Mitten Melodiye: Pipa’nın Mitik Sembolleri

Öz

Bu çalışmada Çin’in en eski telli çalgılarından biri olan pipanın halk kültüründeki anlamı ve simgesel işlevleri folklor açısından incelenmiştir. Nitel yöntemle yürütülen araştırmada tarihsel metinler, alan yazın ve çağdaş folklor kaynakları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş, veriler yazılı belgelerin yanı sıra anlatı geleneğinden de derlenmiştir. Önce çalgının Orta Asya ile Çin arasındaki etkileşim içinde nasıl biçimlendiği izlenmiş, İpek Yolu üzerinden gelen etkiler ve Han Hanedanlığı’ndan itibaren saray müziğinden halk ritüellerine uzanan yayılımı ele alınmıştır. Ardından pipanın mitolojik ve kahramanlık anlatılarındaki yeri üzerinde durulmuştur. Bu anlatılarda çalgının doğa, insan ve evren arasındaki uyumu simgelediği, kahraman figürlerinde ise cesaretin ve ruhsal yolculuğun estetik ifadesine dönüştüğü görülmüştür. Tang döneminde kadın şamanların uygulamalarında pipa ruhani aracılık işlevi görmüş ve topluluk dayanışmasını güçlendirmiştir. Çalgının yapısının ve çalım tekniklerinin doğayla uyum ilkesine dayandığı, estetik değerlerinin ahlaki ideallerle örtüştüğü de tespit edilmiştir. Qixi Festivali ve Pipa Perisi anlatısı, bu anlamların halk inancında varlığını sürdürdüğünü göstermiştir. Sonuç olarak pipanın Çin’de kolektif kimliğin kurulmasında ve toplumsal belleğin kuşaktan kuşağa aktarılmasında belirleyici bir rol oynadığı, sürekli yeniden üretilen bir kültürel simgeye dönüştüğü ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• pipa
• Çin müziği
• Çin mitolojisi
• Çin kültürü

Etik Beyan

Araştırma ve yayın etiği beyanı: Bu makale, orijinal veriler temelinde hazırlanmış özgün bir araştırma makalesidir. Daha önce hiçbir yerde yayımlanmamış olup başka bir yere yayımlanmak üzere gönderilmemiştir. Yazar, araştırma sürecinde etik ilkelere ve kurallara uymuştur. Yazarların katkı düzeyleri: Birinci yazar %100. Etik komite onayı: Bu çalışma için etik kurul onayı gerekmemektedir. Finansal destek: Bu araştırma için herhangi bir finansal destek alınmamıştır. Çıkar çatışması: Bu çalışma ile ilgili herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır.

From Myth to Melodies: Mythic Symbols of the Pipa

Öz

This study examined the meaning and symbolic functions of the pipa, one of the oldest stringed instruments in China, in folk culture from a folkloristic perspective. The research followed a qualitative design: historical texts, the scholarly literature and contemporary folklore sources were evaluated comparatively, and data were drawn from both written documents and oral narrative tradition. The study first traced how the instrument took shape through interaction between Central Asia and China, and examined the influences that arrived via the Silk Road and the spread of the pipa from court music to folk ritual from the Han Dynasty onward. It then turned to the place of the pipa in mythological and heroic narratives. In these narratives, the instrument symbolized harmony between nature, humanity and the cosmos, and in hero figures it became an aesthetic expression of courage and spiritual journey. In the practices of female shamans during the Tang Dynasty, the pipa served as a spiritual medium and strengthened communal solidarity. The study also found that the instrument’s construction and playing techniques rested on the principle of harmony with nature, and that its aesthetic values corresponded to moral ideals. The Qixi Festival and the legend of the Pipa Fairy showed that these meanings persisted in folk belief. The study concluded that the pipa played a decisive role in shaping collective identity and in passing social memory from one generation to the next, and that it had become a continually reproduced cultural symbol.

Anahtar Kelimeler

• pipa
• Chinese music
• Chinese mythology
• Chinese cultural Extended

Kaynakça

1. Abrevaya, E. (2019). Kadınlığın uzun ve dolambaçlı yolu. Bağlam.
2. Bollas, C. (2023). Histeri (E. Asena, Çev.) Kolektif Kitap.
3. Butler, J. (2017). Cinsiyet belası (B. Ertür, Çev.) Metis.
4. Copjec, J. (2015). Tut ki kadın yok (B. E. Aksoy, Çev.) Encore.
5. Demir Hekimoğlu, E. C. (2021). Fobi ve küçük hans vakası. Freud’dan Lacan’a vaka İncelemeleri, 1, Nobel. 121-158.
6. Dolar, M. (2013). Sahibinin sesi (B. E. Aksoy, Çev.) Metis.
7. Eagleton, T. (2004). Edebiyat kuramı (T. Birkan, Çev.) Ayrıntı.
8. Green, A. (2018). Yazı ve ölüm (N. Demiryontan, Çev.) Metis.

9. Grosz, E. (2020). Uçucu bedenler, bedensel bir feminizme doğru (K. Güler, Çev.) KaosGL.
10. Güngörmüş, E. N. (2021). Sanatçının kendine yolculuğu, sanat ve edebiyat üzerine psikanalitik denemeler. Metis.
11. Gürbilek, N. (2007). Kör ayna kayıp şark. Metis.
12. Haute, V. P. (2012). Ölüm ve yüceltim. Kayıpla yüzleşme, Sarah Harasym (Eds.), Fol.
13. Izcovich, L. (2018). Sapkınlıkta aşk, arzu ve jouissance (O. Nacak, Çev.) Axis.
14. Karaca, Ş. (2019). Kötücül kadın. Akçağ.
15. Karaca, Ş. (2024). Kayıp nesne. Akçağ.
16. Kristeva, J. (2009). Kara güneş ( N. Demiryontan, Çev.) Bağlam.
17. Lacan, J. (2019). Yine/hâlâ, seminer 20. kitap 1972-1973 (M. Erşen, Çev.) Metis.
18. Leader, D. (1998). Kadınlar neden yazdıkları her mektubu göndermezler? (N. Çatlı, Çev.) Ayrıntı.
19. Lesourd, S. (2018). Özne nasıl susturulur?. (Ö. Soysal, Ü. Edeş, Çev.) Doğubatı.
20. Phillips, A. (2019). Öyle ve böyle (İ. Şen, Çev.) Ayrıntı.
21. Sabahattin Ali. (2014). Kürk Mantolu Madonna (64. bs.) YKY.
22. Schneider, M. (2020). Proust ve annesi (O. Türkay, Çev.) Everest.
23. Tura, S. M. (2016). Freud’dan Lacan’a psikanaliz. Kanat.
24. Zizek, S. (2016). Hiçten az, Hegel ve diyalektik materyalizmin gölgesi (E. Ünal, Çev.) Encore.
25. Zizek, S. (2019). Kendini tutamayan boşluk (B. E. Aksoy, Çev.) Metis.
26. Zizek, S. (2023). Cinsellik ve başarısız mutlak (B. E. Aksoy, Çev.) Kolektif Kitap.
27. Zupancic, A. (2018). Cinsellik nedir? (B. E. Aksoy, Çev.) Metis.