Araştırma Makalesi

Elif Şafak’ın Özkurmaca Romanı: Siyah Süt

Cilt: 31 Sayı: 123 1 Ağustos 2025
PDF İndir
EN TR

Elif Şafak’ın Özkurmaca Romanı: Siyah Süt

Öz

Bu makale, çağdaş Türk romanının önemli yazarlarından Elif Şafak’ın Siyah Süt (2007) adlı romanındaki “özkurmaca” (autofiction) özelliklere odaklanmaktadır. Şafak; evliliğe, hamileliğe, çocuğa mesafeli duran bir kadınken otuz üç yaşında âşık olup evlenir ve iki yıl sonra hamile kalıp kırk haftalık sürecin sonunda bir kız bebek dünyaya getirir. Siyah Süt, Şafak’ın bu yaşam kesitini, bizzat kendisinin anlatıcılığıyla kurmacalaştırdığı için “otobiyografik roman” olarak nitelendirilir. Ancak eser okunduğunda, bilinen “otobiyografik roman”dan oldukça farklı yapısı ve kurgusuyla dikkat çeker. Zira Şafak, romanındaki ana olay bağlamında kronolojik bir düzen uygulamakla birlikte sadece hamilelik ve doğum sürecini anlatmakla yetinmez; bu sürecin bütünlüğünü kesintiye uğratan ara bölümlerde yazarlığın güzel ve zorlu yanlarını, kendisinin bir kadın yazar olarak toplumdaki konumunu da irdeler. Ayrıca Jane Austen, Virginia Woolf, Fatma Aliye, Halide Edip, Adalet Ağaoğlu gibi kadın yazarlar hakkında da toplumsal cinsiyet bağlamında bölümler oluşturur. Aile ve toplum içinde engel ve güçlüklerle karşılaşan bu yazarlar aracılığıyla “kadın yazarlık” ve “feminist yazı” olgularını irdeler. Şafak sadece yazarlığı ön plana çıkarmaz; kadınlığın doğasını da romanının odağı yapar. Bu bağlamda, hamilelikteki fizyolojik ve psikolojik değişimlere ayrı bölümler açar. Ayrıca entelektüellik, yazarlık, hırs, inanç, cinsellik gibi kimliğini ve kişiliğini oluşturan farklı yönleri beş minik parmak kadınla kişileştirmek suretiyle romana fantastik bir boyut da katar. Hamilelik haftalarında tutulan günlük ile hamilelik testi ise metni postmodernist romanın formatlarına iyice yerleştirir. Dolayısıyla Siyah Süt, otobiyografik romanın çok ötesinde, postmodernist romanın önemli bir dalı olan “özkurmaca”nın yetkin bir örneğidir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Araştırma ve yayın etiği beyanı: Bu makale tamamıyla özgün bir araştırma olarak planlanmış, yürütülmüş ve sonuçları ile raporlaştırıldıktan sonra ilgili dergiye gönderilmiştir. Araştırma, herhangi bir sempozyum, kongre vb. sunulmamış ya da başka bir dergiye değerlendirilmek üzere gönderilmemiştir. Research and publication ethics statement: This is a research article, containing original data, and it has not been previously published or submitted to any other outlet for publication. The author followed ethical principles and rules during the research process. In the study, informed consent was obtained from volunteer participants and the privacy of the participants was protected. Yazarların katkı düzeyleri: Makale tek yazarlıdır. Contribution rates of authors to the article: The article is single-authored. Kaynak ve kullanım izni: Çalışmada yer alan ve çizimleri Latif Demirci’ye ait olan görsellerin kullanım izni, Doğan Kitap Telif Hakları Müdürlüğü’nden alınmıştır. Source and permission to use: The permission for the use of the images in this study, the drawings of which belong to Latif Demirci, has been obtained from Doğan Kitap Copyright Directorate. Etik komite onayı: Çalışmada etik kurul iznine gerek yoktur. Ethics committee approval: Ethics committee approval is not required for the study. Finansal destek: Çalışmada finansal destek alınmamıştır. Support statement (Optional): No financial support was received for the study. Çıkar çatışması: Çalışmada potansiyel çıkar çatışması bulunmamaktadır. Conflict of interest: There is no conflict of interest between the authors of this article.

Kaynakça

  1. Adak, H. (2004). Otobiyografik benliğin çok-karakterliliği: Halide Edib’in ilk romanlarında toplumsal cinsiyet. S. Irzık ve J. Parla (Ed.) içinde Kadınlar Dile Düşünce: Edebiyat ve Toplumsal Cinsiyet (178-161) İletişim.
  2. Akar, Y. (2015). Elif Şafak’ın romanlarında yapı ve izlek [Yayımlanmamış doktora tezi] Ardahan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  3. Atasü, E. (2015). Benim yazarlarım. Can.
  4. Baldick, C. ([1990] 2008). Oxford dictionary of literary terms. Oxford University Press.
  5. Colonna, V. (1989). L’autofiction: E ssai s ur l a fictionalisation de so i en littérature [Unpublished doctoral dissertation] Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales.
  6. Çetişli, İ. (1998). Batı edebiyatında edebî akımlar. Kardelen.
  7. Dorrit, C. (1999). The distinction of fiction. The Johns Hopkins University Press.
  8. Doubrovsky, S. (1977). Fils. Galilée.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Modern Türk Edebiyatı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

9 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

30 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 31 Sayı: 123

Kaynak Göster

APA
Sazyek, E. (2025). Elif Şafak’ın Özkurmaca Romanı: Siyah Süt. Folklor/Edebiyat, 31(123), 717-740. https://doi.org/10.22559/folklor.2780
AMA
1.Sazyek E. Elif Şafak’ın Özkurmaca Romanı: Siyah Süt. folk/ed. 2025;31(123):717-740. doi:10.22559/folklor.2780
Chicago
Sazyek, Esra. 2025. “Elif Şafak’ın Özkurmaca Romanı: Siyah Süt”. Folklor/Edebiyat 31 (123): 717-40. https://doi.org/10.22559/folklor.2780.
EndNote
Sazyek E (01 Ağustos 2025) Elif Şafak’ın Özkurmaca Romanı: Siyah Süt. Folklor/Edebiyat 31 123 717–740.
IEEE
[1]E. Sazyek, “Elif Şafak’ın Özkurmaca Romanı: Siyah Süt”, folk/ed, c. 31, sy 123, ss. 717–740, Ağu. 2025, doi: 10.22559/folklor.2780.
ISNAD
Sazyek, Esra. “Elif Şafak’ın Özkurmaca Romanı: Siyah Süt”. Folklor/Edebiyat 31/123 (01 Ağustos 2025): 717-740. https://doi.org/10.22559/folklor.2780.
JAMA
1.Sazyek E. Elif Şafak’ın Özkurmaca Romanı: Siyah Süt. folk/ed. 2025;31:717–740.
MLA
Sazyek, Esra. “Elif Şafak’ın Özkurmaca Romanı: Siyah Süt”. Folklor/Edebiyat, c. 31, sy 123, Ağustos 2025, ss. 717-40, doi:10.22559/folklor.2780.
Vancouver
1.Esra Sazyek. Elif Şafak’ın Özkurmaca Romanı: Siyah Süt. folk/ed. 01 Ağustos 2025;31(123):717-40. doi:10.22559/folklor.2780

Derginin yayım dili Türkçe ve İngilizce’dir, ayrıca Türkçe de olsa tüm basılan makalelerin başlık, öz ve anahtar sözcükleri İngilizce olarak da makalede bulunur. Hakemlerden onay almış Türkçe makaleler için 750-1000 sözcükten oluşan genişletilmiş özet (extended summary) gereklidir. Elektronik çeviriler kabul edilmez.
Dergi TR-Dizin, Web of Science (ESCI), DOAJ ile diğer pek çok dizin tarafından taranmaktadır. Scimagoe quartile değeri: Q3 'dür:

TR DIZIN 2020 Etik Kriterleri kapsamında, dergimize 2020 yılından itibaren etik kurul izni gerektiren çalışmalar için makalenin yöntem bölümünde ilgili Etik Kurul Onayı ile ilgili bilgilere (kurul-tarih-sayı) yer verilmesi gerekecektir. Bu nedenle dergimize makale gönderecek olan yazarlarımızın ilgili kriteri göz önünde bulundurarak makalelerini düzenlemeleri önemle rica olunur.

Alan Editörleri/ Field Editörs
Halkbilimi/Folklore
Prof.Dr. Hande Birkalan-Gedik (JohannWolfgang-Goethe İniversitet-birkalan-gedik@m.uni-frankfurt.de)
Prof.Dr. Ali Yakıcı (Gazi Üniversitesi-yakici@gazi.edu.tr)
Prof.Dr. Aynur Koçak (Yıldız Teknik Üniversitesi-nurkocak@yildiz.edu.tr)
Prof.Dr. Işıl Altun (Regensburg Üniversitesi/Kocaeli Üniversitesi-İsil.Altun@zsk.uni-regensburg.de)
Doç.Dr. Ahmet Keskin (Samsun Üniversitesi-ahmet.keskin@samsun.edu.tr)

Edebiyat/Literature
Prof.Dr. Abdullah Uçman (Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi -emekli-29 MayısÜniversitesi-abdullahucman@29mayis.edu.tr
Prof. Dr. Ramazan Korkmaz (Ardahan Üniversitesi-emekli-Kafkasya Üniversiteler Birliği -KÜNİB-r_korkmaz@hotmail.com)
Prof.Dr. Emel Kefeli (Marmara Üniversitesi-emekli-İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi-ayseemelkefeli @gmail.com)
Prof.Dr. Zekiye Antakyalıoğlu ( İstanbul Kültür Üniversitesi-zekabe@hotmail.com)
Doç.Dr. Koray Üstün (Hacettepe Üniversitesi-korayustun@hacettepe.edu.tr)

Antropoloji/Anthropology
Prof.Dr. Hanife Aliefendioğlu (Doğu Akdeniz Üniversitesi-hanife.aliefendioglu@emu.edu.tr)
Prof. Dr. Şebnem Pala Güzel (Başkent Üniversitesi-sebnempa@baskent.edu.tr)
Prof.Dr. Derya Atamtürk Duyar (İstanbul Üniversitesi-datamturk@istanbul.edu.tr)
Prof.Dr. Meryem Bulut (Ankara Üniversitesi-meryem.bulut@gmail.com)

Dil-Dilbilim/Language-Linguistics
Prof.Dr. Nurettin Demir (Hacettepe Üniversitesi-demir@hacettepe.edu.tr)
Prof. Dr. Aysu Erden (Maltepe Üniversitesi-aysuerden777@gmail.com)
Prof.Dr. Sema Aslan Demir (Hacettepe Üniversitesi-semaaslan@hacettepe.edu.tr)