Fakir Baykurt’un Duisburg Treni’nde Göçmen Gündeliğinin Poetikası

Öz

Fakir Baykurt’un Duisburg Treni adlı eserinde gündelik bir konuşma, sözün kime yöneldiğine ve yanıtın ne zaman geldiğine göre anlam değiştirir. Bu makalede 2015 Literatür baskısından seçtiğim beş öyküyü yakından okuyarak bu değişimlerin toplumcu gerçekçi anlatıdaki işlevini inceliyorum. İncelemeye, görüşmecinin kendi sorularına yanıt verdiği açılış öyküsüyle mektupların izinsiz okunduğu “Mektupçu”yu karşılaştırarak başlıyorum. Ardından “Bayram İzni”ndeki ücretsiz izin koşulunu, Habil’in işten ayrıldıktan sonra da süren çalışma alışkanlıklarıyla birlikte ele alıyorum. “Yuh Yuh!”daki ses kaydı ve son öyküdeki fidan dikme eylemi ise anlatının bildirdiği sonuçlarla kişilerin geleceğe ilişkin beklentilerini ayırmayı gerektiriyor. Bahtin’in diyalojik ilişkiler yaklaşımı, kişilerin kendi sözlerine dönerek kararlarını nasıl sorguladığını açıklıyor. Lefebvre ve Régulier’nin çalışma zamanı çözümlemesinden, vardiya dışında kalan saatlerin neden ücret ilişkilerinden ve bedensel alışkanlıklardan bağımsız olmadığını anlamak için yararlanıyorum. İlişkisel gerçekçilik terimiyle, anlatım tercihleri ile bilme, yanıt verme ve eyleme olanaklarındaki eşitsizlik arasındaki bağı adlandırıyorum. Göçmen gündeliğinin poetikası, bu bağın öyküler arasındaki tekrar ve değişimini ifade ediyor. Hüseyin’in bir ailenin sıkıntısını anlaması, mektuplarını okuma hakkını ona vermiyor; izin kararı da bu iznin maliyetini herkes için karşılanabilir kılmıyor. Sonlarda ise gerçekleşen eylem ile güvence altına alınamayan sonuç ayrışıyor. Taşınabilir arşiv kavramını, sözlerin saklanması ve başka bir ortamda yeniden erişilebilir olması karşılaşmayı etkilediğinde, mektup ve kayıtlarla sınırlı olarak kullanıyorum. Soruların, koşulların ve yanıtların sırasını izleyerek önceki tematik ve yapısal okumalara sahne düzeyinde katkıda bulunuyorum. Çözümlemelerde alıntılanan seslerin kime ait olduğunu, anlatıcının neyi bildirdiğini ve neyi belirsiz bıraktığını gözetiyorum. İlk ve son öykünün karşılaştırılması, bir yaşamı anlatma yükümlülüğüyle yaşanan yerde iz bırakma isteğini ilişkilendiriyor. Böylece toplumsal ayrıntının gücünü korurken, benzer baskıların bütün kişilere aynı seçeneği ya da sonucu vermediğini gösteriyorum.

Anahtar Kelimeler

• Fakir Baykurt
• göçmen gündelik hayatı
• ilişkisel gerçekçilik
• anlatı biçimi
• taşınabilir arşivler

The Poetics of Migrant Everyday Life in Fakir Baykurt’s Duisburg Treni

Öz

Fakir Baykurt’s Duisburg Treni places ordinary exchanges under pressure: an interview becomes an inquiry into the interviewer’s life, and an offer of leave changes meaning when its cost is announced. I examine five stories from the 2015 Literatür edition to show how such shifts shape the collection’s social realism. Close readings follow self-address and the framing of private letters, then turn to the persistence of working time and the uncertain consequences of protest and planting. Bakhtin’s account of dialogic relations helps explain how speakers question and answer themselves. Lefebvre and Régulier clarify the reach of employment into hours ostensibly free of work. I call the connection between these narrative choices and unequal opportunities to know, answer, or act relational realism. The poetics of migrant everyday life describes its recurrence and variation across the stories. Hüseyin’s sympathy offers no justification for reading another person’s letters; elsewhere, permission to take leave proves financially unusable for some of those who requested it. The endings introduce a further uncertainty, separating what a character does from what that action may achieve. Letters and recordings serve as portable archives where the survival and renewed accessibility of words affect an encounter. By tracing the placement of questions, conditions, and responses, I extend existing thematic and structural readings of Baykurt. His social detail acquires force through the telling, and comparable pressures leave his characters with markedly different choices.

Anahtar Kelimeler

• Fakir Baykurt
• migrant everyday life
• relational realism
• narrative form
• portable archives

Kaynakça

1. Adelson, L.A. (2005). The Turkish turn in contemporary German literature: Toward a new critical grammar of migration. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9781403981868
2. Bakhtin, M.M. (1984). Problems of Dostoevsky’s poetics, C. Emerson (Ed. & Trans.) University of Minnesota Press. https://doi.org/10.5749/j.ctt22727z1
3. Baykurt, F. (2015). Duisburg Treni. Literatür.
4. Cheesman, T. (2007). Novels of Turkish German settlement: Cosmopolite fictions. Camden House.
5. Dervisoglu, E. (2016). Migration and children in Fakir Baykurt’s stories from Germany. Migration Journal (Göç Dergisi), 3(1), 5-28. https://doi.org/10.33182/gd.v3i1.553
6. Lefebvre, H. and Régulier, C. (1985). Le projet rythmanalytique. Communications, 41, 191-199. https:// doi.org/10.3406/comm.1985.1616
7. McGowan, M. (2007). Turkish-German fiction since the mid 1990s. In S. Taberner (Ed.), Contemporary German fiction: Writing in the Berlin Republic (pp. 196-214). Cambridge University Press. https:// doi.org/10.1017/CBO9780511485886.013
8. Yanardag, M.F. (2007). Theme in Fakir Baykurt’s stories [Title translated from Turkish]. Beykent University Journal of Social Sciences, 1(1), 227-263. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bujss/ article/51579

9. Yanardag, M.F. (2010). A study on structure of Fakir Baykurt’s stories. KSU Journal of Social Sciences, 7(1), 45-73. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ksusbd/article/126116
10. Electronic Sources: Ozturk, A.O. (2002, January 27). On images of Turks and Germans in Fakir Baykurt [Title translated from Turkish]. İzEdebiyat. https://izedebiyat.com/yapit/fakir_baykurt_8216ta_turk_ve_alman_ imgesi_uzerine