A STRUCTURAL STUDY on the IMAGE OF THE TURK in the BRITISH CARICATURES
Öz
Karikatürün temel aracı “çizgi”dir. Karikatür öncelikle çizgi yoluyla figürleri
biçimlendirir ve mesajını üretir. Çizgi, renk ve doku gibi görsel kompozisyon araçlarının yanı
sıra karikatür figürlerinin kompozisyon düzlemine yerleştirilmesi, figürlerin birbirleriyle olan
ilişkileri gibi görsel kompozisyon ilkeleri karikatüre özgü anlamın üretilmesini sağlar. İletinin
az araçla, hızlı bir şekilde ve mizahi yönü baskın olacak şekilde üretilmesini amaçlayan
karikatür, görsel ve sözel olarak kalıplaşmış imgeler oluşturmak veya halihazırda var olan
imgeleri kullanmak zorundadır. Karikatür çizeri, karikatürünü üretirken kullandığı araçların
gramerini bilir. Çizgileri nasıl kullanacağı, figürleri nereye yerleştireceği ve birbirlerine göre
nasıl konumlandıracağı gibi genel görsel gramerin yanı sıra karikatüre özgü figüratif bozma,
abartma ve indirgeme gibi özel kullanımların da bilincindedir. Karikatürde bir figürün hangi
folklor / edebiyat
280
unsurlardan oluşacağından çok o figürün hangi yönünün ön plana çıkarılacağı, o figürle
ilgili içerikleri vurgulayacak anlam araçlarının seçilmesi ve fazlalıkların atılması daha
önemlidir. Tüm bu çabalar, karikatürdeki insan tiplerinin, nesnelerin, duygu ve düşüncelerin
görsel olarak kalıplaştırılması ve aktarılması sürecidir. Bu kalıpsal dilin çözümlenmesinin
amaçlandığı bu çalışmada, görsel kompozisyon araçlarından öncelikle çizginin kullanımı
incelenmiş ve figürler kalıplaşma yönünden ele alınmıştır. Karikatürde, tek başına bir
çizginin dikey veya yatay konumlandırılması veya çizginin dairesellik, eğrilik, kırıklık gibi
biçimsel özellikleri karikatür okuyucusunun zihninde farklı çağrışımlar uyandırma işleviyle
karikatürün içeriğine katkı sağlar. I. Dünya Savaşı sırasında İngiltere’de yayımlanan Punch
dergisinden derlenen altı karikatür, özellikle görsel kompozisyonun biçimsel araçlarından
hareketle ele alınmış ve şu sorulara yanıt aranmıştır; İngiltere karikatürlerindeki çizgilerle
nasıl bir Türk imgesi oluşturur? Karikatürün sözel içeriği ve görsel içeriği nasıl bir ilişki
içerisindedir? Türk imgesinin olumlu ve olumsuz içeriğini oluşturan alt içerikler nelerdir?
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- “caricature.” Def. 1. Online etymology dictionary
- http://www.etymonline.com/index [5 Oct. 2015]
- Filizok, Rıza. “Metnin Üç Tabakası: Metinlerde figür, tem, değer düzlemleri”. http://www.egeedebiyat.org [5 Oct. 2015]
- Gombrich, Ernst and Ernst Kris (1938). “The Principles of Caricature”. British Journal Of Medical Psychology 17: 319-342.
- Kırkpınar, Kenan (2004). Ulusal kurtuluş savaşı dönemi İngiltere ve Türkiye. Ankara: Phoenix Press.
- Lee, Cynthia Bailey (2003). “A Semiotic Analysis of Political Cartoons”. https://cseweb. ucsd.edu/~goguen/courses [5.06.2015]
- Leppert, Richard (2002). Sanatta anlamın görüntüsü. İstanbul : Ayrıntı Press.
- Olcay, Osman (1981). Sevres andlaşmasına doğru: çeşitli toplantı tutanakları ve bunlara ilişkin belgeler. Ankara: Ankara University Faculty of Political Science Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
İngilizce
Konular
Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
25 Ağustos 2017
Gönderilme Tarihi
30 Aralık 2016
Kabul Tarihi
29 Mart 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 23 Sayı: 91