Ölüm Üzerine Düşünmek: Sedat Veyis Örnek’in Anadolu Folklorunda Ölüm Çalışması
Öz
Sedat Veyis Örnek’in Anadolu Folklorunda Ölüm (1971) başlıklı çalışması ölüm öncesindeki,
ölüm sırasındaki ve ölüm sonrasındaki âdetlerin çok sayıda örneklendirilmesiyle, bugün
de özgünlüğünü ve biricikliğini koruyan kapsamlı bir çalışmadır. Örnek’in gençlik döneminde
yazdığı gazete yazılarında köye ve köylüye yaklaşımı, Anadolu Folklorunda Ölüm’de geleneksel
kültürü kavrayışı, ayrıca geleneksel kültürü hümanist ve evrenselci bir bakışla ele alması, Mavi
Anadolucuların kültüre yaklaşımını çokça anımsatmaktadır. Örnek, çalışmasında, evrenselci bir
bakış açısıyla çok zengin bir halkbilimsel malzeme sunsa da detaylı bir biçimde işlenmiş bir yorumda
bulunmamaktadır. Kendisi bu çalışmayı yapma nedeni olarak doğum ve evlilik üzerine çok
sayıda çalışma yapılmış olmasına rağmen ölüm üzerine o kadar çalışılmamış olmasını göstermektedir.
Örnek’in bu açıklaması kendisini ölüm üzerine çalışmaya iten nedenlerden sadece birisidir.
Örnek’in gerek diğer akademik çalışmalarında ölüme ilişkin kullandığı malzemenin sıklığı, gerek
yazdığı sanatsal metinler ile çevirilerinde ölüm temasının yoğunluğu, gerek Kore Savaşı deneyimi
gerekse babasını kalp rahatsızlığı yüzünden kaybetmesi ve kendisinin de ömrü boyunca geçirdiği
kalp spazmları ve kalp krizleri yüzünden ölüm düşüncesi her an yanı başında biri olarak yaşamış
olması bu konuya eğilmesini açıklamaktadır. Tüm bu nedenlerden ötürü de Anadolu Folklorunda
Ölüm çalışmasında ölüme ilişkin âdetlerin oluşmasında ve işlenmesinde korkunun büyük bir
etken olduğunu ileri sürmesi hem metindeki psikanalitik kavramsallaştırmayı açıklamakta hem de
kişisel dünyasından gelen motivasyonun anlaşılır olmasını sağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acaroğlu, Türker 1981 “Örnek Bir Bilim Adamını Yitirdik”, Varlık Dergisi, 1 Ocak, Sayı 880, 11.
- Acıpayamlı, Orhan 1961 Türkiye’de Doğumla İlgili Âdet ve İnanmaların Etnolojik Etüdü. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yayınları.
- Akbal, Oktay 1980 “Ölümler ve Biz”, Cumhuriyet Gazetesi, 3 Aralık, Sayı 20232, 2.
- Alver, Köksal 2015 “Anadoluculuk ve Hilmi Ziya Ülken”. http://www.aku.edu.tr/aku/dosyayonetimi/ sosyalbilens/dergi/III1/10.pdf, 17.03.2015.
- Anohin, A. V. 1940a “Altay Şamanlığına ait Maddeler”, (Çev.: Abdülkadir İnan), Ülkü Dergisi, Mart, Cilt 15, Sayı 85, 54-58.
- Anohin, A. V. 1940b “Altay Şamanlığına ait Maddeler”, (Çev.: Abdülkadir İnan), Ülkü Dergisi, Mayıs, Cilt 15, Sayı 87, 239-247.
- Anohin, A. V. 1940c “Altay Şamanlığına ait Maddeler”, (Çev.: Abdülkadir İnan), Ülkü Dergisi, Temmuz, Cilt 15, Sayı 89, 395-406.
- Artan, Gündüz 1963 “Gülnar’da Bazı İnanışlar”, TFA, Mart, Cilt 8, Sayı 164, 3002.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Serpil Aygün Cengiz
*
Bu kişi benim
Yayımlanma Tarihi
15 Mayıs 2015
Gönderilme Tarihi
8 Ekim 2014
Kabul Tarihi
30 Ocak 2015
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2015 Cilt: 21 Sayı: 82