Kerem and Aslı as An Eastern Narrative and Melodramatic Turkish Cinema

Yıl 2025, Cilt: 31 Sayı: 122, 469 - 486, 01.05.2025

Emre Doğan

https://doi.org/10.22559/folklor.3842

Öz

The Eastern narrative tradition represents an output of the world of Eastern
cultural mentality. Oral, open-form, interactive, replete with superficial contrasts
and tenuous constructed rational cause-and-effect relationships, Eastern works
are considered technically flawed, yet creative in content. These characteristics
of the Eastern narrative are similar to those of the cinematic melodrama genre.
Melodrama, one of the most performed genres of Turkish cinema, conveys
moral messages, superficially reiterates various patterns/clichés, appeals to
emotions and employs contrasts, and frequently includes elements such as
coincidence and surprise, with a narrative that is largely devoid of cause-andeffect
relationships. In this study, I tried to analyze the relationship between
Eastern narrative and Turkish melodrama through the story of Kerem and Aslı,
and the film (1971). The conclusion I reached is that the formal and contextual
elements of the Eastern narratives have commonalities Turkish melodramas.
I believe that this is because the mentality of the Eastern cultural circle feeds
from the same source or has similarities with the traditional mentality that
constructs melodrama. In the study, I suggest that this similarity should be
considered as an opportunity for creativity. In the study, I used the descriptive
method and genre film criticism.

Anahtar Kelimeler

eastern , narrative , melodrama , Kerem and Aslı , Turkish cinema

Etik Beyan

Research and publication ethics statement: This article constitutes an original research paper based on original data. The author has adhered to ethical principles and guidelines throughout the research process. Contribution rates of authors to the article: The first author in this article contributed to the 100% level of preparation of the study, data collection, and interpretation of the results and writing of the article. Ethics committee approval: The present study does not require any ethics committee approval. Financial support: The study received no financial support from any institution or project. Conflict of interest: The author declares no conflict of interest.

Teşekkür

This article was developed as part of the Melodrama Studies course I took with Prof. Dr. Dilek Tunalı during the 2014–2015 academic year in the Film Design Master’s Program at Dokuz Eylül University, Institute of Fine Arts. It is based on the notes I took and the readings I completed throughout the course. I am sincerely grateful to my professor for her guidance and teachings. I dedicate this work to the cherished memory of my grandmother, Bağdagül Doğan (1930–2015), who nurtured my childhood with the stories of Kerem and Aslı.

Bir Doğu Anlatısı Olarak Kerem ile Aslı Hikâyesi ve Melodramatik Türk Sineması

Öz

Doğu anlatı geleneği, Doğu kültür dairesinin ve zihniyet dünyasının bir çıktısı
niteliğindedir. Sözlü, açık biçimli (açık uçlu), interaktif, yüzeysel karşıtlıklarla
dolu ve rasyonel neden-sonuç ilişkisinin zayıf bir şekilde kurgulandığı Doğu
anlatısı eserleri, teknik olarak çoğunlukla kusurlu fakat içerik olarak yaratıcı
kabul edilir. Doğu anlatısının bu özellikleri, kültürel ve tarihsel açıdan Doğu
anlatısı geleneğiyle organik bir bağa sahip olan melodram türüyle ve melodram
türünün Türk sinemasındaki karşılığıyla pek çok açıdan benzeşmektedir.
Yüzyılı aşan Türk sineması macerasının komedi türü ile birlikte en çok icra
edilen ve en yaygın türü konumunda bulunan melodram; ahlaki mesajlar
vermekte, yüzeysel bir şekilde çeşitli kalıpları ve klişeleri tekrar etmekte,
duygulara hitap ederek karşıtlıklar üretmekte ve rasyonel neden-sonuç
ilişkisinin zayıf olduğu bir öyküleme yapısı içerisinde tesadüf ve sürpriz gibi
çeşitli unsurlara sürekli olarak yer vermektedir. Bu çalışmada; Doğu anlatı
geleneğiyle melodram türünün Türk sinemasındaki izdüşümünün ilişkisini,
bir Doğu anlatı geleneği ürünü olan ve bu anlatı geleneğinin neredeyse tüm
özelliklerini ve unsurlarını taşıyan Kerem ile Aslı hikâyesi ve bu hikâyeden
uyarlanan 1971 yılı yapımlı Orhan Elmas’ın Kerem ile Aslı filmi üzerinden
çözümlemeye çalıştım. Çalışmada elde ettiğim sonuç; Doğu anlatı geleneğinin
biçimsel ve içeriksel unsurlarının, melodram türüyle ve bu türün Türk
sinemasında kullanılış biçimiyle ortaklıklar taşıdığıdır. Bunun nedeni olarak
gördüğüm ve ifade ettiğim düşünce ise Doğu anlatı geleneğini inşa eden Doğu
kültür dairesi zihniyetinin melodram türünü kurgulayan geleneksel zihniyet
dünyasıyla aynı kaynaktan beslendiği veya aynılık taşıdığıdır. Çalışmayı bu
ortaklığın ve benzerliğin yaratıcılık ve kültürel çeşitlilik açısından fırsat olarak
değerlendirilmesi önerisiyle sona erdirdim. Çalışmada desktriptif yöntemi ve
tür filmi eleştirisi yaklaşımını kullandım.

Anahtar Kelimeler

doğu anlatı geleneği , melodram , Kerem ile Aslı , Türk sineması

Teşekkür

Bu çalışma, 2014-2015 ders yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Film Tasarımı Bölümü yüksek lisans programı kapsamında Prof. Dr. Dilek Tunalı'dan almış olduğum Melodram Çalışmaları dersinde tuttuğum notlar ve yaptığım okumalar neticesinde gerçekleştirilmiştir. Hocama öğrettiklerinden ötürü çok teşekkür ederim. Bu makaleyi küçüklüğümde anlatmış olduğu Kerem ile Aslı hikayeleriyle beni büyüleyen ve büyüten babaannem Bağdagül Doğan'ın (1930-2015) aziz hatırasına ithaf ederim.

Kaynakça

• Adanır, O. (2012). İlkel toplumdan melodramlar evrenine. Hayalperest.
• Adanır, O. (2017). Simülasyon kuramı üzerine notlar ve söyleşiler. Eylül Sanat.
• Agocuk, P. (2012). Melodrama in the Turkish cinema: A study on the period 1960-1975 [Unpublished master’s thesis] Near East University Graduate School of Social Sciences.
• Akbulut, H. (2008). Kadına melodram yakışır: Türk melodram sinemasında kadın imgeleri. Bağlam.
• Akbulut, H. (2012). Yeşilçam’dan yeni Türk sinemasına melodramatik imgelem. Hayalperest.
• Aktaş, H. (2006). Çağdaş Türk şiirinde tip ve karakterler. Yort Savul.
• Arslan, S. (2005). Melodram. L&M.
• Arslan, S. (2022). Türkiye’de sinemanın tarihi: Başlangıcından günümüze. Kronik.
• Atayman, V. and Çetinkaya, T. (2016). Popüler sinema’nın mitolojisi. Ayrıntı.
• Balaban, T. (2020). Yazmalara göre Kerem ile Aslı hikâyesi ve Raif Yelkenci nüshası. Kesit.
• Başgöz, İ. (2008). Hikâye: Turkish folk romance as performance art. Folklore Institute, Indiana University.
• Bars, M.E. (2010). The motifs of extraordinariness in the story of Kerem and Aslı. The Journal of Academic Social Science Studies, 3 (1), 13-22. http://dx.doi.org/10.9761/jasss_20
• Boratav, P.N. (2013). Az gittik uz gittik. İmge.
• Boratav, P.N. (2002). Halk hikâyeleri ve halk hikâyeciliği. Tarih Vakfı.
• Boratav, P.N. (2009). Zaman zaman içinde. İmge.
• Brooks, P. (1995). The melodramatic imagination: Balzac, Henry James, melodrama and the mode of excess. Yale University Press.
• Çakır, S. (2017). An example of adaptation from popular novels to Yeşilçam melodramas: Hıçkırık. Sinefilozofi, 2(3), 79-111.
• Doğan, E. (2020). Cemiyet Ahlakı, doğu dünyası ve zihniyet kavramlarının girift dışavurumu: Sonsuz zaman içinde. N. Çakar Bikiç (Ed.) Film yapmak: Kurmaca, deneysel, belgesel, animasyon. içinde (p. 585-611) Doruk.
• Dönmez, Y.E. and İmik, Ü. (2022). Movies with song: Yesilçam. IJCA, 8(1), 101-107. https://doi. org/10.22252/ijca.1098873
• Durdiyeva, A. (1999). The variants of “Kerem and Aslı” epic, their folkloric characteristics and place in turkish folk literatüre. Bilig, 11, 85-104.
• Duymaz, A. (2021). Kerem ile Aslı hikâyesi: Raif Yelkenci yazması. Yapı Kredi.
• Edis Aydoğan, S.İ. (2019). The rewriting of a folkloric product: The example of Kerem and Aslı. Teke, 8 (1), 462-480.
• Elçin, Ş. (2010). Kerem ile Aslı hikâyesi. Akçağ.
• Elmacı, T. (2013). Reproduction of melodrama in context of Kader and Masumiyet films. ZfWT, 5(2), 261-277.
• Erkal, A. (2007). Aşık Sümmani. Fenomen. Kahraman, H.B. and Keyman, E.F. (2000). Kemalizm, oryantalizm ve modernite. Doğu Batı, 2, 65-77.
• Mahçupyan, E. (2000). Batı’dan doğu’ya, dünden bugüne zihniyet yapıları ve değişim. Patika.
• Ong, W.J. (2005). Orality and literacy: The technologizing of the word. Routledge.
• Oskay, Ü. (2014). Tek kişilik haçlı seferleri. İnkılap.
• Özön, N. (1981). Sinema ve televizyon terimleri sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.
• Özön, N. (1995). Karagözden sinemaya: Türk sineması ve sorunları 2. Kitle.
• Öztürk, İ. (2012). Kerem ile Aslı. İş Bankası.
• Öztürk, M. (2013). Vizier stories in classical Turkish literature within the frame of history and politic books. TAED, (49), 73-93.
• Propp, V. (2008). Masalın biçimbilimi. (M. Rifat ve S. Rifat, Trans.) İş Bankası.
• Püsküllüoğlu, A. (1994). Arkadaş Türkçe sözlük. Arkadaş.
• Sözen, M. (2009). Eastern narrative traditions and the identity of Turkish cinema. Bilig, 50, 131-152.
• Suner, A. (2006). Hayalet ev: Yeni Türk sinemasında aidiyet kimlik ve bellek. Metis.
• Tosun, N. (2014). Doğu’nun hikâye kuramı. Büyeyenay.
• Tulu, S. (1994). Kerem ile Aslı hikâyesinin Horasan varyantı. Journal of Turkish Research Institute, 1, 52-57.
• Tunalı, D. (2006). Batıdan doğuya, Hollywood’dan Yeşilçam’a melodram. Aşina Kitaplar.
• Turgay, D. (2019). Transformation of moral world of melodrama and tragedy on Çağan Irmak films. Sinefilozofi, Special Issue, 396-414. https://doi.org/10.31122/sinefilozofi.511812