KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUĞUN İŞ ETİĞİ ÜZERİNE ETKİSİ: MALATYA İLİ ÖRNEĞİ

Öz

Kurumsal sosyal sorumluluk (KSS), işletmelerin yasal zorunluluk veya dışsal bir baskı olmadan kendi iradeleriyle topluma fayda sağlama yolundaki gönüllü çalışmalarını ifade etmektedir. İş etiği ise işletmeler karar alırken bu süreç içerisinde doğru ve yanlışları ayırt etmelerine rehberlik eden ilkeler bütünüdür. Etik değerler, işletme faaliyetlerinin toplumsal beklentilerle uyumlu olmasını sağlar ve tüm paydaşlar için güven unsurunu inşa eder. Küreselleşme neticesinde artan kültürel farklılıklar işletmelerin ortak bir etik standart belirlenmesini gerekli kılmıştır. Kurumsal sosyal sorumlulukta bir etik unsur olduğu için kurumsal sosyal sorumluluk ve iş etiği günümüz işletmelerinin devamlılığı ve toplumsal güven açısından temel dayanağı olmuştur. Bu çalışmanın amacı, işletmelerin topluma karşı sorumluluk bilinciyle yürüttükleri faaliyetlerin etik değerlerle ne ölçüde örtüştüğünü ortaya koymak, kurumsal sosyal sorumluluk ve iş etiği kavramlarının işletme uygulamalarındaki karşılıklı etkileşimini analiz etmektir. Çalışma, aynı zamanda kurumsal sosyal sorumluluk anlayışının işletmelerde ne derece içselleştirildiğini, etik ilkelerin karar alma süreçlerine hangi boyutta yansıtıldığını ve bu iki kavramın bütünleşik bir yönetim anlayışı oluşturmadaki rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada veriler SPSS 25 (Armonk, NY: IBM Corp.) programı kullanılarak analiz edilmiştir. Ortalama, standart sapma, ortanca (çeyreklikler: Q1-Q3), frekans ve yüzde istatistikleri kullanılmıştır. Normallik değerlendirmesi Shapiro Wilk ve Kolmogorov Smirnov testleri ile yapılmıştır. Ayrıca histogram ve kutu-çizgi grafikleri ile sapmalar değerlendirilmiştir. Sayısal değerlerin gruplara göre kıyasında bağımsız Student-t, ANOVA ve Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. İkiden fazla grubun analizinde anlamlı çıkan değişkenler için ikili kıyaslamalarda ANOVA sonrası Tukey, Kruskal Wallis sonrası düzeltilmiş p değerleri ile analiz tamamlanmıştır. Puanlar arasındaki ilişkinin analizinde Spearman Rank korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Tüm testler için anlamlılık sınırı 0.05 olarak belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, işletmelerin varlığını sürdürebilmeleri için sosyal sorumluluk algısının kurumsallaştığı, bireysellikten uzaklaşıp tüm topluma hitap etmeye başladığı gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Etik
• İş Etiği
• Kurumsal Sosyal Sorumluluk

Destekleyen Kurum

Adıyaman Üniversitesi

Etik Beyan

Bu çalışmanın bana ait bir özgün çalışma olan yüksek lisans tezimden üretildiğini, çalışmamın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarında bilimsel etik ilke ve kurallara uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi beyan ederim.

Teşekkür

Çalışmamın fikir aşamasından bitişine kadar, desteğini hissettiğim değerli hocam ve danışmanım Dr. Öğr. Üyesi Kadir Aydın'a ve hayatımın her evresinde desteklerini esirgemeyen, bugüne gelmemde büyük emekleri olan Anneme, Babama ve Abilerime sonsuz teşekkürlerimi sunarım.

THE IMPACT OF CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY ON BUSINESS ETHICS: THE CASE OF MALATYA PROVINCE

Öz

Corporate social responsibility (CSR) refers to businesses' voluntary efforts to benefit society, without legal obligation or external pressure. Business ethics, on the other hand, are a set of principles that guide businesses in making decisions and distinguishing between right and wrong. Ethical values ensure that business activities align with social expectations and build trust among all stakeholders. Increasing cultural differences resulting from globalization have made it necessary for businesses to establish common ethical standards. Because corporate social responsibility includes an ethical element, corporate social responsibility and business ethics have become fundamental to the continuity of today's businesses and social trust. The purpose of this study is to reveal the extent to which the activities of businesses, driven by a sense of responsibility towards society, align with ethical values and to analyze the interplay of the concepts of corporate social responsibility and business ethics in business practices. The study also aims to examine the extent to which corporate social responsibility is internalized within businesses, the extent to which ethical principles are reflected in decision-making processes, and the role of these two concepts in creating an integrated management approach. Data were analyzed using SPSS 25 (Armonk, NY: IBM Corp.) software. Mean, standard deviation, median (quartiles: Q1-Q3), frequency, and percentage statistics were used. Normality was assessed using Shapiro Wilk and Kolmogorov Smirnov tests. Deviations were also assessed using histograms and box-plot plots. Independent Student-t, ANOVA, and Kruskal-Wallis tests were used to compare numerical values according to groups. In the analysis of more than two groups, for variables that were significant, pairwise comparisons were completed with Tukey's p values after ANOVA and Kruskal-Wallis's corrected p values. Spearman's Rank correlation coefficient was used to analyze the relationship between scores. The significance limit was set at 0.05 for all tests. As a result of the study, it was observed that the perception of social responsibility became institutionalized and moved away from individuality and began to appeal to the whole society in order for businesses to survive.

Anahtar Kelimeler

• Corporate Social Responsibility
• Ethics
• Business Ethics

Destekleyen Kurum

Adıyaman University

Etik Beyan

The master's thesis are produced from an original study of this work of my own, if my work preparation, data collection, analysis and presentation of scientific information in all phases of I was acting according to ethical principles and rules, including; the source for all data and information obtained in this study and the resources I showed in the bibliography, I declare that I gave.

Teşekkür

The idea of my work until the end from the stage, the support that I have felt my precious teacher and my advisor, Dr. Lecturer. Kadir Aydin member in every phase of my life and without their support, which arrived today in great efforts my mom, my dad, and my brothers, I want to thank.

Kaynakça

1. Akdemir, G. (2008). Tüketicilerin kurumsal sosyal sorumluluk uygulamaları yürüten işletmelere karşı tutumları ve GSM sektörü üzerine bir araştırma [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
2. Arslan, M. (2001). İş ve meslek ahlakı. Nobel Yayın Dağıtım.
3. Atacan, T. (2017). İş etiği kavramı ve Trabzon ve Giresun illerindeki işletmelerinin iş etiği yaklaşımlarının karşılaştırılması [Yüksek Lisans Tezi]. Giresun Üniversitesi.
4. Atalay, B. (2017). Anadolu liselerinde görev yapan öğretmenlerin meslek etiğine ilişkin görüşleri [Yüksek Lisans Tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
5. Aydın, İ. (2016). Yönetsel, mesleki ve örgütsel etik. Pegem Akademi.
6. Balı, S. ve Cinel, M. O. (2011). Bir rekabet aracı olarak kurumsal sosyal sorumluluk “Corporate socıal responsıbılıty as a competition ınstrument”: Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2(4), 49-50.
7. Başer, U. (2015). Kurumsal sosyal sorumluluk algısı üzerine bir araştırma [Yüksek Lisans Tezi]. Yaşar Üniversitesi.
8. Bayrak, S. (2001). İş ahlakı ve sosyal sorumluluk. Beta Yayınları.

9. Bektaş, Y. ve Köseoğlu, D. A. (2008). İş etiği ve iş etiğinin yayılım süreci: Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF Dergisi, 13(1), 145–158.
10. Blowfield, M. and Murray, A. (2008). Corporate responsibility: A critical introduction. Oxford University Press. Carroll, A. B. (1991). The pyramid of corporate social responsibility. Toward the moral management of organizational stakeholders. Business Horizons, 34(4), 39–48.
11. Cinel, M. O., ve Karaman, G. (2023). Kurumsal sosyal sorumluluk, yeşil strateji, yeşil muhasebe ilişkisi ve işletme performansına katkısı üzerine kavramsal bir bakış. Külliye, (Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. Yılı Özel Sayısı), 242-256.
12. Çelikkol, M. Ş. (2017). Etik, iş etiği, özel sektörde ve kamu sektöründe iş etiği. Master’s Dergisi, 2(2), 179–192.
13. Doğan, N. (2007). İş etiğinin kurumsal sosyal sorumluluktaki rolü ve bir araştırma [Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi.
14. Frederick, W. C. (1994). From csr1 to csr2: The maturing of business and society thought. Business & Society, 33(2), 150–164.
15. Halıcı, A. (2000). İşletme işlevleri açısından iş etiği ve menkul kıymetler borsasında işlem gören işletmelere yönelik bir araştırma [Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
16. İzci, M. (2021). Geçmişten günümüze yönetimde etik: türk kamu yönetimine katkıları bağlamında bir değerlendirme [Yüksek Lisans Tezi]. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
17. Kasımoğlu, E. (2009). Sosyal sorumluluk kapsamında eğitim faaliyetlerinin kurum imajına etkisi ve bir araştırma [Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi.
18. Kaynar, E. (2017). Duygusal zekâ alt boyutlarının iş etiği üzerine etkisi: muhasebe meslek mensupları üzerine bir araştırma [Yüksek Lisans Tezi]. Gümüşhane Üniversitesi.
19. Köseoğlu, M. A. ve Bektaş, Ç. (2007). İş etiği ve rekabet stratejileri yönetimi. Gazi Kitabevi.
20. Kraft, K. L. and Singhapakdi, A. (1991). The role of ethics and social responsibility in achieving organizational effectiveness: students versus managers. Journal of Business Ethics, 10, 679–686. Küçükoğlu, M. T. (2012). Etik değerler ve etiğin kurumsallaşması. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 4(1), 177–185. Özgen, H., Öztürk, A.ve Yalçın, A. (2002). İnsan kaynakları yönetimi. Nobel Yayın Dağıtım.
21. Özgener, Ş. (2004). İş ahlakının temelleri: Yönetsel bir yaklaşım. Nobel Yayın Dağıtım.
22. Öztürk, A. (2010). İşletmelerde sosyal sorumluluk faaliyetlerinin çalışanların performansına etkileri üzerine bir araştırma [Doktora Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
23. Poitras, G. (1994). Shareholder wealth maximization, business ethics and social responsibility. Journal of Business Ethics, 13, 125–134.
24. Robin, P. and Reidenbach, E. (1987). Social responsibility, ethics and marketing strategy: Closing the gap between concept and application. Journal of Marketing, 51, 44–58.
25. Rowe, M. (2006). Reputation, relationships and risk: A CSR primer for ethics officers. Business and Society Review, 111(4), 441–455.
26. Strong, K. and Meyer, G. (1992). An integrative descriptive model of ethical decision making. Journal of Business Ethics, 11, 89–94.
27. Türker, D. (2006). The ımpact of employee perception of corporate socıal responsibility on organizational commıtment: A scale development study [Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
28. Uyar, M. (2010). Muhasebecilerin bilişsel ahlaki gelişim seviyelerinin etik kararlara ve mesleki bağlılığa etkisi [Doktora Tezi]. Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü.
29. Ülgen, H. ve Mirze, S. K. (2004). İşletmelerde stratejik yönetim. Literatür Yayıncılık.
30. Wood, D. J. (1991). Corporate social performance revisited. Academy Of Management Review, 16(4), 691–718.
31. Yılmaz, K. (2006). Örgütlerin sosyal sorumlulukları: kavramsal bir çözümleme. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12, 65–79.