Robinsonade Romanlarında Ütopya, Distopya, Mahşer Metaforları ve “Çocuk Edebiyatı” - Robinson Crusoe, Mercan Adası ve Sineklerin Tanrısı
Öz
Robinson Crusoe 1719’da, İngiltere’de çığır açıcı bir roman olarak doğdu, olağanüstü ilgi görerek bestsellere dönüştü. Romandan esinlenen birçok yazar onun türevi ya da varyasyonu olan eserler üretti; robinsonade’ler böyle oluştu. Öte yandan, Robinson Crusoe, özellikle 1850’lerden itibaren bir çocuk edebiyatı eseri olarak okunmaya ve robinsonadeler de kaynak metindeki metaforları alımlayış tarzlarına göre çocuk ya da yetişkin edebiyatı olarak tasnif edilmeye başlandı. Ayrıca ekonomi-politik, pedagoji, anti- ve post-kolonyal kültür incelemeleri gibi alanlarda da romandaki imgelerden esinlenen kuramlar ortaya atıldı. Edebiyat ve edebiyat-dışı alanlarda inşa edilen bu muazzam “Robinson Crusoe söylemi”nin merkezinde, kaynak metindeki metaforların, bilhassa “ada” metaforunun “yeniden-metaforlaştırılması” olgusu vardır. Bu yeniden-metaforlaştırmalar genellikle ütopik ve kısmen distopik ya da mahşerî niteliktedir. Bu makalede amacımız robinsonadelerin çocuk ya da yetişkin edebiyatı olarak tasniflenmesinde ütopik ve distopik yeniden-metaforlaştırmaların nasıl bir işlev gördüğünü incelemektir. Bu amaç doğrultusunda Robinson Crusoe ve onu referans alan Mercan Adası (1858) ve Sineklerin Tanrısı (1954) romanları post-kolonyal bir perspektiften karşılaştırmalı edebiyat teknikleriyle çözümlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Baldick, C. (2001) The Concise Oxford dictionary of literary terms. New York: Oxford University.
- Ballantyne, R. M. (1884) The Coral island—A tale of the Pacific Ocean. Edinburgh: Thomas, Nelson and Sons.
- Çörekçioğlu, H. (2015) Modernite ve ütopya—Ütopya, 1984 ve Mülksüzler üzerinden. İstanbul: Sentez.
- Defoe, D. (2007) Robinson Crusoe, T. Keymer & J. Kelley (Ed.). Oxford: Oxford World Classics.
- Engels, F. (1987) Anti-Dühring. K. Marx & F. Engels. Collected works 25. E. Burns (Çev.) (ss.5-298) içinde. New York: International Publishers.
- Golding, W. (2001) Lord of the flies. New York: Penguin.
- Golding, W. (2017) Sineklerin tanrısı. M. Urgan (Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür.
- Green, M. (1991) Seven types of adventure tale: An etiology of a major genre. Pennsylvania: Pennsylvania State University.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Antropoloji, Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
1 Ağustos 2018
Gönderilme Tarihi
5 Kasım 2017
Kabul Tarihi
3 Ocak 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 24 Sayı: 95