Kürk Mantolu Madonna’da Cinsiyetlenme: Eril ve Dişilin Görünümleri

Öz

Cinsiyetlenme, felsefe ve psikanalizin simgesel alanda öznenin inşasında önemle üzerinde durduğu konulardandır. Sigmund Freud, Jacques Lacan, Julia Kristeva, Luce Irigaray, Judith Butler, Alenca Zupancic, Slavoj Zizek cinsiyetlenmenin farklı düzlemlerde öznenin kurulumundaki işleyişinden bahsederler. Lacan’a göre öznenin kurulumu yani gerçeklik alanına girişi için ödemesi gereken bedel cinsiyetlenmedir. Dolayısıyla özneleşme süreci cinsiyetlenmeyle örtüşür. Cinsiyetlenme sürecinde ise eril ve dişil yapı toplumsal alanın inşasında iki önemli unsur olarak karşımıza çıkar. Ancak modern bilimle birlikte özcülük fikri etrafında kurulan bu Büyük Başka ve Öteki/eril ve dişil cinsiyetlenme muğlaklaşmaya başlamıştır ve gerçeklik alanının cinsiyetlenme üzerinden kurulumu yapısöküme uğratılmıştır. Özcülük düşüncesi etrafında dişil, erile göre Öteki olarak konumlanan bir yapı içinde tanımlanır. 1960-70’lerdeki feminist söylemde Öteki konumundaki kadın, erille eşitlenmeye çalışılır. Ancak bu eşitlikçi söylem Derrida, Foucault, Lacan, Kristeva, Irigaray gibi düşünürlerin postyapısalcı söylemi içerisinde dönüşüme uğrar ve kadını öteki olarak konumlandıran eşitlikçi söylem yerini aynıya karşı farka bırakır. Modern edebiyatımızın önemli isimlerinden Sabahattin Ali’nin Kürk Mantolu Madonna romanında da romanın ana karakterleri Raif ve Maria Puder etrafında cinsiyetlenmeyle ilgili bu muğlaklaşma dikkatleri çekmektedir. Romanda Raif kimi zaman kadınsı özellikleri ile dişil bir kurulumla karşımıza çıkarken Maria Puder de eril göstergelerle dikkatleri çeker. Bu makalede Raif ve Maria Puder’in kurulumundaki cinsiyetle ilgili muğlaklıklar ölü anne imgesi, baba-nın adının işlevsizliği, çocuk kalmak ve hiç’ten az, maskelenme ve lüzumsuz adam imgesi başlıkları etrafında imgeler, duyumlar ve söylem üzerinden değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• cinsiyetlenme
• eril
• dişil
• Kürk Mantolu Madonna

Etik Beyan

Araştırma ve yayın etiği beyanı: Bu makale, orijinal veriler temelinde hazırlanmış özgün bir araştırma makalesidir. Daha önce hiçbir yerde yayımlanmamış olup başka bir yere yayımlanmak üzere gönderilmemiştir. Yazar, araştırma sürecinde etik ilkelere ve kurallara uymuştur. Yazarların katkı düzeyleri: Birinci yazar %100. Etik komite onayı: Bu çalışma için etik kurul onayı gerekmemektedir. Finansal destek: Bu araştırma için herhangi bir finansal destek alınmamıştır. Çıkar çatışması: Bu çalışma ile ilgili herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Gendering in Kürk Mantolu Madonna (Madonna in a Fur Coat): Manifestations of the Masculine and the Feminine

Öz

Gendering is one of the issues that philosophy and psychoanalysis emphasize in the construction of the subject in the symbolic field. Sigmund Freud, Jacques Lacan, Julia Kristeva, Luce Irigaray, Judith Butler, Alenca Zupancic, Slavoj Zizek talk about the functioning of gendering in the construction of the subject at different levels. According to Lacan, the price the subject must pay for its construction, that is, for its entry into the field of reality, is gendering. Therefore, the process of subjectivation overlaps with gendering. In the process of gendering, masculine and feminine structures appear as two important elements in the construction of the social field. However, with modern science, this Great Other and Other/masculine and feminine gendering established around the idea of essentialism has become ambiguous and the construction of the field of reality through gendering has been deconstructed. Around the idea of essentialism, the feminine is defined within a structure positioned as the Other relative to the masculine. In the feminist discourse of the 1960s-70s, the woman in the position of the Other is attempted to be equalized with the masculine. However, this egalitarian discourse is transformed within the poststructuralist discourse of thinkers such as Derrida, Foucault, Lacan, Kristeva and Irigaray, and the egalitarian discourse that positions the woman as the Other is replaced by the difference against the same. In the novel The Kürk Mantolu Madonna (Madonna in a Fur Coat) by Sabahattin Ali, one of the most important figures of our modern literature, this ambiguity about gendering around the main characters Raif and Maria Puder draws attention. In the novel, Raif sometimes appears in a feminine construction with his feminine characteristics, while Maria Puder draws attention with masculine indicators. In this article, the ambiguities about gender in the construction of Raif and Maria Puder will be evaluated through images, sensations and discourse under the headings of the image of the dead mother, the dysfunctionality of the father’s name, remaining a child and less than nothing, masking and the image of the unnecessary man.

Anahtar Kelimeler

• gendering
• masculine
• feminine
• Kürk Mantolu Madonna

Kaynakça

1. Abrevaya, E. (2019). Kadınlığın uzun ve dolambaçlı yolu. Bağlam.
2. Bollas, C. (2023). Histeri (E. Asena, Çev.) Kolektif Kitap.
3. Butler, J. (2017). Cinsiyet belası (B. Ertür, Çev.) Metis.
4. Copjec, J. (2015). Tut ki kadın yok (B. E. Aksoy, Çev.) Encore.
5. Demir Hekimoğlu, E. C. (2021). Fobi ve küçük hans vakası. Freud’dan Lacan’a vaka İncelemeleri, 1, Nobel. 121-158.
6. Dolar, M. (2013). Sahibinin sesi (B. E. Aksoy, Çev.) Metis.
7. Eagleton, T. (2004). Edebiyat kuramı (T. Birkan, Çev.) Ayrıntı.
8. Green, A. (2018). Yazı ve ölüm (N. Demiryontan, Çev.) Metis.

9. Grosz, E. (2020). Uçucu bedenler, bedensel bir feminizme doğru (K. Güler, Çev.) KaosGL.
10. Güngörmüş, E. N. (2021). Sanatçının kendine yolculuğu, sanat ve edebiyat üzerine psikanalitik denemeler. Metis.
11. Gürbilek, N. (2007). Kör ayna kayıp şark. Metis.
12. Haute, V. P. (2012). Ölüm ve yüceltim. Kayıpla yüzleşme, Sarah Harasym (Eds.), Fol.
13. Izcovich, L. (2018). Sapkınlıkta aşk, arzu ve jouissance (O. Nacak, Çev.) Axis.
14. Karaca, Ş. (2019). Kötücül kadın. Akçağ.
15. Karaca, Ş. (2024). Kayıp nesne. Akçağ.
16. Kristeva, J. (2009). Kara güneş ( N. Demiryontan, Çev.) Bağlam.
17. Lacan, J. (2019). Yine/hâlâ, seminer 20. kitap 1972-1973 (M. Erşen, Çev.) Metis.
18. Leader, D. (1998). Kadınlar neden yazdıkları her mektubu göndermezler? (N. Çatlı, Çev.) Ayrıntı.
19. Lesourd, S. (2018). Özne nasıl susturulur?. (Ö. Soysal, Ü. Edeş, Çev.) Doğubatı.
20. Phillips, A. (2019). Öyle ve böyle (İ. Şen, Çev.) Ayrıntı.
21. Sabahattin Ali. (2014). Kürk Mantolu Madonna (64. bs.) YKY.
22. Schneider, M. (2020). Proust ve annesi (O. Türkay, Çev.) Everest.
23. Tura, S. M. (2016). Freud’dan Lacan’a psikanaliz. Kanat.
24. Zizek, S. (2016). Hiçten az, Hegel ve diyalektik materyalizmin gölgesi (E. Ünal, Çev.) Encore.
25. Zizek, S. (2019). Kendini tutamayan boşluk (B. E. Aksoy, Çev.) Metis.
26. Zizek, S. (2023). Cinsellik ve başarısız mutlak (B. E. Aksoy, Çev.) Kolektif Kitap.
27. Zupancic, A. (2018). Cinsellik nedir? (B. E. Aksoy, Çev.) Metis.