ANTİK YUNAN (HELLEN)DA KOLONİLER VE BUNLARIN NİTELİKLERİ
Öz
Bu çalışma kadim Hellen kültür ve medeniyetinin geniş coğrafyalarda, kapsamlı bir
yayılma ve deneyim neticesinde, özel bir süreç olarak koloni inşa etme etkinliği üzerinde
durmaktadır. Hellas (Yunanistan)’a ilk gelen gruplar Hint-Avrupa kökenli Yunanlar
olan Akhalar (Mykenler) olup, bölgeyi işgal etmişler ve Akha konfedarasyonunu
kurmuşlardır. Hellas, Batı Anadolu kıyıları ve Girit Adası’nı kapsamaktaydı. Akhalar
M.Ö. 2. binin ikinci yarısında kültürel ve ticari nüfuzlarını yaygınlaştırdılar.Akhalar’ın
Dorlar tarafından tasfiye edilmesiyle birlikte, bölgede yaygın bir siyasi otorite boşluğu
oluşmuş, Dorlar ve diğer Hellen boyları da (Aioller, İonlar) oluşan bu uygun tarihi
zeminde Ege coğrafyasının farklı yerlerine göç etmişlerdir. Hellenlerin yaşadığı
coğrafya dağlarla ve vadilerle parçalanmış, kıyıları derin koy ve körfezlerle çevrilmiş biryapıdaydı. Bu durum yerel parçalanmışlığı ön plana çıkararak ulusal politik bir otorite
etrafında Hellen entegrasyonunu engellemiştir. Bunun sonucunda Hellen parçalanmışlığı
(partikülarizması) ‘polis’ denilen, kendi coğrafi sınırları, siyasi kurumları ve yasaları
olan ‘kent-devletleri’nde tecessüm etmiştir. Yunanistan’ın coğrafya bakımından bu
parçalanmış durumu bu ülkenin ‘siyasal bakımdan irili ufaklı devletlere bölünmesinde’
başlıca etken olduğu gibi kültürel gelişimi üzerinde de etkili olmuştur. Yunanistan
coğrafyası yerel bağımsızlıkların kolayca sürdürülebildiği bir yapıdaydı.
Hellenler M.Ö. 8. yy.’ın ortalarında yeni bir denizaşırı iskân etkinliğine girişmişlerdir.
Bu yeni kolonizasyon hareketinin nedenlerinin başında; Hellen toplumundaki hızlı
nüfus artışından kaynaklanan beslenme ve geçim zorlukları, partiler arası çekişmelerin
doğurduğu siyasal hoşnutsuzluklar ve bunun getirdiği siyasal nedenli göçlerin önemli rolü
olmuştur. Bütün bunların sonucunda Eskiçağ tarihi literatürüne ‘Büyük Kolonizasyon
Dönemi’ olarak geçen; Ege, Marmara, Akdeniz ve Karadeniz kıyılarında çok sayıda
koloninin kurulduğu, M.Ö. 750–550 yılları arasına ilişkin 200 yıllık bir süreç başlamıştır.
En büyük koloni bölgesini Güney İtalya ve Sicilya’daki ‘Büyük Hellas’ (=Megale Hellas)
oluşturuyordu. Koloni kuran merkezlerin başında ise, Batı Anadolu’daki İon kentleri
(özellikle Miletos ve Phokaia) geliyordu. Gerek Akdeniz ve gerekse Karadeniz’in etrafı
kolonilerle çevrilmiş ve Hellenler buralara, Eflatun’un dediği gibi, bir havuzun etrafında
oturan kurbağalar gibi yerleşmişlerdir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aktüre, Sevgi (2003). Anadolu’da Demir Çağı Kentleri, İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
- Bilgin, Nahit (2004). Felsefeden Ekonomiye Antik Yunan Dünyası, İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
- Blunt, A.W.F. (1984). Batı Uygarlığının Temelleri, Çev. Müzehher Erim, İatanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
- Boardman, John (1984). “The Greek World”, The Cambridge Ancient History, Plates to Volume III, Cambridge: Cambridge Univerdity Press, s. 195-289.
- Bury, J.B. (1941). A History of Greece, London; Macmillan and Co., Limited.
- Cook, J.M. (2007). “Greek Settlement in The Eastern Aegean and Asia Minor”, The Cambridge Ancient History, Eighth Printing, Volume II, Part 2, Cambridge: Cambridge Univerdity Press, s. 773-804.
- Durant, Will (1939). The Life of Greece, New York: Simon and Schuster Inc.
- Freeman, Charles (2003). Mısır, Yunan ve Roma Antik Akdeniz Uygarlıkları, Çev. Suat Kemal Angı, Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ahmet Gözlü
*
Bu kişi benim
Yayımlanma Tarihi
1 Ağustos 2016
Gönderilme Tarihi
11 Ağustos 2015
Kabul Tarihi
20 Kasım 2015
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2016 Cilt: 22 Sayı: 87