Azerbaycan ve Japon Ninnilerinin Karşılaştırmalı Metinsel Analizi: Kültürel ve Tematik Yansımalar

Öz

Bu çalışma, Azerbaycan ve Japon kültürlerinde ninnilerin (layla ve komoriuta) tematik ve kültürel yapılarını karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışmanın amacı, her iki kültürde ninniler aracılığıyla aktarılan toplumsal değerleri, inanç sistemlerini ve kültürel mirası analiz etmek ve bu edebî türün toplumsal işlevlerini ortaya koymaktır. Çalışmada; karşılaştırmalı analiz yöntemi kullanılmış, veri seti olarak geleneksel Azerbaycan layla ve Japon komoriuta örnekleri incelenmiştir. Ninnilerde öne çıkan doğa, manevi koruma, toplumsal normlar, kültürel imgeler ve ölüm-hüzün gibi temalar analiz edilerek her iki kültürün ninnilerinde bu temaların nasıl işlendiği değerlendirilmiştir. Azerbaycan laylaları, dinî inançlar, toplumsal dayanışma ve koruyucu dualar aracılığıyla çocukların topluma uyumlu bireyler olarak yetiştirilmesini amaçlamaktadır. Japon komoriutaları ise doğa unsurları, ri tüeller ve manevi semboller yoluyla çocuğa içsel huzur ve doğayla uyum içinde bir yaşamı öğretmektedir. Her iki kültürde de ninniler, çocukları sakinleştirmenin öte sinde, kültürel değerlerin ve toplumsal normların nesiller arası aktarımında önemli bir rol oynamaktadır. Sonuç olarak ninniler hem Azerbaycan hem de Japon kültü ründe çocukların duygusal ve toplumsal gelişimini destekleyen, kültürel kimliğin ve değerlerin korunmasına katkıda bulunan güçlü edebî ve kültürel araçlar olarak işlev görmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ninni
• kültürel aktarım
• tematik analiz
• layla
• komoriuta

Etik Beyan

Araştırma yayın ve etik beyanı: Bu makale; tamamen özgün bir araştırma olarak tasarlanmış, yürütülmüş ve sonuçları raporlandıktan sonra ilgili dergiye gönderilmiştir. Araştırma, herhangi bir sempozyum veya kongrede sunulmamış ve başka bir dergiye değerlendirilmek üzere gönderilmemiştir. Yazar, araştırma süresince etik ilke ve kurallara bağlı kalmıştır. Yazarların makaleye katkı oranları: Birinci yazar: %50, ikinci yazar: %50. Etik kurul onayı: Çalışma için etik kurul onayı gerekli değildir. Finansal destek: Çalışma için herhangi bir finansal destek alınmamıştır. Çıkar çatışması: beyanı Makalede herhangi bir potansiyel çıkar çatışması bulunmamaktadır.

A Comparative Textual Analysis of Azerbaijani and Japanese Lullabies: Cultural and Thematic Reflections

Öz

This study examines the thematic and cultural structures of lullabies (layla and komoriuta) in Azerbaijani and Japanese cultures through a comparative analysis. This study aims to analyze the social values, belief systems, and cultural heritage conveyed through lullabies in both cultures, and to reveal their societal functions as a literary form. The study employs a comparative analysis method, using traditional Azerbaijani layla and Japanese komoriuta as the dataset. The study identifies and analyzes key themes — such as nature, spiritual protection, social norms, cultural imagery, and death or sorrow — to evaluate their expression in the lullabies of both cultures. Azerbaijani layla emphasize raising children to be socially compliant individuals through religious beliefs, communal solidarity, and protective prayers. In contrast, Japanese komoriuta use elements of nature, rituals, and symbolic representations to teach children inner peace and harmony with nature. In both cultures, lullabies not only soothe children but also play a crucial role in transmitting cultural values and social norms across generations. In conclusion, lullabies in Azerbaijani and Japanese cultures function as powerful literary and cultural tools, supporting children’s emotional and social development while preserving cultural identity and values.

Anahtar Kelimeler

• lullaby
• cultural transmission
• thematic analysis
• layla
• komoriuta

Kaynakça

1. Abbaslı, S. (Ed.). (2013). Güney Azərbaycan folkloru (1. Kit ab) Elm və Təhsil.
2. Abbaslı, S. (Ed.). (2014). Güney Azərbaycan folkloru (2. kitab) Elm və Təhsil.
3. Abbaslı, S. (Ed.). (2015). Güney Azərbaycan folkloru (5. kitab) Elm və Təhsil.
4. Abbaslı, S. (Ed.). (2019). Güney Azərbaycan folkloru (8. kitab) Elm və Təhsil.
5. Akasaka, N. (2006). Komoriuta no tanjou. Kodansha. (Original work published 1994).
6. Asano, K. (1962). Kaisetsu. In Y. Machida & K. Asano (Eds.), Warabeuta. Iwanami Shoten.
7. Azərbaycan Ədəbiyyatı Tarixi (Şifahi Xalq Ədəbiyyatı, 6.cild/1.cildi). (n.d.) Elm Nəşriyyatı.
8. Boratav, P. N. (1994). 100 soruda Türk folkloru. Gerçek.

9. Çelebioğlu, A. (1982). Türk ninniler hazinesi. Ülker.
10. Çelebioğlu, A. (1995). Türk ninnileri hazinesi. Kitabevi.
11. Əfəndiyev, P. (1981). Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatı (S. 404) Maarif Nəşriyyatı.
12. Ehmedova, T. (2003). Azerbaycan şifahi xalq yaradıcılığında içtimai meişetin meselelerine dair. Kha zar University Press, 5, 1-4.
13. Elçin, Şükrü (1981). Halk Edebiyatına Giriş. Kültür Bakanlığı.
14. Əliyev, R. (2012). Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatı. Azərbaycan Respublikası Təhsil Naziriliği.
15. Gafarova, S. (2022). Lyrical and epic types in Azerbaijani children’s folklore. Poetika, (1), 114-123.
16. Iwata, J. (2001). Komoriuta to wa nani ka—Tekisuto kaishaku no arikata o tooshite. Kodomo Shakai Kenkyuu, 7, 3-15.
17. Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü: Türkiye-Azerbaycan-Başkurt-Kazak-Kırgız-Özbek Tatar Türkmen-Uygur Türkçeleri ve Rusça (Kılavuz Kitap I, 54. cilt/Kaynak Eserler Dizisi 1371. cilt). (1991). Kültür Bakanlığı Yayınları.
18. Kaşgarlı, M. (1992). Divânü Lûgat-it-Türk (B. Atalay, Trans., Vol. 3) Türk Tarih Kurumu.
19. Kawaharai, Y. (2003). Mamoriko to onnatachi no komoriuta. Chopin.
20. Kaya, D. (1999). Anonim halk şiiri. Akçağ.
21. Machida, H., & Kuno, T. (1981). Nihon warabeuta zenshū 13: Nagano - Gifu no warabeuta [Complete collection of Japanese children’s songs 13: Children’s songs from Nagano and Gifu] Yanagihara.
22. Matsunaga, G. (1964). Nihon no komoriuta [Lullabies of Japan] Kinokuniya Shoten.
23. Migita, I. (1991). Komori to komoriuta sono minzoku ongaku. Touhou Shuppan.
24. Nishidate, Y. (2004). Komoriuta no nazo: Natsukashii shirabe ni himerareta imi [The mystery of “Lul labies”: The hidden meaning in nostalgic melodies]. Chikuma Shobo.
25. Ogiwara, M. (1985). “Edo Komoriuta ni tsuite no kōsatsu.” The Bulletin of Musashino Junior College (Shiraume Gakuen Daigaku / Tanki Daigaku Kiyō), 2, 51-60.
26. Rufullayev, K. (2023). Uşaq folkloru və onun janr xüsusiyyətləri. Turan-Sam, 15(57), 100 105. Shiina, W. (2005). Komoriuta ni okeru hatarakikake no hyougen no kouzou to chiikisa Doushi jutsugo ni chumoku shite. Gengo Kagaku Ronshu, 9, 49-60.
27. Shiina, W. (2011). Kudoki hyougen kara miru komoriuta shisho no chiikisa. Bunka, 74(3), 95 74.
28. Shiina, W. (2017). Komoriuta shisho ni okeru ayashi hyougen no keitaiteki/kouzouteki tokuchou to chiikisa. Ferris Jogakuin Daigaku Bungakubu Kiyo, 52, 1-17.
29. Şahin, Ç. E., & Göher, F. (2021). Türk ve Japon ninnilerinin sözel ve müzikal analizi. Uluslarası Müzik ve Sahne Sanatları Dergisi, (5), 1-15.
30. Şimşek, E. (2016). Anonim halk şiiri içerisinde ninnilerin yeri. Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 4(8), 33-64.
31. Takamatsu, A. (2002). “Komoriuta no genzai” [The present of lullabies]. Fukui Daigaku Kyōiku Chiiki Kagakubu Kiyō, 6, 1-19.
32. Temizkan, M., & Solmaz, E. (2018). Anadolu ve Özbek Sahası Ninnilerinin Yapışekil, Konu- İçerik ve İşlevi Bağlamında Karşılaştırılması Üzerine Bir Deneme. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, (45), 239-254.
33. Tuna, S. T. (2022). Folklor metinlerini pozitif psikoloji kavramlarıyla yorumlamada bir örnek: Sevgi konulu ninniler. folklor/edebiyat, 28(112), 965-982.