Yaşar Kemal ve George Orwell’in Romanlarında Distopya
Öz
20. yüzyıl kurgusunda “distopya” geleneği, ilerleyen teknoloji, makineleşme,
dünya savaşları ve ekonomik krizler sonucu post modern dönemde okuyucu ile
buluşmuştur. İstenmeyen bir dünyada kurgulanmış olan distopik romanların amacı
okuyucuları olası tehlikelere karşı uyarmak ve mevcut sistemdeki bozuklukları
eleştirmektir. Siyasi yozlaşmalar, baskıcı rejimlerin birey üzerindeki etkileri, teknolojik
gelişimin totaliter rejimdeki yansımaları ve kollektif bilincin önemi gibi konuları
içeren distopik eserlerde amaç okuyucuyu korkutucu senaryolarla sarsarak mevcut
düzeni sorgulamalarını sağlamaktır. Ancak çizilen karanlık tablonun ardında, çoğu
distopik eserde, despot iktidara karşı çıkabilen devrimci bireyler de vardır ve onlar
okuyucular için umuttur. Bu çalışmada, distopik geleneğin evrenselliğini kanıtlamak
amacıyla farklı kültürlere ait distopik romanların toplumsal eleştirinin içeriği
ve teması açısından karşılaştırmalı bir analizi yapılmıştır. Bu kapsamda, Batı
edebiyatının en önemli distopyası olan George Orwell’in Bin Dokuz Yüz Seksen Dört
ve Türk edebiyatındaki distopya örneği Yaşar Kemal’in Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı
Topal Karınca eserleri incelenmiştir. Karşılaştırmalı analiz sonucunda,
farklı kültürleri yansıtsalar da Orwell ve Kemal’in alegori tarzındaki eserlerinin
mevcut düzeni eleştirerek ideal toplumu göstermek adına ortak motifler içerdikleri
sonucuna varılmıştır. Orwell ve Kemal yarattıkları distopyalarda halkı ezen,
propaganda ve kitle iletişim araçları ile gözetleyen; bu şekilde bireylerin dillerini,
tarihlerini, değerlerini ve benliklerini yok eden, insanları birbirine düşman ederek
asimile eden karakterleri eleştirirler.
Anahtar Kelimeler
Dystopia in the Novels of Yaşar Kemal and George Orwell
Öz
By the 20th century, as a result of the advancement of technology, mechanization,
world wars and economic crises, the “dystopia” tradition met with the reader in
literature in the post-modern period. The purpose of dystopian novels, set in an
undesirable world, is to warn readers against possible dangers and to criticize the
disorders in the current system. The aim of dystopian works, which include topics
such as political corruption, the effects of oppressive regimes on the individual, the
reflections of technological development in the totalitarian regime, and the importance
of collective consciousness, is to shake the reader with frightening scenarios and make
them question the current order. However, behind the dark picture painted, in most
dystopian works, there are revolutionary individuals who can oppose the despotic
government, and they are hope for the readers. In this study, a comparative analysis of
dystopian novels from different cultures was made in terms of the content and theme
of social criticism in order to prove the universality of the dystopian tradition. Within
this context, George Orwell’s Nineteen Eighty-Four, the most important dystopia
of the Western literature, and Yaşar Kemal’s Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal
Karınca, an example of dystopia in Turkish literature, were examined. As a result of
the comparative analysis, it was concluded that although Orwell and Kemal’s works
reflect different cultures, they contain common motifs in order to criticize the current
order and portray the ideal society. Orwell and Kemal criticize the characters in
their dystopias who oppress the people, monitor them through propaganda and mass
media, thereby erasing individuals’ languages, histories, values, and identities, and
assimilating people by turning them against each other.
Anahtar Kelimeler
Araştırma ve yayın etiği beyanı: Bu makale, orijinal veriler temelinde hazırlanmış özgün bir araştırma
makalesidir. Daha önce hiçbir yerde yayımlanmamış olup başka bir yere yayımlanmak üzere gönderilmemiştir. Yazarlar, araştırma sürecinde etik ilkelere ve kurallara uymuşlardır.
Yazarların katkı düzeyleri: Tek yazarlı çalışmadır.
Etik komite onayı: Bu çalışma için etik kurul onayı gerekmemektedir.
Finansal destek: Bu araştırma için herhangi bir finansal destek alınmamıştır.
Çıkar çatışması: Bu çalışma ile ilgili herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır.
