“Japhetic Theory” of Nikolai Marr as Part of the Relationship Between Revolution and Linguistics

Öz

The October Revolution of 1917 and the subsequent foundation of the Soviet Union were accompanied by a radical paradigm shift in Russia. As the shift extended into all the spheres of life, it also inevitably affected science, in the general sense, and linguistics, in particular. To a great extent, this was an outcome of the linguistic policies pursued by Vladimir Lenin and Joseph Stalin. The adoption of a new regime and the trust invested in it require an emphasis on democratic properties. In this sense, Lenin invoked the nationalities policy which prioritized equality among both languages and peoples. What followed was the support to the languages of non-Russian peoples in the country, creation of alphabets for those who didn’t have one and promotion of education in native language. Joseph Stalin, however, regards with disfavour the emergence of national feelings due to such developments, and there arises a need to revise the language policy in force toward the late 1920s. At this point, Nikolai Yakovlevich Marr and, comprising Marxist elements, his Japhetic Linguistic Theory answer to the linguistic policy needs of the period. To gain popularity later as a movement called Marrism (марризм), the theory would leave its mark in the history of Soviet linguistics entailing significant discussions. This study examines the contents of the Japhetic Linguistic Theory of N. Marr and how it addressed the needs of the period and analyses its influence in linguistics.

Anahtar Kelimeler

• Soviet Russia
• language politics
• japhetic theory
• Marrism
• Nikolai Marr

Devrim Dilbilim İlişkisi Ekseninde Nikolay Marr’ın Yafetik Teorisi

Öz

Rusya’da 1917 yılında gerçekleşen Ekim Devrimi ve akabinde Sovyetler Birliği’nin kurulması beraberinde köklü bir paradigma değişimini getirir. Hayatın her alanına sirayet eden söz konusu değişimden genelde bilimin özelde ise dilbilimin etkilenmemesi mümkün değildir. Bu, büyük ölçüde Vladimir Lenin ve Josef Stalin’in gütmüş olduğu dil siyasetinin sonucudur. Yeni rejimin benimsenmesi ve güven kazanması demokratik unsurların ön plana çıkarılmasını gerekli kılar. Lenin bu bağlamda dillerin ve halkların eşitliğini önceleyen milliyetler politikasını devreye sokar. Bu kapsamda ülkedeki gayrı Rus halkların dilleri desteklenir, alfabesi olmayan halkların dilleri için alfabe oluşturulur, ana dilde eğitim desteklenir. Bu gelişmelerin millî duyguları kabartması J. Stalin’in hoşuna gitmez ve 1920’lerin sonuna doğru mevcut dil siyasetini revize ihtiyacı doğar. Bu noktada Nikolay Yakovleviç Marr ve onun Marksist unsurlar içeren Yafetik Dil Teorisi dönemin dil politikasının ihtiyaçlarına karşılık verir. İlerleyen süreçte Marrizm adında bir harekete dönüşecek teori, önemli tartışmaları beraberinde getirerek Sovyet dilbilim tarihine damga vurur. Bu çalışmada N. Marr’ın Yafetik Dil Teorisi’nin içeriği, hangi yönleriyle dönemin ihtiyaçlarına karşılık geldiği, nasıl popülerlik kazandığı incelenmekte ve teorinin dil bilimi alanına etkileri mercek altına alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sovyet Rusya
• dil politikaları
• Yafetik Teori
• Nikolay Marr
• Marrizm

Kaynakça

1. Abayev, V. İ. (1960). N. Ya. Marr (1864-1934). (N. Ja. Marr 1864-1934). Voprosı yazıkoznaniya, №1, 90-99.
2. Alpaslan, E., Aydın, T. (2017). Bir Cumhuriyet aydını olarak dil ve kültür politikaları ışığında Hasan Reşit Tankut. Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 60, 23-53.
3. Alpatov, V. M. (2004). İstoriya odnogo mifa: Marr i marrizm. (The History of a Myth: Marr and Marrism). URSS.
4. Alpatov, V. M. (1993). Marr, marrizm i stalinizm (Marr, Marrism and Stalinism). Filosofskiye issledovaniya, № 4, 271-288.
5. Alpatov, V. M. (2017). Novoye uçeniye o yazıke (The New Teaching about Language), İçinde Bolşaya rossiyskaya entsiklopediya. https://old.bigenc.ru/linguistics/text/2667627
6. Aniçkov, İ. Ye. (2001). Oçerk sovetskogo yazıkoznaniya. Sumerki lingvistiki. İz istorii oteçestvennogo yazıkoznaniya. Antologiya. Sostavleniye i kommentarii V. N. Bazıleva i V.P. Neroznaka. Pod obşçey redaktsiyey prof. V. P. Neroznaka (Essay of Soviet linguistics. Twilight of linguistics. From the history of Russian linguistics. Anthology. Compilation and comments by V.N. Bazylev and V. P. Neroznak. Under the general editorship of Prof. V.P. Neroznak). Academia.
7. Badulin, D. Ye. (2021). Marrizm, ili Novoye uçeniye o yazıke Nikolaya Marra (Marrism or The New Teaching about Language), Molodoy uçyenıy, № 18(360), 289-292. https://moluch.ru/archive/360/80481/
8. Başindjagyan, L. G. (1937). İnstitut yazıka i mışleniya imeni N. Ya. Marra (N. Ja. Marr Institute of Language and Thought). Vestnik Akademii Nauk SSSR, № 10, 251-265.

9. Cikia, S. (2019). Nikolay Yakovleviç Marr ve Türk dilleri (Çev. İlyas Üstünyer). Dil Araştırmaları, №24, 151-159.
10. Çernışeva, A.S. (2021), İdeologiya i lingvistika v SSSR: iz istorii formirovanii kognitivnoy lingvistiki v Rossii (po materialam jurnala “Voprosı yazıkoznaniya”, Territoriya novıh vozmojnostey). (Ideology and Linguistics in the USSR: From the history of the formation of cognitive linguistics in Russia (based on the materials of the journal “Questions of Linguistics”. The territory of new opportunities). Vestnik Vladivostokskogo gosudarstvennogo universiteta ekonomiki i servisa, Т. 13, № 4, 257–266. https://doi.org/10.24866/VVSU/2073-3984/2021-4/257-266
11. Deborin, A. M. (1935). Novoye uçeniye o yazıke: dialektiçeskiy materializm (The New Teaching about Language: Dialectical Materialism). Akademiya nauk SSSR.
12. Derjavin, N. S. (1930). Yafetiçeskaya teoriya akademika N. Ya. Marra (The japhetic theory of academician N. Ja. Marr), Nauçnoye slovo, № 1, 3-39.
13. Erş, İ. (2023, Eylül 18). Sam’in çadırından oturan Yafet’i Düşünüyorum. http://www.dusunuyorumdergisi.com/samin-cadirinda-oturan-yafet/
14. Gorbanesvki, M. V. (1991). V naçale bılo slovo….(In the beginning was the Word…) İzdatel’stvo Universiteta Drujbı Narodov.
15. Gulyamov, A. G. (1948). Razvitie uzbekskogo literaturnogo yazıka v Sovetskiy Period (Development of the Uzbek literary language in the Soviet period), UzSSC Fenler Akademiyasining Ahboroti, № 5, 15-22.
16. Jirmunski, V. M. (1952). Lingvistiçeskaya paleontologiya N. Ya. Marra i istoriya yazıka (Linguistic paleontology of N. Ja.. Marr and the history of language) İçinde (Serebrennikov, B. A. Vinogradov, V. V. Ed.) Protiv vul’garizatsii i izvraşçeniya marksizma v yazıkoznanii: sbornik statey. T.1-2
17. (ss.178-208). (Against the vulgarization and perversion of Marxism in Linguistics: collection of articles. Vol.1-2.). İzd-vo Akademii nauk SSSR.
18. Kolçinski, E. İ. (1991). Nesostoyavşiysya “soyuz” filosofii i biologii (20–30-ye gg.). (The failed union of philosophy and Biology. 20–30s). (M. G. Yaroşevski, Ed.) İçinde Repressirovannaya nauka. Nauka. http://www.ihst.ru/projects/sohist/books/os/34-70.htm
19. Kornilov N. V. (2014). Akademik N. Ya. Marr (Academician N. Ja.. Marr), Aktual’nıye Problemı Gumanitarnıh i Yestestvennıh Nauk, № 10, 271-283.
20. Kusikyan, İ. K. (1933). N. Ya. Marr i yego uçenie o yazıke (N. Ja. Marr and his teaching about language), Prosveşçeniye natsionalnostey, №6, 5-12.
21. Marr, N. Ya. (1925a.). Doklad na soveşçanii direktorov nauçnıh uçrejdeniy (Report at the meeting and directors of scientific institutions). SPF ARAN. F. 800. Op. 1. Yed. xp. 1638.
22. Marr, N. Ya. (1925b.). Osnovnıye dostijeniya yafetiçeskoy teorii (doklad proçitannoy na uçreditel’nom s’yezde Gorskoy krayevedçeskoy assotsiatsii v g. Mahaç-Kala). (The main achievements of the japhetic theory (a report read at the founding congress of the Mountain Local History Association in Makhachkala). Burevestnik.
23. Marr, N. Ya. (1933a). Avtobiyografiya. İzbrannıye rabotı. T.1.: Etapı razvitiya yafetiçeskoy teorii (Autobiography. Selected works. Vol.1.: Stages of development of the Japhetic theory). İzdatel’stvo. GAİMK.
24. Marr, N. Ya. (1933b). Etapı razvitiya yafetiçeskoy teorii Т. 1. (Stages of development of the japhetic theory Vol.1). GAİMK.
25. Marr, N. Ya. (1934). Yazık i obşçestvo Т. 3. (language and society Vol.3). GSEİ.
26. Marr, N. Ya. (1935). Etno- i glottogoniya Vostoçnoy Yevropı Т. 5. (Ethno and glottogony of Eastern Europe Vol.5). GSEİ.
27. Marr, N. Ya. (1936a). Osnovnıye voprosı yazıkoznaniya. Т. 2 (The main issues of linguistics, Vol.2). GSEİ.
28. Marr, N. Ya. (1936b). Mesto gruzinskogo yazıka v mirovoy istorii sozidaniya i razvitiya reçi (The place of the Georgian language in the world history of creation and development of speech). İçinde F. V. Kiparisov, Yazık i istoriya: Sbornik pervıy. OGİZ-Gosudarstvennoye sotsial’no-ekonomiçeskoye izdatel’stvo.
29. Marr, N. Ya. (1937). Osnovnıye voprosı istorii yazıka (The main issues of the history of the language). Т. 4. GSEİ.
30. Marr, N. Ya. (ed.1935). Problemı istorii dokapitalistiçeskih obşçestv (Problems of the history of precapitalist societies). № 3-4. OGİZ.
31. Meşçaninov, İ. İ. (1929). Vvedeniye v yafetidologiyu (Introduction to Japhetidology). İzdatelstvo Priboy.
32. Militarev, A. Yu. (1983). Vstupitel’naya statya (Introductory article). İçinde S. S. Mayzels, Puti razvitiya kornevogo fonda semitskih yazıkov (Ways of development of the root fund of Semitic languages)(ss. 6-30). Nauka.
33. Muhurcişi, Y. (2016). Nikolay (Yakovleviç) Marr (Nikolai Yakovlevich Marr), İçinde N. Marr, Lazistan’a Yolculuk (Voyage to Lazitan) (Çev. Y. Muhurcişi, ss. 7-11). Aras.
34. Polivanov, Ye. D. (1931). Za marksistskoye yazıkoznaniye (For Marxist linguistics). URSS.
35. Reznik V. (2007). Succession or subversion: Professional strategies of Soviet cultural revolution: The case of Nikolai Marr. Slavonica, 13/ 2, 150–167.
36. Robinson, M. A. (2004). Sud’bı akademiçeskoy elitı: oteçestvennoye slavyanovedeniye (1917-naçalo 1930-h godov) (The Fate of the Academic Elite: Russian Slavic Studies (1917-early 1930s). İndrik.
37. Serebrennikov, B. A. (1983). O Materialistiçeskom podhode k yavleniyam yazıka (On the materialistic approach to the phenomena of language). Nauka.
38. Sidorçuk, İ. V. (2011). N. Ya. Marr i Gosudarstvennaya kul’turnaya politika 1917–1930 gg (N. Ja. Marr and the state cultural policy of 1917-1930..), Vestnik SPBGU, 2 /4, 88-93.
39. Sivrioğlu, U. T. (2012). Tek parti döneminde Orta Asya ve Sümer Hitit araştırmaları [Doktora tezi]. Celal Bayar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Bölümü.
40. Stalin, J. (1950). Marksizm i Voprosı Yazıkoznaniya (Marxism and questions of linguistics), İzdatelstvo Pravda.
41. Şilkov, Yu. M. (2004). Yafetiçeskaya filosofiya yazıka N. Ya. Marra (The Japhetic philosophy of language by N. J. Marr). Veçe. Al’manah russkoy filosofii i kul’turı. Vıpusk 16. İzdatelstvo SanktPeterburgskogo Universiteta.
42. Torçinov, V. A., Leontyuk, A. M. (2000). Vokrug Stalina. İstoriko-biografiçeski spravoçnik (Around Stalin. Historical and biographical directory). Filologiçeskiy fakul’tet Sankt-Peterburg. gos. un-ta.
43. Uzman, M. (2017). Sovyetler Birliği’nde dil politikası. Liberal Düşünce Dergisi, (88), 41-56.
44. Üre, P. (2016, Mayıs 9). Yüzyıl başında dilbilim ve siyaset: Nikolay Marr’ın Lazistan Yolculuğu. Aras. https://www.arasyayincilik.com/basindan/yuzyil-basinda-dilbilim-ve-siyaset-nikolay-marrinlazistan-yolculugu/?v=ebe021079e5a
45. Vinogradova T.V. (1997). Alpatov, Marr, marrizm i stalinizm (Alpatov, Marr, Marrism and Stalinism). Filosofskiye İssledovaniya. 1993, № 4, 271-289, Sotsial’nıye i gumanitarnıye nauki. Oteçestvennaya i zarubejnaya literatura. Rferativnıy kurnal, Seriya 8, 1993,98-106.
46. Zvyagintsev, V. A. (1960). İstoriya yazıkoznaniya XIX i XX vekov v oçerkah i izvleçeniyah. Çast’ 2 (The history of linguistics of the XIX and XX centuries in essays and extracts. Part 2). Gosudarstvennaya uçebno-pedagogiçeskoye izdatel’stvo Ministerstva prosveşeniya RSFSR.