Dilbilimsel Nezaket/Kabalık Stratejileri Bağlamında Bir Bebek Evi’nde Karakter Nitelemesi

Öz

Karakter nitelemenin edimbilimsel unsurları, günümüzde edebiyat araştırmacılarının ilgisini büyük ölçüde çekmektedir. Karakter niteleme, oyun yazarının bir oyundaki kişileri seyirciye tanıtma eylemidir. Oyun yazarı, karakterlerin özel veya sosyal hayatlarının derinliklerine izleyicileri çekebilmek için ustaca bir girişimde bulunur. Ayrıca oyun yazarının, izleyicinin kolayca sempati duyabileceği veya duygudaşlık kurabileceği çeşitli ve kendine özgü kişiliklere sahip karakterleri yaratmak gibi son derece önemli bir görevi de vardır. Günlük konuşmalar ve dramatik diyaloglarda oldukça fazla karakter yüzü (face) vardır. Doğal olarak, sorunsuz bir iletişim ve konuşmanın sağlanabilmesi için, insanlar yüzlerine koşulların gerektirdiği gibi hitap edilmesini ister. Bu çalışma, Henrik Ibsen’in Bir Bebek Evi (1879) oyununu Penelope Brown ve Stephen Levinson’ın Nezaket Teorisi ile birlikte Jonathan Culpeper’in Kabalık Stratejileri ışığında dilbilimsel bir açıdan incelemeyi amaçlamaktadır. Bir Bebek Evi, toplumsal gerçekçi oyunlarıyla tanınan Ibsen’in başyapıtlarından biridir. Bununla birlikte, karakter nitelemesini güçlü bir biçimde yansıtan ünlü bir modern oyundur. Ayrıca bu çalışma, ataerkil bir toplumda yaşayan baş karakterlerin, diğer bir deyişle, Nora ve Helmer’in, birbirleriyle olan diyaloglarını dilbilimsel ve söylem odaklı bir bakış açısıyla analiz etmektedir. Çalışma, ayrıca Nora’nın itaatkar ve uysal bir karakterden nasıl asi ve bağımsız bir karaktere dönüştüğünü ve Helmer Torvald’ın ise nasıl itaatkar, hoşgörülü ve kabullenici bir karaktere dönüştüğünü ortaya koymuştur

Anahtar Kelimeler

• karakter niteleme
• FTAs
• nezaket teorisi
• kabalık stratejileri
• Bir Bebek Evi

Characterisation through Linguistic (Im) politeness inA Doll’s House

Öz

Pragmatic aspects of characterisation have currently been of great interest to scholars. Characterisation is a process of introducing characters in a play to the audience by the playwright. It is also an artful attempt to make the audience indulge in the characters’ private or public life. Additionally, characterisation is crucial for a playwright to construct his/her characters with unique and different character traits with whom the audience can easily feel sympathy or empathy. Everyday interactions and dramatic dialogues are full of character faces. Naturally, everyone wants and desires to keep their faces unassailed for smooth interaction and conversation. The paper examines the linguistic strategies of (im)politeness in dramatic text, namely Henrik Ibsen’s A Doll’s House (1879), according to Penelope Brown and Stephen Levinson’s Politeness Theory (PT) and Jonathan Culpeper’s Impoliteness Strategies. This play has been chosen for our analysis because A Doll’s House is one of the masterpieces of Ibsen, known for his social realistic plays. Moreover, it is one of the renowned modern plays depicting strong characterisation. The paper also focuses on analysing the dramatic interactions of the major characters, Nora and Helmer, living in a patriarchy-driven society from a linguistic and discourse-oriented perspective. It also demonstrates that Nora has transformed from a subservient, meek and obedient character to a rebellious and independent one, while Helmer Torvald has become a submissive, tolerant and accepting character.

Anahtar Kelimeler

• characterisation
• FTAs
• pol,teness theory
• impoliteness strategies
• A Doll's House

Kaynakça

1. Aristotle (1996). Poetics. Malcolm Heath (Trans.). Penguin.
2. Brown, P. and Levinson, S. C. (1987). Politeness: Some universals in language usage. Cambridge University Press.
3. Bodden, W. (2017). Dialogue and characterization. Creative Paperbacks.
4. Burroway, J. (2000). Writing fiction. (5th.ed.). Longman Inc.
5. Cassady, M. (1984). Characters in action: A guide to playwriting. University Press of America.
6. Culpeper, J. (2005). Impoliteness and entertainment in the television quiz show: The weakest link. Journal of Politeness Research: Language, Behaviour, Culture, 1, 35-72.
7. Culpeper, J. (2014). Language and characterisation. Routledge.
8. Egri, L. (1960). The Art of dramatic writing. Simon & Schuster.

9. Dawson, S.W. (2018). Drama & the dramatic. Routledge.
10. Garton, C. (1957). Characterisation in Greek tragedy. The Journal of Hellenic Studies, 77, 247-254. https://doi.org/10.2307/629364
11. Goffman, E. (1967). On face-work. An analysis of ritual elements in social interaction. In E. Goffman (Ed.) Interaction ritual: essays in face-to-face behaviour (pp. 5-45). Doubleday.
12. Grebanier, B. (1961). Playwriting. Thomas Y. Crowel Company.
13. Grice, H. P. (1975). Logic and conversation. (In P. Cole and J. L. Morgan, Eds.) Syntax and semantics 3: Speech acts (pp. 41-58). Academic Press.
14. Ibsen, H. (1981). Henrik Ibsen four major plays. (J. McFarlane and J. Arup, Trans.) Oxford University Press.
15. McFarlane, J. (1989). Ibsen & meaning. Norvik Press.
16. Ørjasæter K. (2006). Mother, wife and role model, Ibsen Studies, 5(1),19-47. https://doi. org/10.1080/15021860510032835
17. Stott, A. (2014). Comedy. second edition. Routledge.
18. Şekerci, Ö. (2023). Culpeper’s impoliteness strategies in Neil Simon’s ‘Biloxi Blues’. Baltic Journal of English Language, Literature and Culture, 13, 125–141. https://doi.org/10.22364/ BJELLC.13.2023.09
19. Thomas, J. (2013). Meaning in interaction: An introduction to pragmatics. Routledge.