Spatial Representation of Turkish Oya Lacework and the Influence of Folkloric Narratives on Brand Image

Öz

The adaptive reuse of historic buildings is a multilayered process that extends beyond physical conservation to include the contemporary reinterpretation of cultural and folkloric values. This study examines the transformation of the Sivrioğulları Mansion, a traditional Turkish house, into the İmren Erşen Oya Museum, focusing on the spatial representation of oya and visual identity design. A qualitative research approach was adopted, using a document-based case study, architectural observation, visual analysis, content analysis, and descriptive analysis. The museum’s physical transformation, the folkloric meanings of oya, and the ways in which these narratives are translated into visual identity were evaluated. Oya was examined in relation to women’s labor, nonverbal communication, emotional expression, and intergenerational cultural transmission. The study emphasizes that motif meanings are not fixed but vary according to regional and social contexts. Accordingly, oya is considered not merely as a displayed handicraft, but as a form of living cultural heritage sustained through production knowledge, social memory, and transmission practices. The museum is likewise interpreted as a representational space that makes folkloric narratives visible and reconnects them with contemporary society. The findings suggest that architectural memory and folkloric memory can be integrated within a unified visual identity system. The İmren Erşen Oya Museum provides a significant example of the public visibility of women-centered traditional production and the contemporary representation of intangible cultural heritage. The study offers an interdisciplinary contribution linking architectural heritage, folkloric memory, and visual communication. Its conclusions are limited to the symbolic, formal, and cultural representational capacity of the visual identity, as visitor perception was not empirically measured. Digital platforms are therefore regarded as complementary tools supporting visibility, accessibility, and documentation.

Anahtar Kelimeler

• oya art
• folklore
• intangible cultural heritage
• adaptive reuse
• visual identity design

Etik Beyan

Research and publication ethics statement: This is a research article, containing original data, and it has not been previously published or submitted to any other outlet for publication. The author followed ethical principles and rules during the research process. Contribution rates of authors to the article: First author %50, second author %50. Ethics committee approval: Ethics committee approval is not required for the study. Support statement: No financial support was received for the study. Statement of interest: There is no conflict of interest between the authors of this article.

Oya Sanatının Mekânda Temsili ve Folklorik Anlatının Marka İmajına Etkisi

Öz

Tarihî yapıların yeniden işlevlendirilmesi, fiziksel korumanın ötesinde kültürel ve folklorik değerlerin çağdaş bağlamda yeniden yorumlanmasını içeren çok katmanlı bir süreçtir. Bu çalışma, geleneksel bir Türk evi olan Sivrioğulları Konağı’nın İmren Erşen Oya Müzesi’ne dönüşümünü, oya sanatının mekânsal temsili ve görsel kimlik tasarımı ekseninde incelemektedir. Nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş; doküman-temelli vaka çalışması, mimari gözlem, görsel analiz, içerik analizi ve betimsel analiz yöntemlerinden yararlanılmıştır. Müzenin fiziksel dönüşümü, oya sanatının folklorik anlamları ve bu anlatıların görsel kimliğe nasıl aktarıldığı değerlendirilmiştir. Oya; kadın emeği, sözsüz iletişim, duygusal ifade ve kuşaklar arası kültürel aktarım bağlamında ele alınmış; motiflerin anlamlarının sabit olmadığı, bölgesel ve toplumsal bağlama göre değişebildiği vurgulanmıştır. Bu yönüyle oya, yalnızca sergilenen bir el sanatı ürünü değil, üretim bilgisi, toplumsal bellek ve aktarım pratikleriyle süreklilik kazanan yaşayan bir kültürel miras unsuru olarak değerlendirilmiştir. Müze mekânı ise bu mirası yalnızca koruyan değil, folklorik anlatıları görünür kılan ve çağdaş toplumla yeniden ilişkilendiren bir temsil alanı olarak ele alınmıştır. Bulgular, tarihî yapının mimari belleği ile oya sanatının folklorik belleğinin aynı görsel kimlik sistemi içinde birlikte temsil edilebildiğine işaret etmektedir. İmren Erşen Oya Müzesi, kadın merkezli geleneksel üretim biçimlerinin kamusal alanda görünürlük kazanması ve somut olmayan kültürel mirasın çağdaş müzecilik araçlarıyla temsil edilmesi açısından önemli bir örnek sunmaktadır. Ayrıca çalışma, mimari miras, folklorik bellek ve görsel iletişim arasındaki ilişkinin bütüncül biçimde ele alınabileceğini göstermesi bakımından disiplinlerarası bir katkı sunmaktadır. Çalışmanın sonuçları, görsel kimliğin sembolik, biçimsel ve kültürel temsil kapasitesiyle sınırlıdır; ziyaretçi algısı ölçülmemiştir. Dijital platformlar ve sanal müze uygulamaları ise yaşayan mirasın yerine geçen araçlar değil, görünürlüğü, erişilebilirliği ve belgeleme olanaklarını destekleyen tamamlayıcı ortamlar olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• oya sanatı
• folklor
• somut olmayan kültürel miras
• yeniden işlevlendirme
• görsel kimlik tasarımı

Kaynakça

1. Akpınarlı, H.F. and Karabacak, C.Ş. (2017). Oyalardaki bitkisel bezemelerin incelenmesi. İdil, 6(34), 1879-1892. doi: 10.7816/idil-06-34-12
2. Ambler Main Street. (n.d.). Ambler Boiler House. Retrieved from https://amblermainstreet.org/ directory/name/ambler-boiler-house-summit-realty/
3. Arıoğlu, I.E. and Aydoğdu Atasoy, Ö. (2015). Somut olmayan kültürel miras kapsamında geleneksel el sanatları ve Kültür ve Turizm Bakanlığı. Electronic Turkish Studies, 10(16), 109-126. http://dx.doi. org/10.7827/TurkishStudies.9058
4. Atalay Onur, D. (2020). Oya örücülüğünün nesiller arası aktarımının sağlanmasında kurumsal ve kolektif tasarım kültürünün rolü. Milli Folklor, 16(128), 244-259. Retrieved from https://dergipark. org.tr/
5. Atay, A. (1987). Örücülük. Milli Eğitim Basımevi.
6. Aydın, N. (2015). Türkiye sahasında oyalar ve ad almaları üzerine dil-kültür, folklor bağlamında bir değerlendirme. Aydan Matbaacılık.
7. Bahar, Z. and Kurak Açıcı, F. (2021). Tarihi yapıların yeniden işlevlendirilmesi: Kayseri Lisesi örneği. Artium, 9(2), 68-78. https://doi.org/10.51664/artium.880347
8. Balçık, S., Karaoğlu, G. and Ayaz, B. (2022). Mimarlık mirası yapılarda ek mekân tasarımlarının değerlendirilmesi. International Journal of Mardin Studies, 3(1), 39-53. Retrieved from https:// dergipark.org.tr/

9. Bauman, R. (1992). Folklore, cultural performances, and popular entertainments. Oxford University Press.
10. Cantacuzino, S. (1986). Re/architecture old buildings new uses. Thames and Hudson Publishing.
11. Cevher, N. (2024). Türkiye’deki müze web sitelerinin değerlendirilmesi: Kültür ve Turizm Bakanlığı örneği. Bilgi Yönetimi Dergisi, 7(1), 110-122. https://doi.org/10.33721/by.1438074
12. Çetin, İ.C. (2021). Tarihi yapıların sergileme mekânı olarak yeniden işlevlendirilmesi: Tate Modern ve Orsay Müzesi örneği. STAR - Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi, 2(3), 227-253. Retrieved from https://dergipark.org.tr/
13. Çuhadar, Y. (2024). Eskişehir Lületaşı Müzesi ziyaretçilerinin deneyimlerinin incelenmesi. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 8(1), 154-175. https://dx.doi.org/10.32572/guntad.1337344
14. Dorson, R.M. (1972). Folklore and folklife: An introduction. University of Chicago Press.
15. Dotel, N. (2024). Adaptive reuse of existing buildings: Contemporary relevance. BMC Journal of Scientific Research, 7(1), 147-156. https://doi.org/10.3126/bmcjsr.v7i1.72954
16. Dülger, M.V. (2014). Kültür varlıklarının ve sanat eserlerinin hukuki açıdan korunması. İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(1), 107-162. Retrieved from https://dergipark.org. tr/
17. Ergin, B.T. (2025). Soküm sözleşmesi bağlamında el sanatları geleneğinin müzelenmesi. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(35), 119-134. doi: 10.34189/asbd.12.35.003
18. Eskişehir Council for the Protection of Cultural and Natural Assets. (n.d.). Pre-restoration report of Sivrioğulları Mansion [Archive document] General Directorate of Cultural Heritage and Museums Archive.
19. Eskişehir İmren Erşen Oya Museum. (2022). Gallery. Retrieved from http://eskisehiroyamuzesi.com/
20. Eskişehir Metropolitan Municipality. (2021). İmren Erşen Oya Museum. Retrieved from https://www. eskisehir.bel.tr/sayfalar.php?sayfalar_id=164
21. Evecen, A., Etikan, S. and Kılıçarslan, H. (2017). Günümüzde el sanatlarına yaklaşım; Ödemiş iğne oyaları örneği. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(1), 321-332. doi: http:// dx.doi.org/ 10.17218/hititsosbil.305380
22. Graphéine. (2014). Abbey Royaucourt – Brand identity. Retrieved from https://www.behance.net/ gallery/19679953/Abbey-Royaucourt-Brand-identity
23. Gümüş, D. and Uray, G. (2018). Oya el sanatı üzerine bir inceleme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(55), 355-369. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.20185537207
24. Gümüşer, T. (2012). Contemporary usage of Turkish traditional motifs in product designs. İdil, 1(5), 218-229. doi: 10.7816/idil-01-05-14
25. UNESCO. (2008). Taquile and its textile art. Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity. Retrieved from https://ich.unesco.org/en/RL/taquile-and-its-textile-art-00166
26. UNESCO. (2023). Text of the Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. Retrieved from https://ich.unesco.org/en/convention
27. UNESCO. (2024). Traditional Li textile techniques: Spinning, dyeing, weaving and embroidering. Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity. Retrieved from https://ich.unesco. org/en/RL/traditional-li-textile-techniques-spinning-dyeing-weaving-and-embroidering-02153
28. UNESCO. (n.d.). Enhancing women’s role as custodians and artisans of Egyptian handicrafts. Intangible Cultural Heritage safeguarding project. Retrieved from https://ich.unesco.org/en/ projects/enhancing-women-s-role-as-custodians-and-artisans-of-egyptian-handicrafts-00093
29. UNESCO National Commission of Turkey. (2022). Report on the current state of intangible cultural heritage museology in Turkey: Intangible cultural heritage and museums working group. Retrieved from https:// www.unesco.org.tr/Pages/1810/91/ Somut%20Olmayan%20K%C3%BClt%C3%BCrel%20Miras%20 ve%20M%C3%BCze%20Alt%20%C3%87al%C4%B1%C5%9Fma%20Grubu%20Raporu
30. Smith, L. (2006). Uses of heritage. Routledge Press.
31. Snowball, J.D. and Courtney, S. (2010). Cultural heritage routes in South Africa: Effective tools for heritage conservation and local economic development? Development Southern Africa, 27(4), 563- 576. https://doi.org/10.1080/0376835X.2010.508589
32. Yung, E.H.K. and Chan, E.H.W. (2012). Implementation challenges to the adaptive reuse of heritage buildings: Towards the goals of sustainable, low carbon cities. Habitat International, 36(3), 352- 361. https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2011.11.001
33. Walsh, K. (1992). The representation of the past: Museums and heritage in the post-modern world. Routledge Press.
34. Hasol, D. (2019). Ansiklopedik mimarlık sözlüğü. Yapı Endüstri Merkezi Yayınları.
35. Hollis, S.T., Pershing, L. and Young, M.J. (Eds.). (1993). Feminist theory and the study of folklore. University of Illinois Press.
36. Jokilehto, J. (1986). A History of architectural conservation [Unpublished doctoral dissertation] The University of York.
37. La Cité de la Dentelle et de la Mode. (n.d.). The City of Lace and Fashion Museum – About us. Retrieved from https://www.cite-dentelle.fr/en
38. Mısırlısoy, D. and Günçe, K. (2016). Assessment of the adaptive reuse of castles as museums: case of Cyprus. International Journal of Sustainable Development and Planning, 11(2), 147-159. https:// doi.org/10.2495/SDP-V11-N2-147-159
39. Kaymakçı, S. (2022). Tarihi yapıların müze olarak işlevlendirilmesinin İstanbul’dan örneklerle incelenmesi. Mimarlık ve Yaşam Dergisi, 7(2), 647-667. https://doi.org/10.26835/my.1130594
40. Kirshenblatt-Gimblett, B. (1998). Destination culture: Tourism, museums, and heritage. University of California Press.
41. Kiss, M. (2019). Kaposvár city branding/2016–2019. Retrieved from https://www.behance.net/ gallery/88201689/Kaposvar-City-Branding2016%202019?tracking_ source=%20best_of_behance
42. Köklü, H. (2002). El işlemeleri. Yapa Yayınları.
43. Kürşad, D. and Pehlivan, S. (2017). Yeniden işlevlendirilen kamusal mekânların markalaşması kapsamında görsel kimlik tasarımı oluşturmanın önem ve süreci. Art-Sanat, 7, 291-308. Retrieved from https://dergipark.org.tr/
44. Levent, A. and Levent, C. (2020). Örgenin oyalara yansıması; Malatya-Arapgir iğne oyaları örneği. International Social Sciences Studies Journal, 6(70), 4218-4230. http://dx.doi.org/10.26449/ sssj.2534
45. McKercher, B., Ho, P.S.Y., and Du Cros, H. (2005). Relationship between tourism and cultural heritage management: Evidence from Hong Kong. Tourism Management, 26(4), 539–548. https://doi. org/10.1016/j.tourman.2004.02.018
46. Neuendorf, H. (2020, September 29). An intricate lace mural envelops the facade of a French fashion museum. Colossal. Retrieved from https://www.thisiscolossal.com/2020/09/nespoon-lace-muralcalais/
47. 99designs. (2019). Anatolian style logo for Turkish Music Preservation Society [Logo design]. Retrieved from https://99designs.ie/brand-identity-pack/contests/anatolian-style-logo-turkishmusic- preservation-society-865529
48. Onuk, T. (1981). İğne oyaları. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
49. Orhan, B. and Yaldız, E. (2021). Koruma kavramının bileşeni olarak yeniden kullanımın sürdürülebilirliğe katkıları. Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi, 3(4), 44-63. Retrieved from https://dergipark.org.tr/
50. Özder, L. (1999). İç Anadolu Bölgesi geleneksel kadın başlıkları. Kültür Bakanlığı Yayınları.
51. Özgen, N., and Sarı, V.İ. (2021). Kentsel mekânda kültürel kimliğin yeniden üretimi: Ankara’daki kültür merkezleri örneği. Coğrafi Bilimler Dergisi, 19(1), 128-160. doi: 10.33688/aucbd.862332
52. Plevoets, B. and Van Cleempoel, K. (2019). Adaptive reuse of the built heritage: Concepts and cases of an emerging discipline. Routledge Press.
53. Radner, J.N. (Ed.). (1993). Feminist messages: Coding in women’s folk culture. University of Illinois Press.
54. Rodzi, N.I.M., Zaki, S.A. and Subli, S.M.H.S. (2013). Between tourism and intangible cultural heritage. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 85(4), 411-420. https://doi.org/10.1016/j. sbspro.2013.08.370
55. Wang, X. (2024). Visual communication and branding: The role of graphic design in building brand image and recognition. Highlights in Art and Design, 8(2), 19-22. https://doi.org/10.54097/ qwy32g44
56. Yeşilyurt, E. (2008). Anadolu kadın baş bağlamasının iletişimdeki dili. M. T. Koçkar (Ed.), Halk kültüründe giyim-kuşam ve süslenme: Uluslararası Sempozyum Bildirileri (pp. 64-67). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Yayınları, Eskişehir.
57. Yıldız, D. (2024). Geleneksel Türk oyalarının günümüz moda algısındaki çağdaş yorumu. Folklor Akademi Dergisi, 7(1), 237-255. doi: 10.55666/folklor.1429647