Examining the Phenomenon of “Evolution” in the Context of Media Anthropology through Kamil Masaracı’s Daily Newspaper Cartoons

Öz

The evolutionary process of humans is not merely an anthropological phenomenon; it also serves as a ground for discussion that sometimes opens up to religious/ political approaches and at other times to humor. In this process, the facet shaped by scientific arguments or religious/political criticisms or support encompasses a level of “seriousness.” On the other hand, the biological and cultural flow stemming from changes in the human evolutionary line also takes on a humorous dimension, reflecting a distinct perspective in cartoons. The fundamental human impulse to mock oneself, which underlies humor, becomes even more ironic when related to the evolutionary process. The 6-million-year human journey, beginning with Australopithecus and moving through Homo habilis, Homo erectus, and Neanderthal to today’s Homo sapiens, not only pertains to the fields of biology and anthropology but also attracts interest in humor. Particularly, the dizzying pace of communication technologies and the changes it imparts on the human mind lay the groundwork for contradictions in the modern human who has completed this evolutionary process. In this study, I conducted a critical discourse analysis on 25 cartoons related to evolution, drawn by Kamil Masaracı and published under the title “Çizgilik” in Cumhuriyet newspaper over a 14-month period from March 2023 to May 2024. By analyzing the relationship between the subtext readings of the messages conveyed by these cartoons and the process of evolution, I aimed to describe the caricatured references to the journey from the first human to modern humans within the context of media anthropology. Ultimately, the framework of reading mass psychology, cultural tendencies, and preferences through the lens of human evolution emerged as a reality reflected in Masaracı’s cartoons. The common point of the 25 cartoons I analyzed is that they carry various nuances related to the essence of humanity. These nuances can be considered strong emphases on both an inherent tragedy and the richness of life.

Anahtar Kelimeler

• evolution
• cartoon
• technology
• human

Medya Antropolojisi Bağlamında “Evrim” Olgusuna Kamil Masaracı’nın Gazetedeki Günlük Karikatürleri Üzerinden Bakmak

Öz

İnsanın evrim süreci sadece antropolojik bir olgu değil aynı zamanda kimi kez dinsel/siyasal yaklaşımlara kimi kez de mizaha kapı aralayan bir tartışma zeminidir. Bu sürecin bilimsel argümanlarla veya dinsel/siyasal eleştiri ya da desteklerle biçimlenen tarafında “ciddiyet” barınmaktadır. Ama öte yandan insanın evrim çizgisindeki değişime dayalı biyolojik ve kültürel akış, mizah boyutuna da bürünerek karikatürlere de yansıyan bir bakış tarzı yaratmaktadır. Mizahın temelinde yer alan insanın kendisiyle alay etme dürtüsü, konu evrim sürecine gelince daha da ironik bir biçime bürünmektedir. Australopithecus ile yolu açılan homo habilis, homo erectus ve neandertal insandan bugünkü homo sapiens’e uzanan 6 milyon yıllık insanlık süreci sadece biyolojinin ve antropolojinin değil mizahın da ilgi alanına girmektedir. İletişim teknolojilerindeki baş döndürücü hızın insan zihnine yansıyış biçimi ve bu hızın yarattığı değişim, evrim sürecini tamamlayan insandaki çelişkilere zemin oluşturmaktadır. Bu çalışmada; Cumhuriyet gazetesinde “Çizgilik” başlığı altında günlük karikatürler yayımlayan Kamil Masaracı’nın Mart 2023-Mayıs 2024 arasındaki on dört aylık dönemde çizdiği evrimle ilgili yirmi beş karikatürü eleştirel söylem analizine tabi tuttum, karikatürlerin ilettiği mesajların alt metin okumalarıyla evrim süreci arasındaki ilintiyi analiz ederek medya antropolojisi bağlamında ilk insandan günümüzdeki modern insana ulaşan sürecin karikatürize edilen göndermelerini betimlemeye çalıştım. Sonuçta; medya antropolojisinin kitle psikolojisini, kitlenin kültürel eğilimlerini ve kitlenin tercihlerini insanın evrim yolculuğu üzerinden okuma çerçevesi, Masaracı’nın karikatürlerinden yansıyan bir gerçeklik olarak ortaya çıktı. Analiz ettiğim yirmi beş karikatürün ortak noktası da bu gerçekliğin insanın özüne ilişkin çeşitli tonları taşımasıdır. Bu tonlar, içsel bir trajediyi barındırdığı kadar hayatın zenginliğine ilişkin de birer güçlü vurgu olarak değerlendirilebilir.

Anahtar Kelimeler

• evrim
• karikatür
• teknoloji
• insan

Kaynakça

1. Bilge, E. (2008). Cem Yılmaz anlatıları. Türkbilig, 16, 16-23.
2. Boz, U. (2014). Toplumsal eleştiri yöntemi olarak mizah ve Türk mizahı: Yeni medyadan Bahattin örneği. Akdeniz İletişim Dergisi, 21, 143-159.
3. Böhme, M., Braun, R. & Breier, F. (2023). Nasıl insan olduk - İnsanlığın kökeninin izinde. Nova Kitap.
4. Butovskaya, M. L. & Kozintsev, A. G. (2015). A neglected form of quasi-aggression in apes: Possible relevance for the origins of humor. Current Anthropology, 37(4), 716-717.
5. Darwin, C. (2021). İnsanda ve hayvanlarda duyguların ifade edilmesi. Alfa.
6. Develioğlu, F. (1990). Türk argosu: İnceleme ve sözlük. Aydın.
7. Douglas, M. (2002). Implicit meanings. Routledge.
8. Eagleton, T. (2019). Mizah. Ayrıntı.

9. Ekşi, H. (2023). Küfür etmenin kısa tarihi. Kültür Araştırmaları Dergisi, 16, 368-376.
10. Goodall, J. (1986). The chimpanzees of gombe: Patterns of behavior. Belknap Press.
11. Güvenç, B. (2020). İnsan ve Kültür. Boyut.
12. Han, B. Ç. (2021). Yorgunluk toplumu (S. Yalçın. Çev.) Açılım Kitap.
13. Han, B. Ç. (2023). Eğlencenin iyisi-Batı sanatında ciddi/eğlenceli ikiliği. Metis.
14. Karagöz, E. (2016). Antropolojiden medya antropolojisine geçişte kavramsal çerçeve. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi KOSBED, 32, 5-34.
15. Kuipers, G. (2008). The sociology of humor. The primer of humor resource, V. Raskin, M. de Gruyter (Eds.) 361-399.
16. Nietzche, F. (2020). Beyond good and evil. Karbon Kitaplar.
17. Nisan, F. (2023). Mizahın kavramsal ve kuramsal açıdan genel değerlendirmesi. Medyatik mizahın panoraması, F. Nisan ve Ö. F. Yücel (Ed.) Eğitim (11-45).
18. Okutan, B. B. (2013). Karikatürlerdeki başörtülü figürlerin göstergebilimsel analizi: Penguen dergisi örneği. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 29, 9-38.
19. Oskay, Ü. (2000). Tek kişilik Haçlı seferleri. İnkılap.
20. Pinderhughes, E. E., & Zigler, E. (1985). Cognitive and motivational determinants of children’s humor responses. Journal of Research in Personality, 19, 185-196.
21. Polat, G. D. (2016). İletişim Antropolojisi Üzerine Bir Deneme. Global Media Journal TR Edition, 6(12), 513-527.
22. Sarı, İ. (2006). Akademik tarih ve tarih öğretiminde sözlü tarihin yeri ve önemi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(3), 529-553.
23. Şenyapılı, Ö. (2003). Neyi, neden, nasıl Anlatıyor - Karikatür - Kim, niye çiziyor? ODTÜ Yayıncılık.
24. Waal, F. D. (1997). Good natured: The origins of right and wrong in humans and other animals. Harvard University Press.
25. Wierzbicki, M. & Young, R. D. (1978). The relation of intelligence and task difficulty to appreciation of humor. Journal of General Psychology, 99(1), 25-32.
26. Ulus, L., Yaman, Y., & Yalçıntaş Sezgin, E. (2019). Sense of humour ingifted children. Turkish Journal of Giftedness and Education, 9(1), 61-78.
27. Ünalan, Ö. (2023). Darwin ne yaptı? Ginko Bilim.
28. Yaşar, Ö. (2018). Siyahi mizah ve Y kuşağı. Turkish Studies Social Sciences, 13 (18), 1389-1407.
29. Yetkiner, B. (2023). Argo ve küfrün mizahı mı olur? Hasan Kaya ve Konuşanlar örneği. Medyatik mizahın panoraması, F. Nisan ve Ö.F. Yücel (Ed.) Eğitim. 197-213.
30. Zijderveld, A. C. (1983). Introduction: The Sociology of Humour and Laughter- an Outstanding Debt. Current Sociology, 31(3), 1-6.
31. Elektronik kaynaklar: Euronews (2015). https://tr.euronews.com/2015/01/07/pariste-dehset-mizah-dergisi-charlie-hebdoyasaldiri