Yıl 2019, Cilt 3 , Sayı 3, Sayfalar 8 - 16 2019-09-30

PAKET SÜT İÇERİKLERİNİN ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ

Elçin Noyan [1] , Erdoğan Gavcar [2]


İnsan yaşamında önemli yere sahip olan süt,  vücudun ihtiyacı olan hayvansal kaynaklı protein, vitamin, laktoz, kalsiyum ve yağ içermektedir. Süt, büyümeye, vücudun gelişimine, sinir sistemi fonksiyonlarının yerine getirilmesine, vücut direncinin geliştirilmesine, kan yapımına katkı sağlamanın yanı sıra bağırsak, akciğer kanserini, mide rahatsızlıklarını, kemik erimesini, diş çürüklerini engelleme özelliklerine sahip olan önemli besin maddesidir. Günümüzde piyasada pek çok paket süt markası bulunmaktadır, tüketiciler için ise bu durum karar problemini ortaya çıkarmaktadır. Tüketiciler ambalajlı süt satın alırken marka, yağ oranı, fiyat, son kullanma tarihi, ambalaj, marka, tanıdık tavsiyesi, promosyonlar ve içerik gibi birçok faktörü göz önünde bulundurmaktadırlar.

Çalışmanın amacı paket sütleri, içerik, enerji, yağ, karbonhidrat, protein ve kalsiyum değerleri kriterlerine göre sıralamaktır. Veriler,  sekiz adet yarım yağlı paket süt markasının internet sitesinden alınmıştır. Analizler  Ms. Excel programında yapılmıştır.     

Çalışmada paket süt içeriklerinin analizinde ve sıralanmasında Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri’nden MOORA (Multi-Objective Optimization on the basis of Ratio Analysis) Oran ve MOORA Referans Nokta Yaklaşımı Yöntemleri kullanılmıştır. MOORA Oran Yöntemi, çeşitli ve karmaşık problemlerin çözümü sürecinde uygun kararların alınmasında, en iyi seçeneğin belirlenmesinde, karar seçeneklerinin karşılaştırmasını kolaylaştırmada kullanılır. Yöntemin üstün yanı tüm kriterlerin değerlendirmeye alınması ve kriterler arasındaki etkileşimlerin bir bütün olarak ele alınıp objektif değerlerin kullanmasıdır. MOORA Referans Nokta Yaklaşımı yönteminde Oran Yöntemi’ne ek olarak her kriter için amaç maksimizasyon ise maksimum noktalar, minimizasyon için ise minimum noktalar olan referans noktaları belirlenmesi ile normalleştirilmiş değere olan uzaklıkları bulunması ile uygulanır.

Elde edilen sonuçlara göre, MOORA Oran Analizi ile sıralamada ilk sırada yer alan A3 kodlu paket sütünün,  kalsiyum ve protein değerlerinin diğer paket sütlere oranla daha yüksek olduğu, son sırada yer alan A6 kodlu paket sütün ise protein bakımından en düşük değere sahip olduğu tespit edilmiştir. MOORA Referans Noktası Analizi’ne göre A3 kodlu paket sütün ilk sırada yer almasında kalsiyum miktarının en yüksek değerde olmasının, A7 kodlu paket sütün son sırada yer almasında ise yağ oranının en yüksek ve kalsiyum değerinin en düşük olmasının etkili olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

 

ÇKKV Yöntemleri, Paket Süt, MOORA Oran Yöntemi, MOORA Referans Nokta Yaklaşımı
  • Anon., (2000). Türk Gıda Kodeksi. Çiğ Süt ve Isıl İşlem Görmüş İçme Sütleri Tebliği. Tebliğ No: 2000/6.Brauers, W. K. M., Zavadskas, E. K. (2009). Project Management By MULTIMOORA As An Instrument for Transition Economies, Technological and Economic Development of Economy, 1: 5-24. Brauers, W. K. M., Zavadskas, E. K., (2012). Robustness of MULTİMOORA: A Method For Multi-Objective Optimization. Informatica, 23(1): 1-25. Bıyıklı (2011). Konya İli 10-15 Yaş Aralığındaki İlköğretim Öğrencilerinde Süt ve Süt Ürünleri Tüketim Alışkanlığı, Laktoz Sindirim Güçlüğü ve İntoleransı Üzerine Bir Araştırma, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Anabilim Dalı Beslenme Eğitimi Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Çebi, K., Özyürek, S. ve Türkyılmaz, D. (2018). Süt ve Süt Ürünleri Tüketiminde Tüketici Tercihlerini Etkileyen Faktörler: Erzincan ili Örneği, YYÜ Tar Bil Dergisi, 28(1): 70-77.Çelik Y, Karlı B, Bilgiç A, Çelik Ş (2005). Şanlıurfa İli Kentsel Alanda Tüketicilerin Süt Tüketim Düzeyleri ve Süt Tüketim Alışkanlıkları. Tarım Ekonomisi Dergisi, 11: 5-12.Çetin, C. (2003). İstanbul İlinde İçme Sütü Tüketim Alışkanlıkları ve Bu Alışkanlıkları Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Edirne.Çetinkaya A (2010). Kafkas Üniversitesi Öğrencilerinin İçme Sütü Ve Süt Ürünlerini Tüketim Alışkanlıklarının Belirlenmesi. Atatürk Üniversitesi Veteriner Bilimleri Dergisi. 5 (2): 73-84.Ersöz, F. Ve Atay, A., (2011), Çok Kriterli Karar Verme Problemlerinde MOORA Yöntemi, YAEM2011 Yöneylem Araştırması ve Endüstri Mühendisliği 31. Ulusal Kongresi, Sakarya Üniversitesi, 31: 78-87.Karakaya, E. ve Akbay, C. (2014). İstanbul İli Kentsel Alanda Tüketicilerin Açık ve Paket Süt Tüketim Alışkanlıkları, Tarım Ekonomisi Dergisi, 20(1): 17-27.Nahcivan, N. Ö. (2006). Bir İlköğretim Okulundaki Öğrencilerde Süt Tüketim Durumu, Sürekli Tıp eğitimi Dergisi (STED), 15 (3): 38-44.Özcan, D. (2011). Süt ve Süt Ürünlerinde Tüketici Talebi ve Satın Alma Kararına Etki Eden Faktörler Üzerine Bir Araştırma: İzmir İli Örneği, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Bornova, İzmir.Önay, O. ve Çetin, E., (2012). Turistlik Yerlerin Popülaritesinin Belirlenmesi: İstanbul Örneği, İ.Ü. İşletme Fakültesi İşletme İktisadi Enstitüsü Yönetim Dergisi, 23(72): 90-109.Öztürk, D., Karakaş, G. ve Bostancı, Ş. (2016). Öğrencilerin Süt ve Süt Ürünleri Tüketim Tercihlerini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi, Ünye Örneği, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(22): 188-198.Özel, G. (2008). Tüketicilerin Süt Tercihinde Etkili Olan Faktörlerin İncelenmesine Yönelik Bir Araştırma, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(3): 227-240.Sütütemiz, N., Çiftyıldız, S. S. ve Konuk, F. A. (2009). Paketlenmiş Süt İçin Ambalaj Özelliklerinin Algılanan Önemi ve Satın Alma Davranışına Etkisi: İstanbul İli Örneği, Akademik Gıda, 7(6): 18-28.Sakamaki R, Amamoto R, Mochida Y, Shinfuku N, Toyama K (2005). A comparative study of food habits and body shape perception of university students in Japan and Korea. Nutr J, 4: 1-6.Stanujkic, D., Magdalinovic, N., Stojanovic, S., and Jovanovic, R. (2012). Extension of ratio system part of MOORA Method For Solving Decision-Making Problems with Interval Data, Informatica, 23(1): 141-154.Şahinöz, S. ve Özdemir, M. (2017). Üniversite Öğrencilerinin Süt ve Süt Ürünleri Tüketim Alışkanlıkları ve Etkileyen Faktörler, Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, GÜSBD; 6(4): 106-112.Şimşek, B. ve Açıkgöz, İ. (2011). Süleyman Demirel Üniversitesi Öğrencilerinin İçme Sütü Tüketim Alışkanlıklarının Belirlenmesi, YYÜ Tar Bil Dergisi, 21 (1): 12-18.Şimşek, O. Çetin, C. ve Bilgin, B. (2005). İstanbul İlinde İçme Sütü Tüketim Alışkanlıkları ve Bu Alışkanlıkları Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma, Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 2 (1): 23-35.Topbaş, Bıyıklı E. (2011). Konya İli 10-15 Yaş Aralığındaki İlköğretim Öğrencilerinde Süt Ve Süt Ürünleri Tüketim Alışkanlığı, Laktoz Sindirim Güçlüğü ve İntoleransı Üzerine Bir Araştırma, Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Anabilim Dalı Beslenme Eğitimi Bilim Dalı, Konya. Yıldız, N. (2009). Altı – On Dört Yas Grubu Çocukların Süt Tüketim Durumu, Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kayseri.TUIK-Haber Bülteni, Süt ve Süt Ürünleri Üretimi (01/05/2019).
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Mevcut Sayı
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-2630-0274
Yazar: Elçin Noyan (Sorumlu Yazar)
Kurum: MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0000-2274-8393
Yazar: Erdoğan Gavcar
Kurum: MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Eylül 2019

Bibtex @araştırma makalesi { farabi568655, journal = {Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {2564-7946}, address = {farabikongresi@gmail.com}, publisher = {İksad Yayınevi}, year = {2019}, volume = {3}, pages = {8 - 16}, doi = {}, title = {PAKET SÜT İÇERİKLERİNİN ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ}, key = {cite}, author = {Noyan, Elçin and Gavcar, Erdoğan} }
APA Noyan, E , Gavcar, E . (2019). PAKET SÜT İÇERİKLERİNİN ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi , 3 (3) , 8-16 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/farabi/issue/48975/568655
MLA Noyan, E , Gavcar, E . "PAKET SÜT İÇERİKLERİNİN ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ". Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 3 (2019 ): 8-16 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/farabi/issue/48975/568655>
Chicago Noyan, E , Gavcar, E . "PAKET SÜT İÇERİKLERİNİN ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ". Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 3 (2019 ): 8-16
RIS TY - JOUR T1 - PAKET SÜT İÇERİKLERİNİN ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ AU - Elçin Noyan , Erdoğan Gavcar Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 8 EP - 16 VL - 3 IS - 3 SN - 2564-7946- M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi PAKET SÜT İÇERİKLERİNİN ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ %A Elçin Noyan , Erdoğan Gavcar %T PAKET SÜT İÇERİKLERİNİN ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ %D 2019 %J Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi %P 2564-7946- %V 3 %N 3 %R %U
ISNAD Noyan, Elçin , Gavcar, Erdoğan . "PAKET SÜT İÇERİKLERİNİN ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ". Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 3 / 3 (Eylül 2019): 8-16 .
AMA Noyan E , Gavcar E . PAKET SÜT İÇERİKLERİNİN ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ. injosos. 2019; 3(3): 8-16.
Vancouver Noyan E , Gavcar E . PAKET SÜT İÇERİKLERİNİN ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 3(3): 16-8.