Yıl 2019, Cilt 3 , Sayı 1, Sayfalar 140 - 179 2019-03-27

ADANA İŞGAL OLAYLARININ MECLİSTEKİ YANSIMASI

M. Salih MERCAN [1]


Avrupa büyük devletleri denilen altı devletin, Osmanlı İmparatorluğuna karşı siyasetlerinin ana hatları
aranırsa şunlar görülür: Bunların hepsi İmparatorluk dağılacak olursa azami birer parça kapmaya
hazırlanmakla beraber ayrıca şu gayeleri gütmekte idiler:
Rusya kendisine serbest denizlere çıkış temin etmek için İstanbul’a, Boğazlara ve mümkün olursa
İskenderun Yumurtalık mıntıkasına kadar yayılmak istiyordu. Bu nedenle imparatorluğun daima zayıf
kalmasına çalışır ve doğu vilayetlerine demiryolu yapılmaması için çok tedbirler alırdı.
İngiltere Rusya’nın bu gayesinin tahakkukunda korkmakla beraber Hilafet meselesi dolayısıyla manevi
nüfusumuzu daima kırmağa çalışır, kuvvetlerimizden çekinir ve Irak’ta, Arabistan’da sonu gelemeyen
entrikalarda bulunur.
Fransa, Rusya gayelerinin tahakkukundan aynı derece korkar, taksim vukuunda gözler ve İmparatorluğu
sermayesi için geniş bir istismar sahası addeder.
İtalya; Trablusgarp’ı ve biraz da İzmir- Antalya havalisini gözetlerdi Avusturya kah Selanik’e inmeği
düşünür, kah da zaafımızdan Slavların fazla istifade etmelerinden korkarak vaziyetin muhafazasına
taraftar olur.
Almanya, Osmanlı İmparatorluğunu sermayesi için bir istismar sahası ve İngiliz, Fransız ve Ruslara
karşı genel bir siyasetinde bir koz olarak kullanır.
Birinci Dünya Savaşı öncesi Osmanlı Devleti’nin ömrünü tamamladığını düşünen büyük Avrupa
devletleri aralarında bu yüzden silahlı çatışmaya meydan vermeden Osmanlı topraklarını siyasi ve
iktisadi bakımdan parçalamaya ve paylaşmaya çalışıyorlardı. Uzun süren bu çabalardan sonra 1914’te
Birinci Dünya Savaşı başlayınca bu devletleraralarında genel bir anlaşmaya varmışlarsa da yalnız
Boğazlar bölgesiyle Doğu Trakya üzerinde uzlaşamamışlardır.
Osmanlı İmparatorluğu, varlığını korumak için Birinci Dünya Savaşına girmek zorunda kalmıştı. Çeşitli
cephelerde çarpışarak kendinden umulmayan bir savaş gücü harcamıştı.Ne var ki, ne bu güç, ne de
onunla birlikte savaşan Almanya, Avusturya, ve Bulgaristan’ın toplam gücü savaş kazanmak için yeterli
gelmemişti. Bu dört savaş yılının sonunda yenik duruma düşmüşlerdi. Uzlaşma Devletleri, savaşın
ücretini Osmanlı İmparatorluğuna ödetmek için daha silahların patlamaya başladığı günü izleyen
aylarda hesaplarını yapmaya başlamışlardı. İmparatorluk topraklarının her büyük devlete bir pay
çıkaracak kadar geniş olması, hesap işlerini kolaylaştırmaktaydı. Bütün problem, bunları kâğıt üzerine
döküp imzalamak ve savaşı kesin bir zaferle bitirmeye kalmıştı. Komutanlar bu zaferi sağlamak için
uğraşırken, diplomatlar da askersel hareketlerin gelişmesine paralel olarak şu dört gizli - Piccot
Antlaşması (1916), 4- Anadolu ve Arap Memleketlerinin paylaşılması (1916 ilkbaharı), 5- St. Jean de
Maurienne Antlaşması (1917).
Bu antlaşmalara Avrupa büyük devletlerinin “Şark Meselesi” adını vermiş oldukları problem, görünürde
köklü biçimde çözülmüş oluyordu. İngiltere, Osmanlı İmparatorluğu’nun Anadolu dışındaki
topraklarının büyük bir bölümüne sahip olacaktı. Rusya, İstanbul’a yerleşecek, Boğazları denetleyecek,
Doğu Anadolu’ya ve Karadeniz kıyılarının büyük bir kısmına sahip olacaktı. Fransa, Suriye, Güney
Doğu ile Orta Anadolu’yu sömürecekti. İtalya, elinde bulundurduğu on iki adadan başka Antalya ve
İzmir’e yerleşecekti. Bu suretle de Türkiye haritadan silinmiş olacaktı. Türklerin gizli paylaşma
antlaşmalarını nasıl hallaç pamuğuna çevirdiği I. Dünya Savaşı’nı izleyen yıllarda görülecektir.
İşgalci devletlerin bu faaliyetleri arasında konumuz gereği şu hususa bakmak gerekir. Kilikya’da yalnız
askeri bir işgalle yetinen İngiltere kıtaları yerine idare fiilen karışan Fransızların gelmesi ve oraya yerleşecek gibi davranmaları ve birçok mezalimin icracısı olmaları nedeniyle halk ayaklanmış, Maraş,
Antep, Urfa, Adana’da halk bunlara karşı milli cepheler kurmak zorunda kalmıştır.
Türkiye, İşgal, Esaret, Fransa
  • 1. T. B.M.M. ZABIT CERİDESİ, Yüz elli yedinci içtima 26 - II ,1337 Cumartesi2. T. B.M.M. ZABIT CERİDESİ, sekizinci içtima, 17.III. 1337 Perşembe, IX3. T. B. M. M., Gizli Celse Zabıtları, 24 Temmuz 1338 (1922), XXI4. Osmanlı Belgelerinde Ermeni-Fransız İlişkileri (1920-1922), II, 2002, Ankara5. BOA (Başbakanlık Osmanlı Arşivi) HR. SYS. Dosya: 2555-4/1206. BOA. HR. SYS. Dosya: 2555-3/99-101, 1287. BOA. HR. SYS. Dosya: 2602-1/228. BOA. HR. SYS. Dosya:2555-3/48-499. BOA. HR. SYS. 2555-3/48-4910. BOA. HR. SYS. 2555-3/48-4911. BOA. HR. SYS. Dosya: 2544-1712. BOA. BEO. Dosya: 34116313. BOA. DH. KMS. Dosya: 49-1/8514. BOA. HR. SYS. Dosya: 2555-3/4115. BOA. HR. SYS. Dosya: 2555-3/55-5616. BOA. HR. SYS. Dosya: 2555-3/106-10717. BOA. HR. SYS. Dosya: 2555-3/11218. -BOAS. HR. SYS. Dosya: 2542-3/24-2519. -BOA. HR. SYS. Dosya: 2555-3/10520. -BOA, HR. SYS. Dosya: 2555-3/521. -BOA, HR. SYS. Dosya no: 2555-2/622. BOA, HR. SYS. Dosya: 2555-2/39-45, 223. BOA. HR. SYS. Dosya: 2555-2/33-3Diğer Kaynaklar:1. Ahmet Hulki Saral, Türk İstiklal Harbi IV’ncü Cilt Güney Cephesi, Ankara, 202. Cezmi Yurtsever, Çukurova’ya Yönelik Fransız Emperyalizminin Tarihi ve Kültürel Görünümü,CUKUROVA/sempozyum kitabı,3. Enver Ziya Karal, Osmanlı Tarihi IX. Cilt İkinci Meşrutiyet ve Birinci Dünya Savaşı (1908-1916Al-Farabi International Journal on Social Sciences4. Kasım Ner, Çukurova Kurtuluş Savaşında Adana Cephesi, Ankara 19705. Yusuf Hikmet Bayur, Türk İnkılâbı Tarihi Cilt III/IV, I 1914-1918 Genel Savaş,6. Mehibe Şahbaz, “Geçmişten Günümüze Şark (Orta Doğu) Meselesi”, Journal of Socıal AndHumanıtıes Scıences Research, Vol:4, Issue:10, s.381-387.7. Mehibe Şahbaz, “Makedonya Meselesi”, Sosyal Bilimler Dergisi (SOBİDER),Yıl:4, Sayı 14,Eylül 2017, s.232-251.
Birincil Dil tr
Konular Beşeri Bilimler, Ortak Disiplinler
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-4198-2852
Yazar: M. Salih MERCAN
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 27 Mart 2019

Bibtex @araştırma makalesi { farabi545450, journal = {Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {2564-7946}, address = {farabikongresi@gmail.com}, publisher = {İksad Yayınevi}, year = {2019}, volume = {3}, pages = {140 - 179}, doi = {}, title = {ADANA İŞGAL OLAYLARININ MECLİSTEKİ YANSIMASI}, key = {cite}, author = {MERCAN, M. Salih} }
APA MERCAN, M . (2019). ADANA İŞGAL OLAYLARININ MECLİSTEKİ YANSIMASI. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi , 3 (1) , 140-179 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/farabi/issue/44180/545450
MLA MERCAN, M . "ADANA İŞGAL OLAYLARININ MECLİSTEKİ YANSIMASI". Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 3 (2019 ): 140-179 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/farabi/issue/44180/545450>
Chicago MERCAN, M . "ADANA İŞGAL OLAYLARININ MECLİSTEKİ YANSIMASI". Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 3 (2019 ): 140-179
RIS TY - JOUR T1 - ADANA İŞGAL OLAYLARININ MECLİSTEKİ YANSIMASI AU - M. Salih MERCAN Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 140 EP - 179 VL - 3 IS - 1 SN - 2564-7946- M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi ADANA İŞGAL OLAYLARININ MECLİSTEKİ YANSIMASI %A M. Salih MERCAN %T ADANA İŞGAL OLAYLARININ MECLİSTEKİ YANSIMASI %D 2019 %J Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi %P 2564-7946- %V 3 %N 1 %R %U
ISNAD MERCAN, M. Salih . "ADANA İŞGAL OLAYLARININ MECLİSTEKİ YANSIMASI". Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 3 / 1 (Mart 2019): 140-179 .
AMA MERCAN M . ADANA İŞGAL OLAYLARININ MECLİSTEKİ YANSIMASI. injosos. 2019; 3(1): 140-179.
Vancouver MERCAN M . ADANA İŞGAL OLAYLARININ MECLİSTEKİ YANSIMASI. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 3(1): 179-140.