ORHAN KEMAL’İN MURTAZA İSİMLİ ROMANINI FOUCAULT’NUN ÖZNE VE İKTİDAR KAVRAMLARIYLA BİRLİKTE OKUMAK
Öz
Türk edebiyatının saygın kalemlerinden biri olan Orhan Kemal’in en önemli eserlerinden
birisi de Murtaza’dır. Eser, edebiyatçılar tarafından yapılan birçok çalışmada incelendiği gibi
hukukçular, sosyologlar ve iktisatçılar tarafından da kendi disiplinleri yönünden ayrıntılı olarak
ele alınmıştır. Bunun en önemli nedeni, birçok yazar ve eleştirmen tarafından da ifade edildiği
gibi, bir mahalle bekçisinden hareketle kurgulanan Murtaza tipinin hem Türk edebiyatı hem
de dünya edebiyatı için özgün bir tip olmasıdır. Bu özgünlüğü sağlayan en önemli etken ise
Orhan Kemal’in Murtaza tipini 1940’lı yılların Türkiye’sindeki iktidar ve özne ilişkilerinin bir
sonucu olarak yaratmış olmasında yatmaktadır. Dolayısıyla eserdeki iktidar ve özne ilişkileri
ünlü düşünür Michel Foucault’un sorunsallaştırdığı iktidar ve özne kavramlarıyla birlikte ele
alınmış, böylece sosyal bilimler tarafından yoğun olarak incelenmiş bu eserin ve eserdeki özgün
Murtaza tipinin toplumsal ve felsefi bağları derin yapıda ayrıntılı olarak yeniden okunmuştur. Bu
okuma sonucunda, Michel Foucault’un 1970’lerden sonra geliştirdiği iktidar ve özne kavramları
konusundaki temel çıkarımların 1952 yılında yayınlanan Murtaza eserinin kurgusundaki iktidar ve
özne ilişkileri ağında var olduğu saptanmış böylece Murtaza tipinin Türk ve dünya edebiyatında
neden özgün bir tip olarak ortaya çıktığının cevabı verilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Buğra, A. (2008). Kapitalizm Yoksulluk ve Türkiye’de Sosyal Politika. Çağdaş Türkiye Tarihi Seminerleri. Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi’nin http://www.obarsiv.com/pdf/ ayse_bugra2.pdf. adresinden 16.01.2017 tarihinde edinilmiştir.
- Butler, J. (2012). Bedenler ve İktidar, Tekrar. Şeyda Öztürk. (Çev.). Michel Foucault/Cogito, S. 70-71, s. 275-289.
- Foucault, M. (2014). Özne ve İktidar. (4.Baskı). Işık Ergüden (Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Foucault, M. (2015a). Kelimeler ve Şeyler İnsan Bilimlerinin Bir Arkeolojisi. (5. Baskı). Mehmet Ali Kılıçbay. (Çev.). Ankara: İmge Yayınevi.
- Foucault, M. (2015b). Toplumu Savunmak Gerekir. (7. Baskı). Şehsuvar Aktaş (Çev.) İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
- Kemal, O. (2015). Murtaza. (23. Baskı). İstanbul: Everest Yayınları.
- Oranlı, İ. (2012). Biyo-Politikanın Doğuşu ve Foucaultcu Eleştiri. Michel Foucault/Cogito. S.70-71, s. 39-52.
- Öğütçü, I.,Ümit,A. (Ed.). (2012). Orhan Kemal. Ankara: T.C.Kültür ve Turizm Bakanlığı.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
1 Şubat 2018
Gönderilme Tarihi
13 Eylül 2017
Kabul Tarihi
16 Aralık 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 24 Sayı: 93