Ebelikte Teknoloji Kullanımı ile İlgili Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi: Sistematik Derleme

Öz

Bu sistematik derleme, Türkiye'deki ebelik hizmetlerinde teknolojinin kullanımına ilişkin lisansüstü tezleri inceleyerek, teknoloji temelli uygulamaların ebelik eğitimine ve klinik bakım süreçlerine olan katkılarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ulusal Tez Merkezi’nde kayıtlı tezler, “teknoloji, ebelik, sanal gerçeklik, web tabanlı uygulamalar” gibi anahtar kelimelerle taranmıştır. İncelemeye alınan 17 lisansüstü tez, kullanılan teknoloji türü, uygulama alanları, örneklem büyüklüğü, araştırma yöntemi ve sonuçları açısından analiz edilmiştir. İncelenen tezlerde sanal gerçeklik, web tabanlı uygulamalar ve simülasyon tabanlı eğitimlerin ebelik hizmetlerinde yaygın olarak kullanıldığı saptanmıştır. Bu teknolojiler, özellikle doğum öncesi ve doğum sürecinde gebelerin stres ve anksiyetelerini azaltmada etkili olmuştur. Ayrıca, ebelere yönelik tele-sağlık hizmetlerinin kırsal bölgelerdeki kadınlar için sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırdığı görülmüştür. Teknoloji temelli uygulamalar, ebelik eğitimine ve klinik uygulamalara önemli katkılar sağlamaktadır. Ancak, bu teknolojilerin daha yaygın kullanımı için eğitimlerin artırılması ve altyapının güçlendirilmesi gerekmektedir. Gelecekte, teknolojik gelişmelerin ebelik hizmetlerine entegrasyonunu inceleyen daha fazla çalışma yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ebelik
• sanal gerçeklik
• web tabanlı uygulamalar
• lisansüstü

Examination of Postgraduate Theses on the Use of Technology in Midwifery: Systematic Review

Öz

This systematic review aims to examine postgraduate theses related to the use of technology in midwifery services in Turkey, evaluating the contributions of technology-based applications to midwifery education and clinical care processes. Theses registered in the National Thesis Center were scanned using keywords such as "technology, midwifery, virtual reality, web-based applications." The 17 postgraduate theses included in the review were analyzed regarding the type of technology used, application areas, sample size, research methods, and results. The examined theses revealed that virtual reality, web-based applications, and simulation-based education are widely used in midwifery services. These technologies were found to be effective in reducing the stress and anxiety of pregnant women, especially during the prenatal and birthing processes. Additionally, telehealth services for midwives were seen to facilitate access to healthcare for women in rural areas. Technology-based applications provide significant contributions to midwifery education and clinical practices. However, more education and strengthened infrastructure are needed for the widespread use of these technologies. Future research should further explore the integration of technological advancements into midwifery services.

Anahtar Kelimeler

• Midwifery
• virtual reality
• web based apps
• graduate

Kaynakça

1. Akıncı M., Sayıner F. D. (2023). Gebelerin Sanal Doğumhane Ziyaretinin Doğum Uyumuna Etkisinin Değerlendirilmesi (Tez No: 841008) [Doktora Tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir.
2. Aksoy Derya, Y., Altiparmak, S., AkÇa, E., GÖkbulut, N., & Yilmaz, A. N. (2021). Corrigendum to "Pregnancy and birth planning during COVID-19: The effects of tele-education offered to pregnant women on prenatal distress and pregnancy-related anxiety" [Midwifery 92 (2021) /102877]. Midwifery, 95, 102932. https://doi.org/10.1016/j.midw.2021.102932
3. Arslantaş N. Uçar T. (2024). Sezaryen Öncesi Sanal Gerçeklik Uygulamasinin Stres ve Anksiyete Düzeyine Etkisi (Tez No: 856044) [Yüksek Lisans Tezi]. İnönü Üniversitesi, Malatya.
4. Atkinson, J., Hastie, R., Walker, S., Lindquist, A., & Tong, S. (2023). Telehealth in antenatal care: recent insights and advances. BMC medicine, 21(1), 332. https://doi.org/10.1186/s12916-023-03042-y
5. Aydın Doğan R. Yazıcı S. (2021). Fetal Gelişimin Öğretiminde Sanal Gerçeklik Uygulamasının Geliştirilmesi ve Kullanılması (Tez No: 689826) [Doktora Tezi]. Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İstanbul.
6. Can R. Sayıner F. D. (2024). Epizyotomi Onarımı Sırasında Sanal Gerçeklik Gözlüğü ile Video İzletilmesinin Ağrı, Anksiyete ve Memnuniyete Etkisi (Tez No: 846272) [Doktora Tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir.
7. Changuiti, O., Marfak, A., Saad, E., Hilali, A., Benjouad, A., & Youlyouz-Marfak, I. (2023). Simulation and midwifery education 2011–2021: A systematic review. British Journal of Midwifery, 31(5), 286-293. https://doi.org/10.12968/bjom.2023.31.5.286.
8. Changuiti, O., Moustarhfir, N., Marfak, A., Saad, E., Hilali, A., & Youlyouz-Marfak, I. (2021). Simulation Based-Learning from Simple to Complicated Clinical Situations for Midwifery Students. Advances in medical education and practice, 12, 881–886. https://doi.org/10.2147/AMEP.S318560

9. Cooper, S., Cant, R., Porter, J., Bogossian, F., McKenna, L., Brady, S., & Fox-Young, S. (2012). Simulation based learning in midwifery education: a systematic review. Women and birth: journal of the Australian College of Midwives, 25(2), 64–78. https://doi.org/10.1016/j.wombi.2011.03.004
10. Coşkun F., Karaca Saydam B. (2022). Genital Estetik Uygulamaları Hakkında Verilen Web Tabanlı Danışmanlık Hizmetinin Değerlendirilmesi (Tez No: 750927) [Yüksek Lisans Tezi]. Ege Üniversitesi, İzmir.
11. Çoban M., Güney E. (2022). Non Stres Test Esnasinda Sanal Gözlük Kullaniminin Kaygi, Stres ve Fetal İyilik Üzerine Etkisi (Tez No: 743788) [Yüksek Lisans Tezi]. İnönü Üniversitesi, Malatya.
12. Demir Yıldırım, A., Yılmaz Esencan, T., Güder, A., & Daştan, K. (2023). Ebelik alanında kullanılan mobil sağlık uygulamaları. Karya Journal of Health Science, 4(2), 174-178. https://doi.org/10.52831/kjhs.1177753
13. Edmundson, H., Glogowska, M., Hayward, G., & Mossop, J. (2024). Exploring the use of health technology in community-based midwifery care: An interview study. Research Square. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-4383999/v1.
14. Gökduman Keleş M. Altınkaya S. Ö. (2022). Müzik Eşliğinde İzletilen Sanal Gerçeklik Gözlüğünün Epizyotomi Onarimi Sirasinda Kadinlarin Algiladiği Ağriya, Yaşam Bulgularina ve Doğum Sonu Konforuna Etkisi (Tez No: 745785) [Doktora Tezi]. Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın.
15. Gracious, P. D., Armah, J., Boateng, E. A., Bam, V., Dzomeku, V., Kyei-Dompim, J., Oklodu-Abbey, A. D., & Amponsah, A. K. (2024). Expectations, experiences and challenges of nursing students using the virtual learning medium during the COVID-19 pandemic: A descriptive phenomenological study. PloS one, 19(3), e0299967. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0299967
16. Haque, A. K. M. B., Arifuzzaman, B. M., Siddik, S. A. N., Kalam, A., Shahjahan, T. S., Saleena, T. S., Alam, M., Islam, M. R., Ahmmed, F., & Hossain, M. J. (2022). Semantic Web in Healthcare: A Systematic Literature Review of Application, Research Gap, and Future Research Avenues. International journal of clinical practice, 2022, 6807484. https://doi.org/10.1155/2022/6807484
17. Hasdemir Ö. Yurtsal Z. B. (2023) Web Tabanlı Prekonsepsiyonel Bakım ve Danışmanlığın Kadınlarda Risk Farkındalığına ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışına Etkisi (Tez No: 835958) [Doktora Tezi]. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas.
18. Hijdra, R., Rutten, W., & Gubbels, J. (2022). Experiences of Dutch Midwives Regarding the Quality of Care during the COVID-19 Pandemic. Healthcare (Basel, Switzerland), 10(2), 304. https://doi.org/10.3390/healthcare10020304
19. Hüseyinoğlu S. Yazıcı S. (2022). Doğum Mekanizmasının Öğretiminde Sanal Gerçeklik Uygulamasının Geliştirilmesi ve Kullanılması (Tez No: 723532) [Doktora Tezi]. Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İstanbul.
20. Kılıç S. Yılmaz S. (2022). Erken Doğum Tehdidi Olan Gebelere Sanal Gerçeklik Gözlüğü ile Doğa Görüntüleri İzletilmesinin Stres, Anksiyete, Bağlanma ve Bakim Memnuniyeti Düzeyine Etkisi (Tez No: 756417) [Yüksek Lisans Tezi]. Selçuk Üniversitesi, Konya.
21. Koca A. G., Yurdakul M. (2024). Web Destekli Emzirme Danışmanlığının Tam Emzirme ile Emzirme Motivasyonu ve Sorunları Üzerine Etkisi (Tez No:852182) [Yüksek Lisans Tezi]. Mersin Üniversitesi, Mersin.
22. Kurnaz, D., Şenoğlu, A., & Karaçam, Z. (2024). The impact of antenatal telehealth services on maternal and neonatal outcomes, a comparison of results before and during the COVID-19 pandemic: A systematic review and meta-analysis (The impact of telehealth services on maternal and neonatal outcomes). Midwifery, 134, 104017. https://doi.org/10.1016/j.midw.2024.104017
23. Kurt G., Özcan N. (2022). Pelvik Muayene Sırasında Ağrı ve Anksiyete Yönetiminde Sanal Gerçekliğin Etkisinin İncelenmesi (Tez No: 769586) [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi- Cerrahpaşa, İstanbul.
24. Moloney, M., Murphy, L., Kingston, L., Markey, K., Hennessy, T., Meskell, P., Atkinson, S., & Doody, O. (2022). Final year undergraduate nursing and midwifery students' perspectives on simulation-based education: a cross-sectional study. BMC nursing, 21(1), 299. https://doi.org/10.1186/s12912-022-01084-w
25. Orhan M., Bülez A. (2022). Epizyotomi Onarım İşlemi Sırasında Primipar Gebelere Uygulanan Sanal Gerçeklik Gözlüğünün Ağrı Düzeyi ve Memnuniyete Etkisi: Randomize Klinik Çalışma (Tez No: 745277) [Yüksek Lisans Tezi]. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Kahramanmaraş.
26. Saab, M. M., McCarthy, M., O'Mahony, B., Cooke, E., Hegarty, J., Murphy, D., Walshe, N., & Noonan, B. (2023). Virtual Reality Simulation in Nursing and Midwifery Education: A Usability Study. Computers, informatics, nursing: CIN, 41(10), 815–824. https://doi.org/10.1097/CIN.0000000000001010
27. Smith, R., & Gray, J. (2009). Integrating point-of-care technology into the midwifery curricula. Studies in Health Technology and Informatics, 143, 55-61. https://doi.org/10.3233/978-1-58603-979-0-55.
28. Stoodley, C., McKellar, L., Ziaian, T., Steen, M., Fereday, J., & Gwilt, I. (2023). The role of midwives in supporting the development of the mother-infant relationship: a scoping review. BMC psychology, 11(1), 71. https://doi.org/10.1186/s40359-023-01092-8
29. Sunay Z. Uçar T. (2021). Travayda Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Primiparlarda Algılanan Doğum Ağrısı ve Memnuniyete Etkisi: Tasarım Tabanlı Bir Çalışma (Tez No: 700987) [Doktora Tezi]. İnönü Üniversitesi, Malatya.
30. Tanrıverdi F. Ş., Bozkurt G. (2023) Meleis’in Geçiş Kuramına Dayalı Çevrim İçi Bebek Bakimi Eğitiminin Annenin Kendine Güveni ve Bebek Sağlığına Etkisi (Tez No: 834729) [Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi- Cerrahpaşa, İstanbul.
31. Ten Hoope-Bender, P., de Bernis, L., Campbell, J., Downe, S., Fauveau, V., Fogstad, H., Homer, C. S. E., Kennedy, H. P., Matthews, Z., McFadden, A., Renfrew, M. J., & Van Lerberghe, W. (2014). Improvement of maternal and newborn health through midwifery. The Lancet, 384(9949), 1226-1235. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(14)60930-2 Uysal S. Karaca Saydam B. (2024). Genital Hijyen Eğitiminin Fiziksel Engelli Gençlerin Davranışlarına ve Gençlere Bakım Verenlerin Yüküne Etkisi (Tez No: 855715) [Yüksek Lisans Tezi]. Ege Üniversitesi, İzmir.
32. Yahya, L. B., Naciri, A., Radid, M., & Chemsi, G. (2024). Immersive simulation in nursing and midwifery education: a systematic review. Journal of educational evaluation for health professions, 21, 19. https://doi.org/10.3352/jeehp.2024.21.19
33. Yılmaz A. N., Aksoy Derya Y. (2021). Haptonomi ve Sanal Gerçeklik Uygulamasının Plansız Gebeliklerde Anksiyete, Bağlanma ve Gebeliğin Kabulüne Etkisi: Bebeği Hayal Edebilmek (Tez No: 680565) [Doktora Tezi]. İnönü Üniversitesi, Malatya.