GELENEKSEL ÇÖPÇATANLIK KURUMUNUN GÜNÜMÜZ SOSYAL MEDYASINA EVRİMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Öz
Bireyler için yeni bir hayatın başlangıcı ve toplumsal yapının temeli olacak olan aile
birliğinin kurulma şekli, kentleşme, küreselleşme ve teknoloji üçgenine bağlı bir şekilde değişmekte,
güncellenmektedir. Türkiye’de yaygın olarak görülen geleneksel evlenme modellerinde,
aracılık etme rolünü üstlenen “çöpçatanlık kurumu” gelişen teknolojiye bağlı bir şekilde
sosyal medyaya da taşınmakta, çok daha geniş katılımlı mekânlarda sürdürülmektedir.
Bir diğer ifadeyle teknoloji, geleneksel çöpçatanlık kurumunu, yeni görünüm ve dönüşümleri
ile karşımıza çıkarmaktadır. Evlenme programları, çöpçatanlık (online arkadaşlık siteleri),
seküler evlilik siteleri, İslami evlilik siteleri şeklinde televizyon ekranlarına ve sanal ortama
aktarılan geleneksel çöpçatanlık kurumu, evlenmelerde aracılık etme işlevini sokak, mahalle
aralarından çıkararak şehir ve hatta ülke sınırları dışına taşımaktadır. Sosyal medya, mahalleden
tanıdık erkeklerle kadınların evlenmelerine vesile olan çöpçatanların, kendilerini sosyal
medya ortamında oluşturulan zeminlerde hiç tanımadıkları erkeklerle kadınların bir araya
gelmelerini sağlarken, bireylerin de karşı cinsle tanışarak bu geçiş sürecini aşma çabalarına
destek olmaktadır.
Makalede, geleneksel çöpçatanlık kurumunun, hayatın önemli bir geçiş aşaması olan
evlilikle ilgili söz konusu işlevini, geleneksel sosyal mekânların televizyon ekranları ve sanal
ortamdaki yeni versiyonlarında ne şekilde yerine getirdiği, evlenme ve aile olma yolunda
sağlam adımlarla ilerlemek adına kimlerle ne şekilde iletişim içerisine girdikleri üzerinde
durulmuştur. Günümüz sosyal medyasına aktarılan geleneksel bir sosyal mekânda soru sormaksızın
yapılan gözlemlere dayanan çalışmada, tespit ve yorumlar, bugün birden fazla kanalda
yayınlanmakta olan evlenme programları, hali hazırda aktif olan ve her geçen gün üyeleri
artan çöpçatanlık ve evlilik sitelerindeki yazışmalar ışığında yapılmıştır. Bu çalışma ile
sosyal medyanın geleneksel evlenme model, aşama ve uygulamalarını ne şekilde etkilediği
sorusuna da cevap aranmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bates, Daniel G. (2013), 21. Yüzyılda Kültürel Antropoloji İnsanın Doğadaki Yeri, (Çev. Suavi Aydın vd.), İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
- Büyükokutan, Aslı (2012), Muğla Yöresi Kadın Merkezli Geleneksel Uygulamalar ve İşlevleri, Kömen Yayınları, Konya.
- Ekici, Metin (2004), Halk Bilgisi (Folklor) Derleme ve İnceleme Yöntemleri, Geleneksel Yayınları, Ankara.
- Eren, Şükriye (2012), Popüler Kültür ve Toplumsal Cinsiyet Bağlamında Evlilik Programları: “Esra Erol’da Evlen Benimle” Örneği, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Halkla İlişkiler ve Tanıtım Anabilim Dalı, Antalya.
- Glassie, Henry (2002), Tradition-Gelenek (Çev. Ruhi Ersoy), Folklor / Edebiyat, S. 32, s. 17-32.
- Karaboğa, Figen (2008), Evlenme Geleneğinin Değişen Karakteri Üzerine Bir İnceleme: Sanal Ortam ve Evlenme, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Halk Bilimi Anabilim Dalı, Ankara.
- Kottak, Conrad Phillip (2002), Antropoloji -İnsan Çeşitliliğine Bir Bakış-, Çevirenler: Serpil N. Altuntek, Balkı Aydın Şafak, Dilek Erdal vd., Ütopya Yayınları, Ankara.
- Ong, Walter J. (2003), Sözlü ve Yazılı Kültür, Metis Yayınları, İstanbul.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
25 Ağustos 2017
Gönderilme Tarihi
18 Ocak 2017
Kabul Tarihi
10 Nisan 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 23 Sayı: 91