Diasporada Kimliğin Oluşumunda Mutfak Kültürünün Rolü: Paris’te Bir Türk Mahallesi

Yıl 2026, Cilt: 32 Sayı: 125, 149 - 166, 01.02.2026

Hasan Güler

https://doi.org/10.22559/folklor.2764

Öz

İnsan, içinde yaşadığı sosyal, kültürel, ekonomik ve politik dünya bağlamında
ilişkisel bir şekilde kendini inşa eden bir varlıktır. İnsanı toplumdan yalıtılmış
sadece biyolojik bir varlık olarak tarif etmek çok da mümkün değildir. İnsanın
yeme içme pratikleri üzerinden şekillenen mutfak kültürü, onun sosyal yönünü
oluşturan önemli dinamiklerden biridir. Mutfak kültürü, bireyin bulunduğu top
luma bağlanmasında ve toplumla özel bir ilişki kurup bu ilişkiyi sürdürmesinde
önemli bir işlevi yerine getirir. Bu nedenle yemek, sembolik bir anlam taşıyarak
kimlik inşa sürecinin önemli bileşenlerinden biri hâline gelir. Mutfak kültürü göç
bağlamında değerlendirildiğinde göçmenlerin kültürel hafızalarının korunmasında
ve aktarılmasında diğer unsurların yanında azımsanmayacak bir öneme sahiptir.
Göç hareketleri neticesinde mutfak kültürü etrafında teşekkül eden kimliğin tek
referans kaynağı ana vatan olmaktan çıkmıştır. Diasporadaki diğer kültürlerle et-
kileşim, güçlü bir hafıza taşıyıcısı olan mutfağın “geleneksel” formunun dönüşe
rek genişlemesine ve yeni anlamlar kazanmasına neden olur. Bu bağlamda Türk
diasporası açısından Avrupa’da şekillenen “mutfak kültürü”, geçmişin hafızasını
taşımada önemli bir rol oynar ve farklı toplumsal gruplarla kalıcı ilişkiler kura
rak “yakın” temasların gelişmesini sağlar. Bu çalışma kapsamında, 1960’lı yıl
ların ikinci yarısından itibaren Avrupa’ya göçün önemli mekânlarından bir olan
Paris’teki Türklerin mutfak kültürü değerlendirilmiştir. Paris’in merkezinde “Türk
mahallesi” (la petite Turquie) olarak adlandırılan Strasbourg Saint-Denis bölgesi;
marketleri, kahveleri, lokantaları ve manavlarıyla Türk mutfak kültürünün görü
nürlüğü açısından önemli bir mekândır. Bundan dolayı çalışmanın alan araştırması,
bu mahallede gerçekleştirilen etnografik gözlemlere dayanmaktadır. Bu çalışmanın
temel bulgusu, mutfak kültürünün diaspora koşullarında yaşayan göçmenlerin kül
türel kimliklerini koruma ve yeniden inşa etme süreçlerinde belirleyici ve merkezî
bir rol üstlendiğidir.

Anahtar Kelimeler

Fransa , göç , Türk , mutfak kültürü , kimlik

Etik Beyan

Araştırma ve yayın etiği beyanı: Bu makale tamamıyla özgün bir araştırma olarak planlanmış, yü rütülmüş ve sonuçları ile raporlaştırıldıktan sonra ilgili dergiye gönderilmiştir. Araştırma herhangi bir sempozyum, kongre vb. sunulmamış ya da başka bir dergiye değerlendirilmek üzere gönderilmemiştir. Yazarların makaleye katkı oranları: bu makaledeki birinci yazar %100 düzeyinde çalışmanın hazır lanması, veri toplanması, sonuçların yorumlanması ve makalenin yazılması aşamalarına katkı sağlamıştır. Etik komite onayı: Çalışmada etik kurul iznine gerek yoktur. Çalışmada kullanılan etnografik gözlem ler; “Tübitak-2219 Yurt Dışı Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı” bağlamında 1059B191300920 başvuru numaralı “Türkiyeli Göçmenlerin Fransa’ya Tutunma Stratejileri: Evry Banliyösü Örneği” başlıklı 2013/ 2. Dönem ve 1059B192000554 başvuru numaralı “Göç, Entegrasyon ve İslam: Paris’te Yaşayan Türkler” 2020/1. Dönem olmak üzere Fransa’nın Paris kentinde gerçekleştirilen araştırma projelerine dayanmaktadır. Finansal destek: Çalışma TÜBİTAK tarafından desteklenmiştir. Çıkar çatışması: Çalışmada potansiyel çıkar çatışması bulunmamaktadır.

The Role of Culinary Culture in Identity Formation in the Diaspora: Turkish Neighborhood in Paris

Öz

Human beings construct themselves relationally in the context of the social,
cultural, economic and political world in which they live. It is not possible to
describe a human being solely as a biological being isolated from society. Culinary
culture, shaped by human eating and drinking habits, is one of the important
dynamics that constitute the social aspect of being human. Thus, food, by acquiring
a symbolic meaning, plays a considerable role as a component of the process of
identity construction. Culinary culture, which should be considered as another
form of memory transmission, is an important phenomenon in the preservation and
transmission of the cultural memory of immigrants. Nevertheless, the “culinary
culture” shaped in Europe by the Turkish diaspora, although carrying the memory
of the past and interactions with other cultures during the acculturation process.
As the results of field research show, the homeland is no longer the only source of
reference for the identity formed around culinary culture. Interaction with other
diaspora cultures means that the “traditional” form of cooking, which carries strong
memory, expands and acquires new meaning. As part of this study, the culinary
culture of Turks in Paris, one of the important places of migration to Europe since
the second half of the 1960s, will be evaluated. The Strasbourg Saint-Denis district,
called “Little Turkey” in the center of Paris, is an important place for visibility of
Turkish culinary culture with its markets, cafes, restaurants and grocery stores.
Therefore, the conduct of the field research is based on entographic observations
carried out in this neighborhood. The main finding of this study is that culinary
culture plays a central and decisive role in the preservation and reconstruction of
cultural identity among migrants living in diaspora contexts.

Anahtar Kelimeler

France , migration , Turkish , culinary culture , identity

Etik Beyan

Research and publication ethics statement: This is a research article, containing original data, and it has not been previously published or submitted to any other outlet for publication. The author followed ethical principles and rules during the research process. In the study, informed consent was obtained from the volunteer participants and the privacy of the participants was protected. Contribution rates of authors to the article: The first author in this article contributed to the 100% le vel of preparation of the study, data collection, and interpretation of the results and writing of the article. Ethics committee approval: Ethics committee approval is not required for the study. The ethnographic observations employed in this study are based on two research projects conducted in Paris, France, within the framework of the TÜBİTAK-2219 International Postdoctoral Research Fellowship Program. These include the 2013/2 term project titled “Adaptation Strategies of Turkish Migrants in France: The Case of the Évry Suburb” (application no. 1059B191300920) and the 2020/1 term project titled “Migra tion, Integration, and Islam: Turks Living in Paris” (application no. 1059B192000554). Financial support: This research was funded by the Scientific and Technological Research Council of Turkey (TÜBİTAK). Conflict of interest: The author declares no conflict of interest.

Kaynakça

• Amin, M. (2013). Dünden bugüne Lübnan mutfağı (E.Gökteke, Çev.) Yapı Kredi.
• Çelik-Aktaş, E. (2023). Fransa’ya göç. G. Kaya (Ed.), Cumhuriyetin göçlerle dolu 100 yılı kitabı içinde (s. 443-448) Cem.
• Çopuroğlu, Ö. (2022). Tüketen diaspora: Göç, ulusal kimlik ve yemek ilişkisine teorik bir yaklaşım. Göç Dergisi, 9(3), 423-433.
• Elias, N. (2004). Uygarlık süreci: Sosyo-oluşumsal ve psiko-oluşumsal incelemeler cilt I (E. Ateşman, Çev.) İletişim.
• Fırat, D. (2013). Göçmenler ile ilgili Fransız sosyolojik düşüncesinin çözümlenmesi: Fransa’daki Türkiye kökenli gençlerde bütünleşmenin bir sonucu olarak ‘ötekileşmiş’ kültürel kökenin yeniden keşfi. Top lumbilim Göç Özel Sayısı, (17), 73-83.
• Güler, H. (2013). Ağrılı göçmenlerin Fransa’ya tutunma stratejileri. İstanbul Sosyoloji Dergisi, 27(2), 295-315.
• Güler, H. (2018). İşçilikten “girişimciliğe” Türkiyeli1 göçmenler: Paris örneği”. Ege Sosyoloji Dergisi, (39), 81-102.
• Güler, H. (2021). Fransa’da helal gıda tartışmaları: “Kebab” örneği”. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (54), 41-60.
• Harmansson, P. (2023). Uluslararası alternatif sağ 21. yüzyılın faşizmi mi?. (E. Genç, Çev.) İletişim. Ichijo, A. ve Ranta, R. (2018). Yemek ve ulusal kültür: Günlük yaşamdan küresel siyasete (E. Ataseven, Çev.) Ayrıntı.
• Kaya, A. (2023). Göç, diaspora ve Türkler. G. Kaya (Ed.), Cumhuriyetin göçlerle dolu 100 yılı kitabı içinde (s. 669-679) Cem.
• Munzele Munzimi, J. (2013). L’alimentation comme fondement de l’identité culturelle (Kültürel kimliğin temeli olarak beslenme) Mouvements et Enjeux Sociaux, (76), 15-30.
• Naulin S. ve Jourdain, A. (2020). Pierre Bourdieu’nün kuramı ve sosyolojik kullanımları. (Ö. Elitez, Çev.) İletişim.
• Oğuz, M.Ö. (2013). Alan Araştırması ve Uluslararası İşbirliği Projeleri. M. Öcal Oğuz, E. Ölçer Özünel ve S. Gürçayır (Ed.), Somut olmayan kültürel mirasın geleceği Türkiye deneyimi içinde (s. 13-19) Unesco Türk Milli Komisyonu.
• Safran, W. (1991). Diasporas in modern societies: Myths of homeland and return, Diaspora , 1(1), 83-99.
• Tribalat, M. (1995). Faire France: Une enquete sur les immigrées et leurs enfants (Fransa’yı yapmak: Göçmenler ve çocukları üzerine bir araştırma) La Découverte.
• Tribalat, M. (1996). De l’immigration a l’assimilation enquete sur les populations d’orgine etran ge en france (Göçten asimilasyona: Fransa’daki yabancı kökenli nüfus üzerine bir araştırma) La Découverte.
• Turner, B. S. (2022). Klasik sosyoloji (İ. Çetin, Çev.) İletişim.
• Ulusoy, E. (2015). Diasporayı yeniden düşünmek: Diaspora teorisi ve modern diasporanın temel paramet releri, Göç Dergisi, 2(2), 208-228.
• Zubaida, S. (2003). Ortadoğu mutfak kültürleri. S. Zubaida ve R. Tapper (Ed.), Ortadoğu yemek kültürle rinin ulusal, yerel ve küresel boyutları kitabı içinde (s. 32-47). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
• Elektronik Kaynaklar: Barou, J. (2010). L’alimentation (Beslenme), Hommes & Migrations, Erişim adresi: http://journals.opene dition.org/hommesmigrations/981.
• Beşirli, H. (2010). Yemek, kültür ve kimlik, Milli Folklor, (87), 159-169 Erişim adresi: https://www.milli folklor.com/PdfViewer.aspx?Sayi=87&Sayfa=156.
• Beylunioğlu, A. M. (2021). Yemek, kimlik, diplomasi: Yemek sadece yemek değildir, Erişim adresi: http:// mutfaktakiakademisyen.com/category/gastro-diplomasi/.
• Bilgen, L. (2023). Paris’te bir Türk bakkalı, Erişim adresi: https://ytb.gov.tr/haberler/pariste-bir-turk bakkali-lutfu-bilgen.
• Bouly de Lesdain, S. (2002). Alimentation et migration, une définition spatiale (Beslenme ve göç, mekânsal bir tanım), Erişim adresi: https://shs.hal.science/halshs00120762/document#:~:text=Les%20proces sus%20d%C3%A9crits%20supposent%20qu,associ%C3%A9e%20une%20forte%20valeur%20gustati.
• Ertul, S. ve Şenkon, F. (2009). Culture immigrée/émigrée : l’exemple de la migration turque vers la France (Göçmen kültürü: Türkiye’den Fransa’ya göç örneği), Migrations Société, 123-124, Erişim adresi: https://www.cairn.info/revue-migrations-societe-2009-3-page-127.htm, 127-140.
• Goode, J. (2005). Yemek, Milli Folklor, (67), 172-176, Erişim adresi: https://www.millifolklor.com/ PdfViewer.aspx?Sayi=67&Sayfa=169.
• Medina, F.X. (2001). Alimentation et identité chez les immigrants Basques en Catalogne (Katalonya’daki Basklı göçmenlerde beslenme ve kimlik), Anthropology of food, Erişim adresi: http://journals.opene dition.org/aof/154.
• Oğuz, M. Ö. (2013). Terim olarak somut olmayan kültürel miras, Milli Folklor, (100), Erişim adresi: https://www.millifolklor.com/PdfViewer.aspx?Sayi=100&Sayfa=2, 5-13.
• Öğüt Eker, G. (2018). Farklı görme biçimiyle modern dünya ritüeli olarak yemek kültürü: Sınanma/er ginlenme ve intikam alma gizli işlevleri, Milli Folklor, (120), 170-183. Erişim adresi: https://www. millifolklor.com/PdfViewer.aspx?Sayi=120%20&Sayfa=170.
• Örnek, S. (2023). Unutmak mümkün mü? Niğdeli Selanik muhacirlerinde yemek, bellek ve kimlik, Milli Folklor, 18(140), 155-167. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2866683.
• Paganelli, A. (2022). Business plan d’un kebab (Bir kebab işletmesinin iş planı), Erişim adresi: https:// previstart.com/FICHES/business-plan-kebab.php.
• Sercen, G. S. (2015). Résider, circuler, habiter : l’intégration cosmopolite des migrants Turcs en Fran ce (İkamet etmek, dolaşmak, yaşamak: Fransa›daki Türk göçmenlerin kozmopolit entegrasyonu). Université de Bordeaux. Erişim adresi: https://theses.hal.science/tel-01374740v1/document.
• Simona S. ve Boutaud, J. J. (2015). L’alimentation entre identité et altérité Le Soi et l’Autre sous différents régimes (Kimlik ve ötekilik arasında beslenme: Farklı rejimler altında ben ve öteki) Erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/325960599_L’alimentation_entre_identite_et_alterite_Le_ Soi_et_l’Autre_sous_differents_regimes. 99-115.
• Soyturk, H. (2010). Un métissage Franco-Turc des habitudes alimentaires (Fransız-Türk beslenme alış kanlıklarının karışımı), Hommes & Migrations. Erişim adresi: http:// journals.openedition.org/hom mesmigrations/989.
• Tichit, C. (2015). Du repas familial au snack entre copains : Le point de vue des enfants sur leur alimen tation quotidienne (enquête en milieu scolaire à Paris, France) (Aile yemeğinden arkadaşlarla atıştır malığa: Çocukların günlük beslenmelerine dair bakış açısı (Paris, Fransa’da okul ortamında yapılan araştırma), Anthropology of Food, (9). Erişim adresi: http://journals.openedition.org/aof/7883.
• Unesco, Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi. Erişim adresi: https://www.unesco. org.tr/Pages/181/177/.