Halikarnas Balıkçısı’nın Bodrum’daki Miras ve Kalıtlarının İzini Sürmek ve Güncel Bir Sunum Önerisi

Öz

Halikarnas Balıkçısı adıyla bilinen ve çok yönlü bir sanatçı olan Cevat Şakir Kabaağaçlı (1890-1973), 1925’te sürgün olarak geldiği Bodrum’da hayatının önemli bir bölümünü (1925-1947) geçirmiş, Bodrum’un küçük bir kasaba olduğu bu dönemde kente birçok katkıda bulunmuştur. Gerek kentte yaşadığı dönemde gerekse hayatının geri kalanında Bodrum’a çok çeşitli ve değerli kazanımlar sunmuştur. Çalışmada ilk olarak araştırmacıların bu konuda daha önce ürettiği araştırmalar temel alınarak Halikarnas Balıkçısı’nın farklı yönleri aktarılmakta; yazarın Bodrum kentine kazandırdıkları “mimari, kentsel peyzaj ve kentin tanıtımı” olarak üç başlıkla anlatılmaktadır. Bu başlıkların ardından “kent mirası” tanımı yapılarak Halikarnas Balıkçısı’nın kentsel mekânlara bıraktıkları bir miras olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda çalışmada yazarın Bodrum’da bulunduğu dönemlerde deneyimlediği yapı ve mekânların; ardından günümüzde Bodrum Kent Merkezinde bulunan fiziksel mekâna ait izlerinin neler olduğu listelenmektedir. Temelinde gözleme dayalı bu tespitler; yazarla birebir ilişkisi olmuş kişilerle yapılan görüşmeler, yazar ve Bodrum ilişkisi üzerine yazılan anılar ve yazarın kendi yazdığı Bodrum’da geçen anılarıyla karşılaştırılarak oluşturulmuştur. Çalışmanın amacı, Cevat Şakir Kabaağaçlı gibi önemli bir sanatçının kente bıraktıklarının sadece bir kent mirası olarak kabul edilmemesi, “bir kalıt (somut miras)” hâline dönüştürülerek bu izlerin sürdürülmesi gerektiğine vurgu yapmaktır. Bu nedenle çalışmada; yazarın (Halikarnas Balıkçısı’nın) kentsel mekânlarda nasıl yaşatılmaya çalışıldığı da sunulmakta; yapılan bu girişimlerin etkinliği tartışmaya açılmaktadır. Çalışma sonunda araştırmada elde edilen saptamaların Bodrum kent haritası üzerine işlen-mesiyle dijital bir sunum geliştirilmiştir. “Balıkçı Rotası” ismi verilen güncel bir kültürel rota önerisi, mirasın kalıta dönüşümünü hızlandırıcı ve kolaylaştırıcı bir arayüz olarak kent kültürünün sürdürülebilirliği açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler

• kentsel miras
• kent kültürü
• Halikarnas Balıkçısı/Cevat Şakir Kabaağaçlı
• dijital haritalandırma
• Bodrum

Tracing the Heritage and Legacy of the Fisherman of Halicarnassus (Cevat Şakir Kabaağaçlı) in Bodrum and a Proposal of Presentation

Öz

Cevat Şakir Kabaağaçlı (1890-1973), known as the Fisherman of Halicarnassus is a well-known Turkish writer. This intellectual man lived in Bodrum between 1925 and 1947 since he came there as an exile in 1925. He also had a close relationship with the city for the rest of his life; his grave is also in Bodrum since 1973. He made many diverse and valuable contributions to the city. This study firstly explains his various attributions based on previous studies of the researchers. The contributions are described under three headings: “architecture, urban landscape, and publicity of the city”. Secondly, it defines the “urban heritage” to clarify the acceptance of the legacy the Fisherman of Halicarnassus left to urban spaces in Bodrum. In this context, the study examines not only the places (buildings, facilities, etc) that he experienced in Bodrum; but also, how he put an effort and change it which can be accepted as the traces in the city center today. These findings of the study, mainly based on observation, are constituted by comparing the collected data from interviews with people who had a memory of the writer, written memoirs focusing on him and Bodrum, and/or his memoirs about the city. The study aims to emphasize that the contributions of such an important artist, Cevat Şakir to the city should not be accepted just as an urban heritage, but should be continued by transforming them into a legacy. The study criticizes the effectiveness of the initiatives while presenting how the Halicarnassus Fisherman is tried to be kept alive in urban spaces. The study is concluded with a proposal, a digital presentation which was developed by processing the findings obtained in the research on the Bodrum city map. This sharing platform, called “Fisherman’s Route”, is important for the sustainability of urban culture as an interface that accelerates and facilitates the transformation of heritage into a continuous cultural legacy.

Anahtar Kelimeler

• urban heritage
• urban culture
• the Fisherman of Halicarnassus/Cevat Şakir Kabaağaçlı
• digital mapping
• Bodrum

Kaynakça

1. Anter, Y. (2021). Halikarnas Balıkçısı için UNESCO’ya başvurulacak. Anter Haber. https:/anterhaber. com/halikarnas-balikcisi-nin-heykeli-dikildi-anilmasi-icin-unesco-ya-basvuruldu/11709/
2. Arapoğlu, F. (2019). Disiplinlerarası sanat bağlamında mekânsal iletişim. Aurum Journal of Social Sciences, 4(1), 27-54.
3. Atılgan, Z ve Çoban, C. (der) (2019). Cevat Şakir “Bodrum’un Mavi Merhabası”, Bodrum Belediyesi Yayınları.
4. Bilgili, S. (2020). Bodrumlulardan ‘Halikarnas Balıkçısı’nın evinin köfteciden müzeye döndürülmesi için belediyeye çağrı. T24. https://t24.com.tr/haber/bodrumlulardan-halikarnas-balikcisi-nin evinin-kofteciden-muzeye-dondurulmesi-icin-belediyeye-cagri,903739
5. Bodrum Belediyesi (2022). Eski Bodrum fotoğrafları. https://bodrum.bel.tr/eski_bodrum
6. Bodrum Ekspres (2021). Halikarnas Balıkçısı Cevat Şakir Kabaağaçlı Doğum Gününde Anılıyor.
7. https://www.bodrumekspres.com/kultur-sanat/halikarnas-balikcisi-cevat-sakir-kabaagacli-dogumgununde-aniliyor.html
8. Bodrum Belediyesi Yayın Kurulu (2021). Halikarnasos’tan Bodrum’a iz bırakanlar. Bodrum Belediyesi Yayınları, 192-213.

9. Bodrum Belediyesi (2023). Halikarnas Balıkçısı Bodrum Belgeliği ve Kafeteryası Açılıyor. https:// www.bodrum.bel.tr/haber.php?id=9153
10. Bodrum Deniz Müzesi (2022). Cevat Şakir Kabaağaçlı. https://bodrumdenizmuzesi.org/cevat-sakirkabaagacli
11. Cumhuriyet (2021). Bodrum’da ‘Halikarnas Balıkçısı Seyir Terası’ açıldı. https://www.cumhuriyet.
12. com.tr/haber/bodrumda-halikarnas-balikcisi-seyir-terasi-acildi-1806053
13. Erdoğan, M. ve Cambazoğlu, S. (2021). Akdeniz’in ebedi genci Halikarnas Balıkçısı, Bodrum Deniz Müzesi Yayınları.
14. Gür, R. (2002). Bodrum 1930-1980. Celsus Yayıncılık.
15. Henry, S. (2018). Beyond interdisciplinary theory: Revisiting William H. Newell’s Integrative Theory from a Critical Realist Perspective. Issues in Interdisciplinary Studies. 36(2), 66-107.
16. İnci, S., ve Kaya, V. H. (2022). Eğitimde multidisipliner, disiplinlerarası ve transdisipliner kavramları. Journal of National Education, 51(235).
17. Kabaağaçlı, C. Ş. (1981). Mavi Sürgün, Halikarnas Balıkçısı Tüm Eserleri-3, Bilgi.
18. Yayınevi. Keleş, R. (2005). Kent ve kültür üzerine. Mülkiye Dergisi, 29(246), 9-18.
19. Kent TV (2014). Bodrum’un 150 Yıllık Tarihi Kütüphanesi. https://kenttv.net/bodrumun-150-yilliktarihi-kutuphanesi
20. Laverius, A., Dewayani, E. (2020). Website application for visualizing intangible cultural heritage integrated with google maps: Case study in balai pelestarian nilai budaya jawa barat. In IOP c onference series: Materials science and engineering, 852 (1), 012162) IOP Publishing.
21. Leonard N., Ambrose, G. (2012). Idea Generation. AVA Publishing.
22. Mansur Coşar, F. (2015). Ege’de Bir Kasaba: Bodrum, Deniz Ticaret Odası Bodrum Şubesi, Bodrum Kitapları Dizisi 1.
23. Metafor Filmcilik (2015). Anadolu’nun Avukatı, Halikarnas Balıkçısı Belgeseli, Bölüm II. (Video).
24. Youtube. https://www.youtube.com/watch?v=Y6TbP6WdDQs
25. Orman, H. (2018). Cevat Şakir’in Bodrum’u, Bilgi Yayınevi.
26. Özbay, A. (2022). Bodrum Ellerimizden Kayıp Gidiyor, 11.04.2022.
27. https://bi-ozet.com/2022/04/11/ayin-yorumu-asli-ozbay-bodrum-ellerimizden-kayip-gidiyor/ (Erişim Tarihi: 18.04.2022)
28. Sevilla, J., Casanova-Salas, P., Samper, J. J., & Portalés, C. (2022). SeMap: A project on semantisation and visualisation of cultural heritage data. Proceedings of the 11th Euro American Conference on Telematics and Information Systems.
29. Sinan’a Saygı (2006). Sinan’ın Ayakta Kalan Eserleri. https://sinanasaygi.org/icerik.asp?ID=26
30. Songür Dağ, E. (2016) Halikarnas Balıkçısı ve resimlemeleri. Sanat ve Tasarım Dergisi, (18), 147-166.
31. Şakar, H. Y. (2020). Mazimdeki Bodrum ve Bodrumlular. Bodrum Belediyesi Kültür Yayınları.
32. Taner S. ve Tezcan R. (2019). Halikarnas Balıkçısı’nın mirası. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
33. Taşcıoğlu, M. (2013). Kartografiden günümüz harita tasarımına yeryüzünün kağıttaki grafik yansıması. Art-E Sanat Dergisi, 6(12), 1-24.
34. TDK (Türk Dil Kurumu) Sözlüğü (2023). Miras. https://sozluk.gov.tr
35. Teslenok, K. S., Teslenok, S. A., Tereshkin, I. P. ve Dimitriev, P. S. (2021). Turist rotalarının kartografik görselleştirilmesi için google hizmetini (haritalarım) kullanma imkânı. Bölgelerin Sürdürülebilir Gelişimini Sağlayan Coğrafi Bilgi, 379.
36. Tuzlacı, E. (2003). Bodrum Yarımadası’nın çiçekleri ve yararlı bitkileri. Celsus Yayıncılık.
37. Yücel, H. (2019). Arşipel’den Ege’den merhaba. Bodrum Gündem Dergisi, 14,131.
38. Yücel Besim, D., Akata, E. T. (2007). Determining hans in Bodrum, functional changes, and a proposal (Bildiri sunumu). International Hans and Caravanserai Symposium, 29-30 November 2007, Antalya, 221-229.
39. Yücel Besim, D. (2010). An analytical research on reading and determination of original urban spaces: Bodrum Türkkuyusu district. I. International Graduate Research Symposium on the Built Environment, 1, Ankara, 191-196.
40. Yücel Besim, D. (2013a). Halikarnas Balıkçısı ve Bodrum Kenti’ne katkıları (Bildiri sunumu). Ulusal Halikarnas Balıkçısı Sempozyumu, Bodrum, 85-96.
41. Yücel Besim, D. (2013b). Bodrum Eski Belediye Binası. Türkiye Mimarlığında Modernizmin Yerel Açılımları (Bildiri sunumu). DOCOMOMO-TR IX. Proje Sunum ve Sergisi, 153.
42. Yücel Besim, D. (2019). Bodrum’da pansiyonculuk ve turizm ile başlayan yapısal değişiklikler (Bildiri sunumu). XI. Uluslararası Sinan Sempozyumu, 11-12 Nisan 2019, Trakya Üniversitesi, Edirne, 365-378.