Öğretimi I (S. 1-5). Nobel Yayıncılık.
• Dadak, E. A. (2018). Sosyal Kimlik Kuramı Bağlamında Bireylerin Kimlik Ve Aidiyet Tanımlamaları: Kocaeli Kafkas Kültür Derneği Örneği [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Davey, L. (2009). The Application of Case Study Evaluations (T. Gökçek, Çev.). Elementary Education Online, 8(2), 1–3.
• Davidson, J. E., & Sternberg, R. J. (2003). The Psychology of Problem Solving. Cambridge University Press.
• Demirtaş, H. (2003). Sosyal Kimlik Teorisinin Eğitime Yansımaları. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15, 120-135.
• Erdenir, S. (2005). Sosyal Kimlik Kuramına Eleştirel Bir Bakış. Sosyoloji Dergisi, 3(10), 1-15.
• Ergün, M. (2018). Modern Eğitim Sistemlerinin Doğuşu ve Gelişimi. Pegem A.
• Erzin, E. (2021). Cumhuriyet’in İlk Dönemi Eğitim Politikalarının Kültürleme Etkisi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Ticaret Üniversitesi.
• Flyvbjerg, B. (2006). Five Misunderstandings About Case-Study Research. Qualitative Inquiry, 12(2), 219–245.
• Genç, S. Z. (2005). İlköğretimde Sosyal Becerilerin Gerçekleşme Düzeyinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma. Kastamonu Eğitim Dergisi, 13(1), 41-54.
• Gerring, J. (2007). Case Study Research: Principles and Practices. Cambridge University Press.
• Göka, E. (2006). Sosyal Kimlik Kuramı Ve Liderlik. Liderlik Araştırmaları, 2(1), 1-18.
• Griffin, P., & Care, E. (2015). The ATC21S Method. In P. Griffin & E. Care (Eds.), Assessment and teaching of 21st century skills: Methods and approaches. Springer.
• Güneş, K. (2015). Ulusal Kimlik Ve Ulusal Aidiyet. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Hadinugrahaningsih, T., Rahmawati, Y., & Ridwan, A. (2017). Developing 21st Century Skills in Chemistry Classrooms: Opportunities and challenges of STEAM integration. AIP Conference Proceedings, 1868(1), 030008. https://doi.org/10.1063/1.4995107
• Hancock, R. D., & Algozzine, B. (2006). Doing Case Study Research. Teachers College Press.
• Karasu Avcı, E. (2021). Sunuş Yoluyla Öğretim Stratejisi Ve Sosyal Bilgiler Öğretiminde Kullanımı. Y. Değirmenci & Z. Taşyürek (Ed.), Uygulama Örnekleriyle Sosyal Bilgiler Öğretimi (Strateji-Yöntem-Teknik) (s. 21-42). Nobel Yayıncılık.
• Kaya, B. (2015). Sosyal Bilgilerde Beceri Öğretimi. İçinde C. Dönmez & K. Yazıcı (Ed.), Sosyal Bilgiler Öğretimi (S. 263-301). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Kutlu, Ö. (2006). Üst Düzey Süreçleri Belirleme Yolları: Yeni Durum Belirleme Yaklaşımları. Çağdaş Eğitim, 31(335), 15-21.
• Merriam, S. B. (1998). Qualitative Research and Case Study Applications in Education. Jossey-Bass Publishers.
• Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen Ve Uygulama İçin Bir Rehber (3. Baskıdan çeviri; S. Turan, Çev. Ed.). Nobel Yayın Dağıtım.
• Mete, M. (2023). Sosyal Kimlik Teorisi Ve Göçmen Kimliğinin Ötekileştirilmesi Süreci: Stereotipleştirmeye Yönelik Psikopolitik Bir Analiz. Akademik İncelemeler Dergisi, 18(1), 469-488. Https://Doi.Org/10.17550/Akademikincelemeler.1323189
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (İlkokul Ve Ortaokul 4, 5, 6 Ve 7. Sınıflar). MEB Yayıncılık.
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2023). K-12 Beceriler Çerçevesi: Türkiye Bütünsel Modeli. MEB Yayınları.
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Program Ortak Metni. MEB Yayınları.
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative Data Analysis. SAGE Publications.
• Mızrak, S. (2021). Anlam Örgüsü Ve Kimlik. Yayımlanmış Eser. National Council for the Social Studies (NCSS). (2010). Appendix I Essential Social Studies Skills and Strategies.
• Önal, G. (2022). Sosyal Bilgilerde Beceri Öğretimi. İçinde C. Öztürk & T. Kafadar (Ed.), Sosyal Bilgiler Öğretimi Etkili Vatandaşlık Eğitimi El Kitabı (S. 127-143). Nobel Yayıncılık.
• Ören, M. F. (2020). “Kimlik” İnşası Olarak Eğitim Faaliyeti: Bilgi Sosyolojisi Çerçevesinde Bir Değerlendirme. Toplum Bilimleri Dergisi, 14(28), 101-125.
• Partnership for 21st Century Skills. (2009). Framework for 21st century learning.
• Patkova, D. (2017). Individual Planning in the Social Services. Annual Conference Faculty Of Socıal Scıences Ucm Trnava Social Policy and Services. Trnava.
• Resnick, L. B., & Resnick, D. P. (1992). Assessing the Thinking Curriculum: New Tools for Educational Reform. In B. R. Gifford & M. C. O’Connor (Eds.), Changing Assessments: Evaluation in Education and Human Services (Vol. 30, pp. 37-75). Springer.
• Sicherl Kafol, B., & Denac, O. (2020). The Importance of Interdisciplinary Planning of the Learning Process. Procedia Social and Behavioral Sciences, 2, 4695–4701.
• Stake, R. R. (2005). Case studies. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), The SAGE Handbook of Qualitative Research (3rd ed., ss. 443–466). Sage.
• Stout, D. (2005). The Social and Cultural Context of Stone-Knapping Skill Acquisition. V. Roux & B. Bril (Ed.), Stone Knapping: The Necessary Conditions for A Uniquely Hominin Behaviour (pp. 331–340). McDonald Institute for Archaeological Research.
• Strauss, A. L., & Corbin, J. (1990). Basic of Qualitative Research: Grounded Theory Producers and Techniques. Sage.
• Şimşek, H., Küçük, A., & Topkaya, N. (2012). Eğitim ve ideoloji. Kastamonu Eğitim Dergisi, 20(2), 651-666.
• Tajfel, H. (1982). Social Identity and İntergroup Relations. European Journal of Social Psychology, 12(1), 1-13.
• Trepte, S., & Loy, L. S. (2017). Social Identity Theory. Oxford Research Encyclopedia of Communication. https://doi.org/10.1093/acrefore/9780190228613.013.298
• Türk Dil Kurumu (TDK). (2020). Türk Dil Kurumu Sözlükleri. https://sozluk.gv.tr/
• Turner, J. C. (1987). Rediscovering the Social Group: A Self-categorization Theory. Blackwell.
• Turner, J. C., & Reynolds, K. J. (2010). The Story of Social Identity: A story of Struggle. In T. Postmes & N. R. Branscombe (Eds.), Rediscovering Social Identity: Core Sources and Current Directions (pp. 13–32). Psychology Press.
• Voogt, J., & Pareja Roblins, N. (2010). 21st Century Skills. Discussion Paper. University of Twente.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2005). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (8. baskı). Seçkin Yayıncılık.
• Yin, R. (1984). Case Study Research: Design and Methods (3rd ed.). Sage Publications.