Yıl 2019, Cilt 3 , Sayı 1, Sayfalar 59 - 69 2019-03-27

HAVAYOLU YOLCU TAŞIMACILIĞI SEKTÖRÜNDE ALGILANAN STRES VE İŞLE BÜTÜNLEŞME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İŞTEN AYRILMA KARARINA ETKİSİ THE EFFECT OF RELATION BETWEEN PERCEIVED STRESS AND WORK ENGAGEMENT ON DECISION TO LEAVE THE JOB IN AIRLINE PASSENGER TRANSPORT INDUSTRY

İsmet Burçak Vatansever Durmaz [1]


Bu çalışmada özel bir havayolu şirketinde çalışan uçuş personelinin stresi algılama düzeyi ve bu algılanan stresin işle bütünleşme bağlantısına değinilmiş ve bu ilişkinin işten ayrılma kararına etkisi araştırılmaya çalışılmıştır. Çalışmada Nisan-Ağustos 2018 tarihleri arasında anket uygulanmış ve daha önce güvenilirliği ve geçerliliği kanıtlanmış ölçekler kullanılmıştır. Algılanan stres için, Cohen, Kamarck ve Mermelstein (1983) tarafından geliştirilen 14 maddelik ölçek, işle bütünleşme kavramını ölçmek için Schaufeli ve Bakker (2003) tarafından geliştirilen UWES - Utrecht Work Engagement Global Scale, işten ayrılma niyetini ölçmek için Cammann vd. (1983) tarafından geliştirilen ve Mimaroğlu (2008) tarafından Türkçe’ye çevrilen 3 maddelik işten ayrılma niyeti ölçeği kullanılmıştır. Algılanan stres ölçeğine yapılan faktör analizi neticesinde, stres, başa çıkma ve kontrol isimli 3 faktör saptanmıştır. İşle bütünleşme ölçeğine yapılan faktör analizi neticesinde, zindelik ve adanma-yoğunlaşma isimli 2 faktör saptanmıştır. İşten ayrılma niyeti ise tek boyuttan meydana gelmektedir. Algılanan stresin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisine yönelik yapılan stepwise regresyon analizi sonucunda stres ve kontrol faktörlerinin işten ayrılma niyeti üzerinde etkisi bulunduğu, işle bütünleşmenin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisine ilişkin gerçekleştirilen stepwise regresyon analizi neticesinde ise adanma-yoğunlaşma faktörünün işten ayrılma niyeti üzerinde etkisi bulunduğu tespit edilmiştir. Bu doğrultuda elde edilen sonuçlar ile literatürde yer alan çalışmalar birbirini destekler niteliktedir. 

Algılanan Stres, İşle Bütünleşme, İşten Ayrılma Niyeti
  • Alfes, K., Shantz, A. D., Truss, C. and Soane, E. C. (2013). The Link between Perceived Human Resource Management Practices, Engagement and Employee Behaviour: A Moderated Mediation Model. The International Journal of Human Resource Management, 24 (2): 330-351.
  • Altunel, M. C. and Erkut, B. (2015). Cultural Tourism in Istanbul: The Mediation Effect of Tourist Experience and Satisfaction on The Relationship between Involvement and Recommendation Intention. Journal of Destination Marketing & Management, 4 (4): 213-221.
  • Astoora, J. B. (1998). Stress or Stress, New Desease of Civilization. Tehran: Roshd publication. Tehran.
  • Bakker, A. B., Schaufeli, W. B., Leiter, M. P. and Taris, T. W. (2008). Work Engagement: An Emerging Concept in Occupational Health Psychology. Work & Stress, 22 (3): 187-200.
  • Ballard, T. J., Lagorio, S., De Santis, M., De Angelis, G., Santaquilani, M., Caldora, M. and Verdecchia, A. (2002). A Retrospective Cohort Mortality Study of Italian Commercial Airline Cockpit Crew and Cabin Attendants. International Journal of Occupational and Environmental Health, 8 (2): 87-96.
  • Bhatnagar, J. (2012). Management of Innovation: Role of Psychological Empowerment, Work Engagement and Turnover Intention in The Indian Context. The International Journal of Human Resource Management, 23 (5): 928-951.
  • Blaug, R., Kenyon, A. and Lekhi, R. (2007). Stress at Work: A Report Prepared for The Work Foundation’s Principal Partners. Project Report. The Work Foundation.
  • Breevaart, K., Bakker, A. B., Demerouti, E. and Hetland, J. (2012). The Measurement of State Work Engagement: A Multilevel Factor Analytic Study. European Journal of Psychological Assessment, 28 (4): 305-312.
  • Çalışır, F., Gümüşsoy, C. A. and Işkın, I. (2011). Factors Affecting Intention to Quit among IT Professionals in Turkey. Personnel Review, 40 (4): 514-533.
  • Chong, C. S., Tsunaka, M. and Chan, E. P. (2011). Effects of Yoga on Stress Management in Healthy Adults: A Systematic Review. Alternative Therapies in Health and Medicine, 17 (1): 32.
  • Cohen, S., Kamarck, T. and Mermelstein, R. (1983). A Global Measure of Perceived Stress. Journal of Health and Social Behavior, 385-396.Cropanzano, R. and Mitchell, M. S. (2005). Social Exchange Theory: An Interdisciplinary Review. Journal of Management, 31 (6): 874-900.
  • Dalay, G. (2007). The relationship between the variables of organizational trust, job engagement, organizational commitment and job ınvolvement. Unpublished Mater Thesis. Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  • Demerouti, E., Bakker, A. B., Nachreiner, F. and Schaufeli, W. B. (2001). The Job Demands-Resources Model of Burnout. Journal of Applied Psychology, 86 (3): 499.
  • Emberland, J. S. and Rundmo, T. (2010). Implications of Job Insecurity Perceptions and Job Insecurity Responses for Psychological Well-Being, Turnover Intentions and Reported Risk Behavior. Safety Science, 48 (4): 452-459.
  • Eskin, M., Harlak, H., Demirkıran, F. ve Dereboy, Ç. (2013). Algılanan Stres Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Güvenirlik ve Geçerlik Analizi. New Symposium Journal, 51 (3).
  • Field, L. K. and Buitendach, J. H. (2011). Happiness, Work Engagement and Organisational Commitment of Support Staff at A Tertiary Education Institution in South Africa. SA Journal of Industrial Psychology, 37 (1): 1-10.
  • Firth, L., Mellor, D. J., Moore, K. A. and Loquet, C. (2004). How Can Managers Reduce Employee Intention to Quit?. Journal of Managerial Psychology, 19 (2): 170-187.
  • Griffin, R. and Moorhead, G. (2011). Organizational Behavior. Nelson Education.
  • Hallberg, U. E. and Schaufeli, W. B. (2006). “Same Same” But Different? Can Work Engagement Be Discriminated from Job Involvement and Organizational Commitment?. European Psychologist, 11 (2): 119-127.
  • Harter, J. K., Schmidt, F. L. and Hayes, T. L. (2002). Business-Unit-Level Relationship between Employee Satisfaction, Employee Engagement, and Business Outcomes: A Meta-Analysis. Journal of Applied Psychology, 87 (2): 268.
  • Hom, P. W., Griffeth, R. W. and Sellaro, C. L. (1984). The Validity of Mobley’s (1977) Model of Employee Turnover. Organizational Behavior and Human Performance, 34 (2): 141-174.
  • Kahn, W. A. (1992). To Be Fully There: Psychological Presence at Work. Human Relations, 45 (4): 321-349.
  • Kammeyer-Mueller, J. D., Judge, T. A. and Scott, B. A. (2009). The Role of Core Self-Evaluations in The Coping Process. Journal of Applied Psychology, 94 (1): 177.Kavgacı, H. ve Çalık, T. (2017). Öğretmenlerin İşle Bütünleşme Düzeylerinin Örgütsel ve Bireysel Değişkenlerle İlişkisi: Bir Çoklu Aracılık Modeli. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 23 (2): 223-248
  • Kaye, B. and Jordan-Evans, S. (2007). Engaging The Massive Middle. Career Systems International, The Beverly Kaye Company.
  • Lazarus, R. S. (1993). From Psychological Stress to The Emotions: A History of Changing Outlooks. Annual Review of Psychology, 44 (1): 1-22.
  • Luria, G. and Torjman, A. (2009). Resources and Coping with Stressful Events. Journal of Organizational Behavior: The International Journal of Industrial, Occupational and Organizational Psychology and Behavior, 30 (6): 685-707.
  • MacDonald, L. A., Deddens, J. A., Grajewski, B. A., Whelan, E. A. and Hurrell, J. J. (2003). Job Stress among Female Flight Attendants. Journal of Occupational and Environmental Medicine, 45 (7): 703-714.
  • Mangi, R. A. and Jalbani, A. (2013). Mediation of Work Engagement between Emotional Exhaustion, Cynicism and Turnover Intentions. International Journal of Management Sciences and Business Research, 2 (7): 45-54.
  • March, J. G. and Simon, H. A. (1958). Organizations. University of Illinois at Urbana-Champaign’s Academy for Entrepreneurial Leadership Historical Research Reference in Entrepreneurship.
  • Maslach, C., Schaufeli, W. B. and Leiter, M. P. (2001). Job Burnout. Annual Review of Psychology, 52 (1): 397-422.
  • McNeely, E., Mordukhovich, I., Tideman, S., Gale, S. and Coull, B. (2018). Estimating The Health Consequences of Flight Attendant Work: Comparing Flight Attendant Health to The General Population in a Cross-sectional Study. BMC Public Health, 18 (1): 346.
  • Medlow, S., Kelk, N. and Hickie, I. (2011). Depression and The Law: Experiences of Australian Barristers and Solicitors. Sydney Law Review, (33): 771.
  • Mimaroğlu, H. (2008). Psikolojik sözleşmenin personelin tutum ve davranışlarına etkileri. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
  • Ming, B. S., Mellor, D., Moore, K. A. and Firth, L. (2006). Predicting Intention to Quit in The Call Centre Industry: Does The Retail Model Fit?. Journal of Managerial Psychology, 21 (3): 231-243.
  • Misra, R., Crist, M. and Burant, C. J. (2003). Relationships among Life Stress, Social Support, Academic Stressors, and Reactions to Stressors of International Students in The United States. International Journal of Stress Management, 10 (2): 137.
  • Mitchell, T. R., Holtom, B. C., Lee, T. W., Sablynski, C. J. and Erez, M. (2001). Why People Stay: Using Job Embeddedness to Predict Voluntary Turnover. Academy of Management Journal, 44 (6): 1102-1121.
  • Mowday, R. T., Porter, L. W. and Steers, R. M. (2013). Employee—Organization Linkages: The Psychology of Commitment, Absenteeism, and Turnover. U.S.A.: Academic Press.
  • Rasch, R. H. (1991). An Investigation of Factors that Impact Behavioral Outcomes of Software Engineers. In Proceedings of the 1991 Conference on SIGCPR, pp. 38-53, ACM.
  • Saks, A. M. (2006). Antecedents and Consequences of Employee Engagement. Journal of Managerial Psychology, 21 (7): 600-619.
  • Schaufeli, W. B. and Bakker, A. B. (2003). Utrecht Work Engagement Scale: Preliminary Manual. Occupational Health Psychology Unit, Utrecht University, Utrecht, 26.
  • Schaufeli, W. B. and Bakker, A. B. (2004). Job Demands, Job Resources, and Their Relationship with Burnout and Engagement: A Multi‐Sample Study. Journal of Organizational Behavior: The International Journal of Industrial, Occupational and Organizational Psychology and Behavior, 25 (3): 293-315.
  • Sohrabizadeh, S. and Sayfouri, N. (2014). Antecedents and Consequences of Work Engagement among Nurses. Iranian Red Crescent Medical Journal, 16 (11).
  • Sonnentag, S. (2003). Recovery, Work Engagement, and Proactive Behavior: A New Look at The Interface between Nonwork and Work. Journal of Applied Psychology, 88 (3): 518.
  • Steel, R. P. and Ovalle, N. K. (1984). Self‐Appraisal Based upon Supervisory Feedback. Personnel Psychology, 37 (4): 667-685.
  • Tett, R. P. and Meyer, J. P. (1993). Job Satisfaction, Organizational Commitment, Turnover Intention, and Turnover: Path Analyses Based on Meta‐Analytic Findings. Personnel Psychology, 46 (2): 259-293.
  • Ulufer, S. (2017). Demografik faktörler ve kişiliğin duygusal emek üzerindeki etkisi, işten ayrılma niyetinin aracılık rolü: kabin memurları üzerinde bir araştırma. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Namık Kemal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tekirdağ.
  • Van Breukelen, W., Van der Vlist, R. and Steensma, H. (2004). Voluntary Employee Turnover: Combining Variables from The ‘Traditional’ Turnover Literature with The Theory of Planned Behavior. Journal of Organizational Behavior: The International Journal of Industrial, Occupational and Organizational Psychology and Behavior, 25 (7): 893-914.
  • Yüksel, H. (2014). The Concept of Workaholism as The Extreme Point in Work Engagement, its Individual and Organizational Outcomes. Journal of Alanya Faculty of Business, 6 (2).
Birincil Dil tr
Konular Beşeri Bilimler, Ortak Disiplinler
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-8940-0761
Yazar: İsmet Burçak Vatansever Durmaz (Sorumlu Yazar)
Kurum: BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 27 Mart 2019

Bibtex @araştırma makalesi { farabi513441, journal = {Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {2564-7946}, address = {farabikongresi@gmail.com}, publisher = {İksad Yayınevi}, year = {2019}, volume = {3}, pages = {59 - 69}, doi = {}, title = {HAVAYOLU YOLCU TAŞIMACILIĞI SEKTÖRÜNDE ALGILANAN STRES VE İŞLE BÜTÜNLEŞME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İŞTEN AYRILMA KARARINA ETKİSİ THE EFFECT OF RELATION BETWEEN PERCEIVED STRESS AND WORK ENGAGEMENT ON DECISION TO LEAVE THE JOB IN AIRLINE PASSENGER TRANSPORT INDUSTRY}, key = {cite}, author = {Durmaz, İsmet Burçak Vatansever} }
APA Durmaz, İ . (2019). HAVAYOLU YOLCU TAŞIMACILIĞI SEKTÖRÜNDE ALGILANAN STRES VE İŞLE BÜTÜNLEŞME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İŞTEN AYRILMA KARARINA ETKİSİ THE EFFECT OF RELATION BETWEEN PERCEIVED STRESS AND WORK ENGAGEMENT ON DECISION TO LEAVE THE JOB IN AIRLINE PASSENGER TRANSPORT INDUSTRY. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi , 3 (1) , 59-69 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/farabi/issue/44180/513441
MLA Durmaz, İ . "HAVAYOLU YOLCU TAŞIMACILIĞI SEKTÖRÜNDE ALGILANAN STRES VE İŞLE BÜTÜNLEŞME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İŞTEN AYRILMA KARARINA ETKİSİ THE EFFECT OF RELATION BETWEEN PERCEIVED STRESS AND WORK ENGAGEMENT ON DECISION TO LEAVE THE JOB IN AIRLINE PASSENGER TRANSPORT INDUSTRY". Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 3 (2019 ): 59-69 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/farabi/issue/44180/513441>
Chicago Durmaz, İ . "HAVAYOLU YOLCU TAŞIMACILIĞI SEKTÖRÜNDE ALGILANAN STRES VE İŞLE BÜTÜNLEŞME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İŞTEN AYRILMA KARARINA ETKİSİ THE EFFECT OF RELATION BETWEEN PERCEIVED STRESS AND WORK ENGAGEMENT ON DECISION TO LEAVE THE JOB IN AIRLINE PASSENGER TRANSPORT INDUSTRY". Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 3 (2019 ): 59-69
RIS TY - JOUR T1 - HAVAYOLU YOLCU TAŞIMACILIĞI SEKTÖRÜNDE ALGILANAN STRES VE İŞLE BÜTÜNLEŞME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İŞTEN AYRILMA KARARINA ETKİSİ THE EFFECT OF RELATION BETWEEN PERCEIVED STRESS AND WORK ENGAGEMENT ON DECISION TO LEAVE THE JOB IN AIRLINE PASSENGER TRANSPORT INDUSTRY AU - İsmet Burçak Vatansever Durmaz Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 59 EP - 69 VL - 3 IS - 1 SN - 2564-7946- M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi HAVAYOLU YOLCU TAŞIMACILIĞI SEKTÖRÜNDE ALGILANAN STRES VE İŞLE BÜTÜNLEŞME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İŞTEN AYRILMA KARARINA ETKİSİ THE EFFECT OF RELATION BETWEEN PERCEIVED STRESS AND WORK ENGAGEMENT ON DECISION TO LEAVE THE JOB IN AIRLINE PASSENGER TRANSPORT INDUSTRY %A İsmet Burçak Vatansever Durmaz %T HAVAYOLU YOLCU TAŞIMACILIĞI SEKTÖRÜNDE ALGILANAN STRES VE İŞLE BÜTÜNLEŞME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İŞTEN AYRILMA KARARINA ETKİSİ THE EFFECT OF RELATION BETWEEN PERCEIVED STRESS AND WORK ENGAGEMENT ON DECISION TO LEAVE THE JOB IN AIRLINE PASSENGER TRANSPORT INDUSTRY %D 2019 %J Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi %P 2564-7946- %V 3 %N 1 %R %U
ISNAD Durmaz, İsmet Burçak Vatansever . "HAVAYOLU YOLCU TAŞIMACILIĞI SEKTÖRÜNDE ALGILANAN STRES VE İŞLE BÜTÜNLEŞME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İŞTEN AYRILMA KARARINA ETKİSİ THE EFFECT OF RELATION BETWEEN PERCEIVED STRESS AND WORK ENGAGEMENT ON DECISION TO LEAVE THE JOB IN AIRLINE PASSENGER TRANSPORT INDUSTRY". Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 3 / 1 (Mart 2019): 59-69 .
AMA Durmaz İ . HAVAYOLU YOLCU TAŞIMACILIĞI SEKTÖRÜNDE ALGILANAN STRES VE İŞLE BÜTÜNLEŞME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İŞTEN AYRILMA KARARINA ETKİSİ THE EFFECT OF RELATION BETWEEN PERCEIVED STRESS AND WORK ENGAGEMENT ON DECISION TO LEAVE THE JOB IN AIRLINE PASSENGER TRANSPORT INDUSTRY. injosos. 2019; 3(1): 59-69.
Vancouver Durmaz İ . HAVAYOLU YOLCU TAŞIMACILIĞI SEKTÖRÜNDE ALGILANAN STRES VE İŞLE BÜTÜNLEŞME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İŞTEN AYRILMA KARARINA ETKİSİ THE EFFECT OF RELATION BETWEEN PERCEIVED STRESS AND WORK ENGAGEMENT ON DECISION TO LEAVE THE JOB IN AIRLINE PASSENGER TRANSPORT INDUSTRY. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 3(1): 69-59.