Afet Sonrası Örgütsel Dayanıklılıkta İnsan Kaynakları Politikalarının Rolü: TKYD 2023 Raporuna Dayalı İkincil Veri Analizi

Son yıllarda yaşanan büyük ölçekli afetler, örgütlerin yalnızca fiziksel kapasitelerini değil, aynı zamanda kurumsal yapılarını ve insan kaynakları politikalarını da sınamaktadır. Kurumsal dayanıklılık, örgütlerin krizler karşısında sağlamlık, yedekleme, beceri ve atiklik boyutlarıyla esneklik gösterebilme kapasitesini ifade etmektedir. Afetler karşısında bu kapasitenin güçlendirilmesi, yalnızca operasyonel sürdürülebilirliği değil, aynı zamanda çalışan bağlılığı ve psikolojik güvenliğin korunmasını da gerekli kılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrasında Türkiye Kurumsal Yönetim Derneği (TKYD) tarafından yayımlanan “Deprem Sürecinde Kurumsal Yönetim Deneyimi Araştırması” raporuna dayanarak, insan kaynakları politikalarının afet sonrası örgütsel dayanıklılığı nasıl etkilediğini incelemektir. Çalışma, ikincil veri analizi yaklaşımıyla gerçekleştirilmiş olup Braun ve Clarke’ın (2006) altı aşamalı tematik analiz yöntemi kullanılmıştır. Bulgular, yazılı kriz planlarının (%77), kriz anında doğaçlama kararların (%61), insan kaynağının yedeklenmesinin, iletişim sistemlerinin ve psikososyal destek uygulamalarının kurumsal dayanıklılığın temel belirleyicileri olduğunu göstermektedir. Analiz sonucunda, üst yönetim sahiplenmesi, kriz yönetimi altyapısı, iletişim ve koordinasyon süreçleri ile kurum kültürü ve çalışan bağlılığı olmak üzere dört ana tema ortaya çıkmıştır. Bulgular, insan kaynakları politikalarının yalnızca operasyonel destek değil, aynı zamanda afet sonrası stratejik ve kültürel bir güç unsuru olarak örgütsel dayanıklılığın artırılmasında kritik rol oynadığını ortaya koymaktadır.

In recent years, large-scale disasters have tested not only the physical capacities of organizations but also their institutional structures and human resources policies. Organizational resilience refers to the capacity of organizations to demonstrate flexibility in the face of crises through robustness, redundancy, resourcefulness, and agility. Strengthening this capacity against disasters requires not only operational sustainability but also the preservation of employee commitment and psychological safety. The purpose of this study is to examine how human resources policies affect organizational resilience in the aftermath of disasters, based on the “Corporate Governance Experience During the Earthquake” report published by the Turkish Corporate Governance Association (TKYD) following the Kahramanmaraş earthquakes of February 6, 2023. The study was conducted using a secondary data analysis approach and employed Braun and Clarke’s (2006) six-phase thematic analysis method. A total of 39 responses were collected from surveys sent to 100 organizations, and in-depth interviews were conducted with seven managers from four institutions. The findings indicate that the existence of written crisis plans (77%), improvisational decision-making during crises (61%), workforce redundancy, communication systems, and psychosocial support practices are fundamental determinants of organizational resilience. The analysis identified four main themes: top management ownership, crisis management infrastructure, communication and coordination processes, and organizational culture and employee commitment. The results demonstrate that human resources policies play not only a supportive role but also act as a strategic and cultural force in enhancing organizational resilience after disasters.