POLİSİYE EDEBİYATTA KADIN DEDEKTİFLER: ESRA TÜRKEKUL’UN KAPALIÇARŞI CİNAYETİ KİTABI
Öz
19. yüzyılda ortaya çıkan klasik polisiye romanında, Mandel (1996) in tartıştığı üzere aksayan
düzeni onararak rasyonaliteyi yeniden sağlamaya çalışan bir dedektif karakteri bulunmaktadır.
Dedektifin toplumsal konumu da tarihsel ve toplumsal değişikliklerle ilişkilidir. Nitekim klasik
polisiye romanında bilim ve akıl kavramlarının vurgulanması Aydınlanma ve pozitivizmle
ilişkilidir. Dönemsel olarak değerlendirildiğinde, iki dünya savaşı arasındaki dönem İngiliz
polisiyesinin Altın Çağ dönemi olarak adlandırılmaktadır. Bu dönemde kadın yazarlar ve kadın
dedektifler ön planda olup şiddetin hakim olmadığı, huzurlu ve rahatlatıcı mekanlarda işlenen
polisiye kurgular dikkat çekicidir.
Bu döneme 1920’li yıllarda Amerika’da yaygınlaşan, özellikle erkeksi dedektif karakterlerin
ağır bastığı hard-boiled geleneği eşlik eder. 1970’lerin sonunda, Amerika’da polisiye edebiyatta
kadın bakış açısı ön plana çıkmıştır. Dedektif karakterlerin toplumdaki ataerkil değerlere göre
tanımlanmaması, kadının kendi öznelliğinin farkında olması, toplumun farklı kesimlerinden
kadınların kurguya dâhil edilmesi bu döneme ilişkin göze çarpan değişikliklerdir. Bu çalışmada,
polisiye romanda modern kadın dedektif figürlerinin ortaya çıkışının kadın hareketi ve feminist
yaklaşımla ilişkili olduğu tartışılmaktadır. Bu bağlamda Esra Türkekul’un Kapalıçarşı Cinayeti
isimli kitabı amatör kadın dedektif karakterinin öznelliğini nasıl inşa ettiği, sınıfsal duruşu,
kendisiyle ve diğer insanlarla kurduğu etkileşim bağlamında incelenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bayram, Güliz-Elif (2004). Türkiye’de Polisiye Roman: Osman Aysu Romanları. Ankara: Ankara Üniversitesi Gazetecilik Basılmamış Yüksek Lisans Tezi.
- Bora, Aksu (2010). Kadınların Sınıfı: Ücretli Ev Emeği ve Kadın Öznelliğinin İnşası. İstanbul:İletişim.
- Büyükarman, Didem-Ardalı (2013). Şeytan Hadiye’nin Şeytanlığı İskender Fahreddin Sertelli’nin Onparalık Serisi. Seval Şahin, Banu Öztürk ve Didem-Ardalı Büyükarman (Ed.), Edebiyatın İzinde: Polisiye Edebiyat içinde (s.99-103). İstanbul: Bağlam..
- Dikenelli, Çağan (2005). Yüreksöken Cinayetleri. İstanbul:Oğlak.
- Donovan, Josephine (2014) [1985]. Feminist Teori. A. Bora, M.A. Gevrek, F.Sayılan (Çev). İstanbul:İletişim.
- Ergun, Zeynep (2015). Kardeşimin Bekçisi: Başlangıcından II. Dünya Savaşı’na İngiliz Dedektif Yazını. İstanbul: Labirent.
- Gilbert, Sandra M ve Gubar, Susan (2000) [1979]. The Madwoman in the Attic: The Woman Writer and the Nineteenth-Century Literary Imagination. New Haven and London: Yale University Press.
- Harvey, David (1999). Postmodernliğin Durumu. İstanbul: Metis.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İletişim ve Medya Çalışmaları, Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
1 Şubat 2018
Gönderilme Tarihi
30 Ağustos 2017
Kabul Tarihi
19 Aralık 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 24 Sayı: 93