Research into the Mythological Heritage: Analysis and Interpretation of the Image of the Shureli in the Folklore of the Peoples of Russia

Öz

People have tried to make sense of the world and to provide concrete explanations for countless natural events from the past to the present. These narratives have been passed down from generation to generation through oral and written literature and have reached the present day. The aim of this article is to make a comparative analysis of the mythological beings such as Şüreli and similar in the oral literature of the peoples of the Russian Federation. In the article, the meanings of Şüreli and similar images in the cultural life of the Tatar, Russian, Chuvash, Udmurt, Mari and Bashkir cultures are compared, and the forms in which these narratives are present in these cultures and how they affect society are revealed. In addition, the relationships between Şüreli and similar mythological beings and today’s cultural life are revealed. In this context, the article is designed with the case study model, which is one of the qualitative research methods. The figure of Şüreli and similar creatures are a common mythological figure transmitted through daily life, traditions and folkloric life. However, the meaning attributed to this mythological figure has undergone a different transformation in societies under the influence of modern literature and art. Like other legends produced by the people in mythological periods, Şüreli is an imaginary mythological being that has been preserved for a long time. It has been concluded that Şüreli is a mythological figure that is frequently encountered in the folklore, myths and tales of many peoples living in the Russian Federation and varies according to culture.

Anahtar Kelimeler

• mythology
• mythological transmission
• legend
• mythological legends
• Shureli

Mitolojik Mirasın Araştırılması: Rusya Halklarının Folklorunda Şüreli İmgesinin Analizi ve Yorumu

Öz

İnsanlar geçmişten günümüze dünyayı anlamlandırmaya, sayısız doğa olayına somut açıklamalar getirmeye çalışmıştır. Bu anlatımlar kuşaktan kuşağa sözlü ve yazılı edebiyatla aktarılarak günümüze kadar ulaşmıştır. Bu makalenin amacı, Rusya Fedarasyonu halklarının sözlü edebiyatında yer alan Şüreli ve benzeri mitolojik varlıkların karşılaştırmalı analizini yapmaktır. Makale de, Tatar, Rus, Çuvaş, Udmurt, Mari ve Başkurt kültürlerindeki Şüreli ve benzeri imgelerin kültürel hayattaki anlamlarını karşılaştırarak, bu anlatımların bu kültürlerde hangi biçimlerde yer aldığı ve toplum nasıl etkilediği ortaya konulmuştur. Ayrıca Şüreli ve benzeri mitolojik varlıkların günümüz kültürler hayatıyla ilişkileri ortaya çıkarılmıştır. Bu bağlamda makale, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması modeliyle desenlenmiştir. Şüreli figürü ve benzeri yaratıklar, günlük yaşam, gelenekler ve folklorik hayat aracılığıyla aktarılan yaygın bir mitolojik figürdür. Ancak bu mitolojik figüre yüklenen anlam, modern edebiyat ve sanatın etkisiyle toplumlarda farklı bir dönüşüme uğramıştır. Şüreli mitolojik dönemlerde halkın ürettiği diğer efsanelerde olduğu gibi uzun zamandan beri korunan hayali mitolojik bir varlıktır. Şüreli’nin Rusya Federasyonun’da yaşayan birçok halkın folklorunda, mitlerde ve masallarda sıkça karşılaşılan, kültürlere göre farklılaşan bir mitolojik figür olduğu sonucu elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• mitoloji
• mitolojik aktarım
• efsane
• mitolojik efsaneler
• Şüreli

Kaynakça

1. Akgün, H. C. (2015). Tatar halk efsanelerinde Şüreli tipi Üzerine. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi, 1(1), 14-23.
2. Akhmetyanov, R.G. (1981). Orta Volga bölgesi halklarının manevi kültürünün genel sözlüğü. Nauka.
3. Aktsorin, V. A. (1995). Mari folkloru. Mari Dağı masalları. Mari Kitap.
4. Aktsorin, V. A (1984). Mari halk masalları. Mari Kitap.
5. Alekseev, M. P. (1983). Karşılaştırmalı edebiyat çalışmaları. Nauka.
6. Bayram, B. (2012). Çuvaş edebiyatında folklor-edebiyat ilişkisine bir örnek: Mihail Fedorov’un “Arşuri” manzumesi ve arşuriler, Türk Dünyası Araştırmaları, 197, 207-226.
7. Bakhtin, M. M. (1979). Sözel yaratıcılığın estetiği (С. G. Bocharov ve ark. Ed.) Ripol Klasik Sanat.
8. Berkli, Y., & Topal, Y. (2022). Traditional traces of fantastic figures in Turkish mythology. Art Time, (2), 1-21.

9. Enderov, V. A. (1984). Çuvaş folklorunda leshy imgesi. Cheboksary: Çuvaş folkloru üzerine çalışmalar. Çuvaş Kitap, 168, 49-73.
10. Gıylmanov, G. (1996). Tatar Mifları: İyeler, işanular, ırımnar, fallar, im-tomnar, sınamışlar, yolalar. Tatarstan Kitap Nashriiaty.
11. Konrad, N. I. (1972). Batı ve Doğu. Nauka.
12. Kralina, N. P, & diğerleri.(1986). Udmurt halkının mitleri, efsaneleri ve masalları. Udmurtya.
13. Krasnova, M. A. (1999). Rus folkloru. Olympus.
14. Madlevskaya, E.L. (2005). Leshy. Rus mitolojisi. Ansiklopedi. Eksmo, MIDGARD.
15. Mingazova, L. I., Galimullin, F.G., Galimullina, A.F. (2014). Folk heroes in the poetry of the people of the Volga and Ural regions, Journal of Language and Literature (Bakу, Azerbaijan), 5(4), 252-555.
16. Mingazova L. I. (2019). Volga-Ural bölgesi halklarının folkloru: mitolojik imgelerin yansıması. Mevcut aşamada ulusal edebiyatlar: bilimsel kavramlar ve hipotezler. G. İbragimov ANRT’nin adını taşıyan Dil, Edebiyat ve Sanat Enstitüsü’nün kuruluşunun 80. yıldönümüne adanmış semposyum, 1, 128-134.
17. Nadirov, I. N. ve diğerleri. (1978). Tatar halkının yaratılışı: Masallar. Tatarstan Kitap Nashriiaty.
18. Nasiri, K. (1975). Seçilmiş eserler ( 2. Cilt) Tatarstan Kitap Nashriiaty.
19. Neupokoeva, I. G. (1976). Dünya edebiyatı tarihi. Sistem ve karşılaştırmalı analiz problemleri, Nauka. Petrukh, V. Y. (2005). Fin-Ugorların mitleri. Nauka.
20. Samorodov, K. E. (2006). Mordva halk masalları (2. Baskı) Mordovya Kitap.
21. Sayfulina, F. (2010). Tatar Ortaçağ edebiyatında manevi ve ahlaki sorunlar. D.I. Mendeleyev TSPA.
22. Sulaimenov, A., & diğerleri (1997). Başkurt halkının yaratıcılığı: Hikâyeler, efsaneler. Dümdüz Kitap.
23. Şurtakov, S. İ. (1984). Çuvaş masalları ( 2. Baskı) Çuvaş Kitap.
24. Sütçü, G. (2021) Türk ve Rus mitolojisinde hayvan mitleri, KARE- Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat, Tarih ve Düşünce Dergisi, Özel Sayı, 150-171.
25. Urmanche, F. (2010). Tatar mitolojisi: Ansiklopedik bir sözlük (3. Baskı) Magarif.
26. Vardugin, V. I. (1996). Antik Volga Mitleri: Antik çağlardan günümüze kadar büyük nehrin kıyısında yaşayan halkların mitleri, efsaneleri, masalları, yaşamları ve gelenekleri, Saratov.
27. Veselovsky, A. N. (2010). Favoriler. Tarihsel şiire giden yolda. Nauka.
28. Yuhma, M. (1998). Mitler ve masallar. Nauka.
29. Zamaletdinov, L. (1979). «Şüreli» masalının mitolojik temeli üzerine. G.Tukay: Şairin doğumunun 90. yıldönümüne adanmış bilimsel konferans ve yıldönümü kutlamalarının materyalleri. Tatarstan Kitap Nashriiaty.
30. Zhirmunsky, V.M. (1979). Karşılaştırmalı edebiyat çalışmaları. Doğu ve Batı.