J. Baudrillard’ın Simülasyon Kuramı Bağlamında Halkbilimi Ürünlerinin Yeniden Yaratımı

Öz

Özellikle XX. yüzyılın ortalarından itibaren sosyal ve beşerî bilimlerde meydana gelen gelişmeler yeni paradigmaların ve bunlara bağlı yeni kuramların oluşmasını sağlamıştır. Yeni bir disiplin olarak son iki asırda ortaya çıkan halkbilimi de bu değişim ve gelişmelerden nasibini almıştır. Bu dönemde ortaya çıkan, sosyal ve beşerî bilimlerin birçok dalında etkin olarak kullanılan kuramlardan biri de Fransız filozof Jean Baudrillard’ın simülasyon kuramıdır. Baudrillard, kuramı aracılığıyla özellikle postmodern Batı dünyasının sistemini gerçeklik kavramı üzerinden tartışmaya açar. Geleneksel kültür ile gerçeklik arasındaki ilişkiye dair yeni fikirler getiren simülasyon kuramı kültür bilimi olarak da adlandırılan halkbiliminde geniş bir kullanım alanına sahiptir. Güzel sanatlardan felsefeye kadar hemen her sosyal ve beşerî bilimde uygulanan ve büyük tartışmalara yol açan kurama karşı halk bilimcilerin sessiz kaldıkları görülmektedir. Hâlbuki simülasyon kuramı geleneksel halkbilimi ürünlerinin ve uygulamalarının yaratım, aktarım ve değişim süreçlerinin anlaşılması ve değerlendirilmesinde önemli bilgiler sunmaktadır. Bu nedenle bu çalışmada simülasyon kuramına göre halkbilimi ürünlerinin ve uygulamalarının yaratımı ve aktarımı sırasında yaşanan değişim ve dönüşümler ile yeni yaratılan kültürel ürünlerin geleneksel ürünlerle ve gerçeklikle olan ilişkileri ele alınmıştır. Bu bağlamda çeşitli kültür ortamlarında geleneksel olma iddiasıyla yeniden yaratılan halkbilimi ürünleri simülakr kavramı etrafında değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda halkbilimi ürünlerinin farklı kültürel ortamlarda geleneksel bağlamlarından koparılarak yeniden kurgulanıp göstergelere dönüştürüldükleri, ticari bir meta olarak kültür endüstrisinin bir aparatı hâline getirildikleri görülmüştür. Özellikle elektronik kültür ortamında yeniden üretilip aktarılan halkbilimi ürünleri simülakrlarla örülü hipergerçek bir evren yaratmıştır.

Anahtar Kelimeler

• halkbilimi
• simülasyon kuramı
• simülakr
• Jean Baudrillard

Etik Beyan

Araştırma ve yayın etiği beyanı: Bu makale, orijinal veriler temelinde hazırlanmış özgün bir araştırma makalesidir. Yazar, araştırma ve yayım sürecinde etik ilkelere ve kurallara uymuştur. Yazarların katkı düzeyleri: Birinci yazar %100. Etik komite onayı: Çalışmada etik kurul iznine gerek yoktur. Finansal destek: Çalışmada finansal destek alınmamıştır. Çıkar çatışması: Çalışmada potansiyel çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Re-Creation of Folkloric Products in the Context of J. Baudrillard’s Simulation Theory

Öz

Particularly since the mid-20th century, developments in social and human sciences have led to the formation of new paradigms and new theories related to them. Folklore, which emerged as a new discipline in the last two centuries, has had its share of these changes and developments. One of the theories that emerged in this period and was used effectively in many branches of the social and human sciences was the "simulation theory" of the French philosopher Jean Baudrillard. Through his theory, Baudrillard opens up discussions on the system of the postmodern Western world, especially through the concept of reality. Simulation theory, which brings new ideas about the relationship between traditional culture and reality, has a wide area of use in folklore, also called cultural science. It is seen that folklorists remain silent against the theory that is applied in almost every social and human science from fine arts to philosophy and that has caused great controversy. However, simulation theory provides important information in understanding and evaluating the creation, transmission and change processes of traditional folklore products and practices. Therefore, in this study, according to the simulation theory, the changes and transformations experienced during the creation and transmission of folklore products and practices and the relationships of newly created cultural products with traditional products and reality are discussed. In this context, folklore products that are recreated with the claim of being traditional in various cultural environments have been evaluated around the concept of simulacrum. As a result of the study, it was seen that folklore products were detached from their traditional contexts in different cultural environments, reconstructed and transformed into signs, and turned into an apparatus of the culture industry as a commercial commodity. The products of folklore, especially reproduced and transmitted in the electronic cultural environment, have created a hyperreal universe woven with simulacra.

Anahtar Kelimeler

• folklore
• simulation theory
• simulacrum
• Jean Baudrillard

Kaynakça

1. Aksoy, H. (2023). Folklor ve gelenek kavramlarına “chatgpt’nin yazdığı masallar üzerinden bakmak”. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Özel Sayı 1, 524-536. doi: 10.51531/korkutataturkiyat.1361382.
2. Antonio, R. J. (2008). The passing of Jean Baudrillard. Fast Capitalism, 4(1), 161-171. doi: 10.32855/fcapital.200801.016.
3. Antony, S., & Tramboo, I. A. (2020). Hyperreality in media and literature: An overview of Jean Baudrillard’s simulacra and simulation. European Journal of Molecular and Clinical Medicine, 7(10), 3314-3318.
4. Bars, M. E. (2018). Sözlü gelenekten elektronik döneme bilgelik dönüşümü: Irkıl Ata’dan Şahin Ağa’ya. Millî Folklor, 117, 120-130.
5. Bars, M. E. (2020). Medya merkezli kahraman dönüşümü: Alp/alperenden postmodern delikanlılığa. Millî Folklor, 128, 126-137.
6. Başer Çoban, S. (2011). Medya ve halk hikâyeleri arasındaki ilişki üzerine bir deneme. Millî Folklor, 92, 34-40.
7. Baudrillard, J. (1995). Kötülüğün şeffaflığı -aşırı fenomenler üzerine bir deneme- (E. Abora & I. Ergüden. Çev.) Ayrıntı.
8. Baudrillard, J. (2010). Simulacra and simulation. (S. F. Glaser Trans.) The University of Michigan Press.

9. Baudrillard, J. (2011). Nesneler sistemi (O. Adanır. & A. Karamollaoğlu. Çev.) Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
10. Baudrillard, J. (2016). Simgesel değiş tokuş ve ölüm (O. Adanır. Çev.) Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
11. Baudrillard, J. (2024). Simülakrlar ve simülasyon (O. Adanır. Çev.) Doğu Batı.
12. Bıyuk Öksüz, K. (2023). Jean Baudrillard’ın simülasyon kuramı bağlamında İstanbul-Ordu Caddesi’nde kentsel deneyim anlatıları. Tasarım Kuram, 19(38), 217-232. doi: 10.59215/tasarimkuram.2023.379.
13. Boyraz, Ş. (2001). Halk kültürü unsurlarının televizyon reklamlarında kullanılması. Millî Folklor, 49, 93-108.
14. Boztepe, S. (2021). Kitap tasarımında artırılmış gerçeklik (ar) uygulamalarının simülasyon kuramı bağlamında değerlendirilmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(120), 92-102. doi: 10.29228/ASOS.52165.
15. Çiğdem, S. (2022). Dijital dönüşüm sürecinde metaverse olgusunu Jean Baudrillard’ın simülasyon kuramı çerçevesinde değerlendirmek. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 1156-1175. doi: 10.32709/akusosbil.1107098.
16. Çobanoğlu, S. F. (2023). Halkbilimi ve metaverse yeni dünyaların beşiğinde. Paradigma Akademi.
17. Düzgün, D. (2023). Âşık tarzı hikâye geleneği araştırmalarında bilgi ve yöntem güncelleme sorunları ve çözüm önerileri. Culture and Civilization, 1(4), 1-11.
18. Ekici, M. (2008). Geleneksel kültürü güncellemek üzerine bir değerlendirme. Millî Folklor, 80, 33-38.
19. Fidan, S. (2016). Âşıklık geleneği ve medya endüstrisi ilişkisi üzerine bir araştırma. [Yayımlanmamış doktora tezi] Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
20. Gane, M. (2003). Baudrillard’s bestiary: Baudrillard and culture. Routledge.
21. Günay, İ. E. (2021). Jean Baudrillard ve simülasyon kuramı: Bir simülakr olarak sarı yelekliler. [Yayımlanmamış doktora tezi] Maltepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
22. Güzel, M. (2015). Gerçeklik ilkesinin yitimi: Baudrillard’ın simülasyon teorisinin temel kavramları. FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi), 19, 65-84.
23. Huyssen, A. (1989). In the shadow of McLuhan: Jean Baudrillard’s theory of simulation. Assemblage, 10, 6-17.
24. Kaneva, N. (2018). Simulation nations: Nation brands and Baudrillard’s theory of media. European Journal of Cultural Studies, 21(5), 631-648. doi: 10.1177/1367549417751149.
25. Kasza, J. (2016). Simulacra and simulation: the ımpact of ıct upon “radical transformation” of culture. ICT Management for Global Competitiveness and Economic Growth in Emerging Economies, 4, 178-182.
26. Koch, A. M. & Elmore, R. (2006). Simulation and symbolic exchange: Jean Baudrillard’s augmentation of Marx’s theory of value. Politics & Policy, 34(3), 556-575. doi: 10.1111/j.1747-1346.2006.00028.x.
27. Lane, R. J. (2006). Fifty key literary theorists. Routledge.
28. Lechte, J. (2008). Fifty key contemporary thinkers from structuralism to post-humanism. Routledge.
29. Oğuz, M. Ö. (2019). Paldır kültür kentleşmeler. Geleneksel.
30. Özdemir, N. (2017). Kültür bilimi ve yönetimi. Grafiker.
31. Scott, J. (Ed.). (2007). Fifty key sociologists: The contemporary theorists. Routledge.
32. Tunç, G. (2026). Öykü yazarı olarak yapay zekâ: Chatgpt örneğinde yapay zekânın öykü yazma kabiliyeti. folklor/edebiyat, 126 (32), 459-482. doi:10.22559/folklor.5014.
33. Webster’s Encyclopedic Dictionary of The English Language. (B. S. Cayne, Editorial director. & D. E. Lechner, Managing editor.). (bs.y. ve t.y.).
34. Wernick, A. (2010). Simulation. The Baudrillard Dictionary içinde (199-201). (R. G. Smith. Ed.) Edinburgh University Press.
35. Wolny, R. W. (2017). Hyperreality and simulacrum: Jean Baudrillard and European postmodernism. European Journal of Interdisciplinary Studies, 3(3), 76-80. doi: 10.26417/ejis.v8i1.p76-80.
36. Yıldırım, D. (1998). Türk folklor araştırmalarının problemleri. Türk Bitiği içinde (65-75) Akçağ.
37. Yılmaz, O. (2023). Tersine çevrilen idealizm ve modern sanatın simülakrları. Türk & İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(36), 165-188. doi: 10.29228/TIDSAD.68758.