Araştırma Makalesi

PALEOLİTİK ÇAĞDA MEZARLAR ve ÖLÜM KAVRAMI

Cilt: 22 Sayı: 87 1 Ağustos 2016
  • Murat Karakoç *
PDF İndir

PALEOLİTİK ÇAĞDA MEZARLAR ve ÖLÜM KAVRAMI

Öz

Tarih öncesi devirlerde ölüm kavramı ve mezar uygulamalarının en erken ne zaman

başladığı ve ölülerini gömen ilk insanların bunu hangi amaçlarla yaptıkları tartışmalı bir

konudur. Paleolitik Çağ’da yaşamış insanların sembolik dünyalarıyla ilişkilendirilen ve

mezar olarak tanımlanan buluntu alanları bu anlamda en çok dikkat çeken materyallerdir.

Bu tür buluntu alanları Afrika, Asya ve Avrupa kıtalarında yer alan yerleşim yerlerinde

en azından 100,000 yıl öncesinden bilinmektedir. Çalışmamız bu yerleşim alanlarında

mezar olarak tanımlanmış buluntuları ve bunlarla ilişkili görünen diğer verileri eldeki

bilgiler ışığında değerlendirmek ve bunların açıklanmasında gerekli olan bazı önemli

süreçleri özetlemeyi amaçlar. Simgesel düşünce, din ve ritüel uygulamalarla da

açıklanmaya çalışılan paleolitik mezarları ve içlerinden çıkan buluntular, bu zamanlarda

yaşamış insanların soyut ve manevi dünyalarıyla ilgili birtakım ipuçları da vermektedir.

Bu durum ‘simgesel düşünce’, ‘öteki dünya’ veya ‘din’ anlayışının çok erken zamanlarda

başlamış olabileceğine işaret eder. ‘Yamyamlık’, ‘kafatası kültü’ ve mezarlarda aşı

boyası gibi bulgulardan yola çıkılarak açıklanmaya çalışılan ‘yeniden doğuş umudu’

veya ‘ruh anlayışı’ gibi ortaya atılan daha pek çok kavram konunun önemini ortaya

koyar. En erken mezar olarak tanımlanan bulgularla Orta Paleolitik (Mousterian)

dönemde karşılaşılmakta ve Üst Paleolitik dönemde (Gravettian ve Magdelenian

evrelerde) bunların çok daha karmaşık bir hal almaya başladıkları görülmektedir. Bu

bağlamda çalışmamızın kronolojik sınırlaması Paleolitik Çağ olarak belirlenmiştir. Orta

Paleolitik döneme tarihlenen anatomik açıdan modern görünümlü Homo sapiens ve

Homo neandertalensis ile ayrıca Üst Paleolitik dönemin sonlarına tarihlenen ve mezar

olarak tanımlanan Homo sapiens buluntu alanları çalışmamız kapsamında ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aldhouse-Green, Stephan ve Pettitt, B. Paul (1998). “Paviland Cave: Contextualizing the Red Lady,” Antiquity Vol. 72, Issue 278 (Dec), s. 756-772, doi: http://dx.doi.org/10.1017/ S0003598X00087354
  2. Alt, Kurt, W., S. Pichler, W. Vach, B. Klima, E. Viček ve J. Sedlmeier (1997). “Twenty-five thousand-year-old triple burial from Dolni Věstonice: An ice-age family?,” American Journal of Physical Anthropology Vol. 102, Issue 1 (Jan), s. 123-131, doi: 10.1002/ (SICI)1096-8644(199701)102:1<123::AID-AJPA10>3.0.CO;2-2
  3. Barham, Lawrence (2002). “Backed tools in Middle Pleistocene central Africa and their evolutionary significance,” Journal of Human Evolution, Vol. 43, Issue, 5 (Nov), s. 585-603, erişim: http://in-africa.org/wp-content/uploads/2012/12/Barham-2002-JHEbacked- tools-in-MPle-Africa-Twin-Rivers.pdf, doi: 10.1006/jhev.2002.0597
  4. Bar-Yosef, Ofer, B. Vandermeersch, B. Arensburg, P. Goldberg, H. Laville, L. Meignen, Y. Rak, E. Tchernov ve A.M. Tillier (1986). “New data on the origin of modern man in the Levant,” Current Anthropology Vol. 27, No.1, (Feb), s. 63-65, doi: 10.1086/203389
  5. Bar-Yosef, Ofer, B. Vandermeersch, B. Arensburg, A. Belfer-Cohen, P. Goldberg, H. Laville, L. Meignen, Y. Rak, J.D. Speth, E. Tchernov, A.M. Tillier ve S. Weiner (1992). “The excavations in Kebara Cave, Mt. Carmel: Comments and Replies,” Current Anthropology Vol. 33, No. 5, (Dec), s. 497-550, erişim: http://www.jstor.org/ stable/2743915
  6. Belfer-Cohen, Anna ve Hovers, Erella (1992). “Mousterian and Natufian burials in the Levant,” Current Anthropology Vol. 33, No. 4 (Aug-Oct), s. 463-471, erişim: http:// www.jstor.org/stable/2743875
  7. Bergounioux, Frederic Marie (1958). “Spiritualité,” de l’homme de Néandertal içinde ed. G. H. R. von Koenigswald, Hundert Jahre Neanderthaler, Kemink en Zoon, Utrecht, s. 151–166.
  8. Blanc, Alberto (1961). “Some evidence for the ideologies of early man,” Social life of early man içinde ed. S. L. Washburn, Viking Fund Publications in Anthropology 31, s. 119- 136.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sanat ve Edebiyat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Murat Karakoç * Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

1 Ağustos 2016

Gönderilme Tarihi

7 Ağustos 2015

Kabul Tarihi

16 Kasım 2015

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2016 Cilt: 22 Sayı: 87

Kaynak Göster

APA
Karakoç, M. (2016). PALEOLİTİK ÇAĞDA MEZARLAR ve ÖLÜM KAVRAMI. Folklor/Edebiyat, 22(87), 173-194. https://izlik.org/JA73CS33XP
AMA
1.Karakoç M. PALEOLİTİK ÇAĞDA MEZARLAR ve ÖLÜM KAVRAMI. folk/ed. 2016;22(87):173-194. https://izlik.org/JA73CS33XP
Chicago
Karakoç, Murat. 2016. “PALEOLİTİK ÇAĞDA MEZARLAR ve ÖLÜM KAVRAMI”. Folklor/Edebiyat 22 (87): 173-94. https://izlik.org/JA73CS33XP.
EndNote
Karakoç M (01 Ağustos 2016) PALEOLİTİK ÇAĞDA MEZARLAR ve ÖLÜM KAVRAMI. Folklor/Edebiyat 22 87 173–194.
IEEE
[1]M. Karakoç, “PALEOLİTİK ÇAĞDA MEZARLAR ve ÖLÜM KAVRAMI”, folk/ed, c. 22, sy 87, ss. 173–194, Ağu. 2016, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA73CS33XP
ISNAD
Karakoç, Murat. “PALEOLİTİK ÇAĞDA MEZARLAR ve ÖLÜM KAVRAMI”. Folklor/Edebiyat 22/87 (01 Ağustos 2016): 173-194. https://izlik.org/JA73CS33XP.
JAMA
1.Karakoç M. PALEOLİTİK ÇAĞDA MEZARLAR ve ÖLÜM KAVRAMI. folk/ed. 2016;22:173–194.
MLA
Karakoç, Murat. “PALEOLİTİK ÇAĞDA MEZARLAR ve ÖLÜM KAVRAMI”. Folklor/Edebiyat, c. 22, sy 87, Ağustos 2016, ss. 173-94, https://izlik.org/JA73CS33XP.
Vancouver
1.Murat Karakoç. PALEOLİTİK ÇAĞDA MEZARLAR ve ÖLÜM KAVRAMI. folk/ed [Internet]. 01 Ağustos 2016;22(87):173-94. Erişim adresi: https://izlik.org/JA73CS33XP

Derginin yayım dili Türkçe ve İngilizce’dir, ayrıca Türkçe de olsa tüm basılan makalelerin başlık, öz ve anahtar sözcükleri İngilizce olarak da makalede bulunur. Hakemlerden onay almış Türkçe makaleler için 750-1000 sözcükten oluşan genişletilmiş özet (extended summary) gereklidir. Elektronik çeviriler kabul edilmez.
Dergi TR-Dizin, Web of Science (ESCI), DOAJ ile diğer pek çok dizin tarafından taranmaktadır. Scimagoe quartile değeri: Q3 'dür:

TR DIZIN 2020 Etik Kriterleri kapsamında, dergimize 2020 yılından itibaren etik kurul izni gerektiren çalışmalar için makalenin yöntem bölümünde ilgili Etik Kurul Onayı ile ilgili bilgilere (kurul-tarih-sayı) yer verilmesi gerekecektir. Bu nedenle dergimize makale gönderecek olan yazarlarımızın ilgili kriteri göz önünde bulundurarak makalelerini düzenlemeleri önemle rica olunur.

Alan Editörleri/ Field Editörs
Halkbilimi/Folklore
Prof.Dr. Hande Birkalan-Gedik (JohannWolfgang-Goethe İniversitet-birkalan-gedik@m.uni-frankfurt.de)
Prof.Dr. Ali Yakıcı (Gazi Üniversitesi-yakici@gazi.edu.tr)
Prof.Dr. Aynur Koçak (Yıldız Teknik Üniversitesi-nurkocak@yildiz.edu.tr)
Prof.Dr. Işıl Altun (Regensburg Üniversitesi/Kocaeli Üniversitesi-İsil.Altun@zsk.uni-regensburg.de)
Doç.Dr. Ahmet Keskin (Samsun Üniversitesi-ahmet.keskin@samsun.edu.tr)

Edebiyat/Literature
Prof.Dr. Abdullah Uçman (Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi -emekli-29 MayısÜniversitesi-abdullahucman@29mayis.edu.tr
Prof. Dr. Ramazan Korkmaz (Ardahan Üniversitesi-emekli-Kafkasya Üniversiteler Birliği -KÜNİB-r_korkmaz@hotmail.com)
Prof.Dr. Emel Kefeli (Marmara Üniversitesi-emekli-İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi-ayseemelkefeli @gmail.com)
Prof.Dr. Zekiye Antakyalıoğlu ( İstanbul Kültür Üniversitesi-zekabe@hotmail.com)
Doç.Dr. Koray Üstün (Hacettepe Üniversitesi-korayustun@hacettepe.edu.tr)

Antropoloji/Anthropology
Prof.Dr. Hanife Aliefendioğlu (Doğu Akdeniz Üniversitesi-hanife.aliefendioglu@emu.edu.tr)
Prof. Dr. Şebnem Pala Güzel (Başkent Üniversitesi-sebnempa@baskent.edu.tr)
Prof.Dr. Derya Atamtürk Duyar (İstanbul Üniversitesi-datamturk@istanbul.edu.tr)
Prof.Dr. Meryem Bulut (Ankara Üniversitesi-meryem.bulut@gmail.com)

Dil-Dilbilim/Language-Linguistics
Prof.Dr. Nurettin Demir (Hacettepe Üniversitesi-demir@hacettepe.edu.tr)
Prof. Dr. Aysu Erden (Maltepe Üniversitesi-aysuerden777@gmail.com)
Prof.Dr. Sema Aslan Demir (Hacettepe Üniversitesi-semaaslan@hacettepe.edu.tr)