Ölü Bedenin Sınırlanan Mekânı: Kayseri’deki Çerkes Kimlikli Mezarlar

Zeynep Kantemur

doi:10.22559/folklor.849

Ölü Bedenin Sınırlanan Mekânı: Kayseri’deki Çerkes Kimlikli Mezarlar

Öz

Bir topluluğun kimliğinin köklerine uzanmak, belki de ancak yaşayanların ve ölülerin

mekânlarını açığa çıkarmakla mümkün olabilir. Dolayısıyla topluluğun kendi

kimliğini tanımlama şekilleri, mekân ile kurmuş olduğu ilişkilerde görünür bir hâl

alır. Mekân ve kimlik ilişkisi bağlamında ölüm ve onun etrafında oluşan ritüellerin

de kimliğin dışavurumu yönünden çeşitli ipuçları barındırdığı varsayılabilir. Bu açıdan

bakıldığında, geçiş dönemlerinden biri olan ölümün ritüel mekânı mezarlıklar ve

mezarlar, kültürel kimliğin inşa sürecinde rol oynar. Bu sebeple bu makalede, kendilerini

Çerkes olarak tanımlayan ve Kayseri’de yaşayan kişilerin, ölümün mekânı mezar

ve mezarlıklarda görünür kıldıkları kimlik inşa biçimlerine yer verilmiştir. Kayseri

ve Sivas arasında uzanan Uzunyayla’da çok sayıda Çerkes köyü yer aldığından,

burası Türkiye’de Çerkeslerin yoğun nüfusla yerleştiği alanlardan biri olarak kabul

edilir. Ayrıca Uzunyayla bölgesi, coğrafi özellikleri açısından Kafkasya ile benzerlikler

taşımamasına karşın, Kayseri’de yaşayan Çerkesler tarafından Çerkes geleneklerinin

korunması ve yaşatılması gibi nedenlerden dolayı “Küçük Kafkasya” olarak

adlandırılmaktadır. Bu makalenin amacı ise mekân ve kimlik ilişkisi bağlamında,

kendilerini Çerkes olarak tanımlayan ve Kayseri’de yaşayan kişilerin, ölü bedeni ve

yeri (mezar) üzerinden topluluk kimliğini yaşatmadaki rolünü ortaya çıkarmaktır.

Anahtar Kelimeler

Çerkes,mezarlık,ölüm,mekân

Kaynakça

Akçar M. ve E. Y. Ülker (2014). Sarayönü mezar taşlarına halk edebiyatı açısından bir yaklaşım. (Selçuk Üniversitesi Tarih, Kültür, Sanat, Turizm ve Tarım Açısından Uluslararası Sarayönü Sempozyumu) Bildiriler, Konya: Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, s. 505-529.
Assmann, J. (1997). Kültürel bellek. (çev. A. Tekin) İstanbul: Ayrıntı.
Avagyan, A. (2004). Osmanlı imparatorluğu ve Kemalist Türkiye’nin devlet iktidar sisteminde Çerkesler. (çev. L. Denisenko). İstanbul: Belge.
Bachelard, G. (2013). Mekânın poetikası. (çev. A. Tümertekin). İstanbul: İthaki.
Bağ, Y. (2001). Çerkeslerin dramı, işgal, soykırım, sürgün ve göç. M. Ünal (Ed.) Çerkeslerin Sürgünü içinde (ss.208-248). Ankara: Kafkas Derneği.
Boz, Erdoğan. (2009). Çerkes etnik kimliğinin yeniden inşasında akrabalık. Ankara: Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
Connerton, P. (1999). Toplumlar nasıl anımsar? (çev. A. Şenel). İstanbul: Ayrıntı.
Çağırkan, B. (2016). Göç, hibrit kimlik ve aidiyet: yeni toplumlar, yeni kimlikler, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 5 (8), 2613-2623.

Durkheim, E. (2010). Dinsel yaşamın ilk biçimleri. (çev. Ö. Ozankaya). İstanbul: Cem.
Kantemur, Z. (2018). Mekan ve aidiyet ilişkisi üzerinden kimlik inşası: Kayseri Çerkesleri örneği. Kayseri: Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
Karasar, N. (1995). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: 3A Araştırma Eğitim Danışmanlık. Kartarı, A. (2006). Farklılıklarla Yaşamak/Kültürlerarası İletişim. Ankara: Ürün.
Kümbetoğlu, B. (2005). Sosyolojide ve Antropolojide niteliksel yöntem ve araştırma. İstanbul: Bağlam.
Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi. (çev. I. Ergüden). İstanbul: Sel.
Marshall, G. (1999). Sosyoloji sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat.
Nahya Z.N. ve Harmanşah R. (2016). Etnografik hikâyeler Türkiye’de alan araştırması deneyimleri. İstanbul: Metis.
Örnek S. V. (1977). Türk halkbilimi. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür.
Ponty, M. (2002). Phenomenology of perception. London: Routledge.
Sağır, A. (2013). Ölüm, kültür ve kimlik: Iğdır ölü bayramı ve Meksika ölü günü örneği. Milli Folklor Dergisi 25 (98), 125-137.
Saltık, T. (2000). Tarihsel mücadele sürecinde Adiğeler, Abhazlar, Alanlar (Osetinler), Çeçenler. İstanbul: Berfin.
Savage, M. (2005). Globalization&Belonging. London: Sage.
Stavrides, S. (2016). Kentsel heteretopya özgürleşme mekânı olarak eşikler kentine doğru. İstanbul: Sel.
Turner, V. (2013). Eşikte olma hali ve cemaat. Kültür ve toplum güncel tartışmalar (ed.J. C. Alexander, S. Seidman). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi.
Zihni, Z. (2007). Çerkesya’da terbiye ve sosyal yaşayış. Ankara: Kafdav.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk Halk Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Zeynep Kantemur ^* Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

3 Mayıs 2019

Gönderilme Tarihi

7 Ekim 2018

Kabul Tarihi

17 Ocak 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 25 Sayı: 98

DOI

https://doi.org/10.22559/folklor.849

IZ

https://izlik.org/JA93TU74BP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kantemur, Z. (2019). Ölü Bedenin Sınırlanan Mekânı: Kayseri’deki Çerkes Kimlikli Mezarlar. Folklor/Edebiyat, 25(98), 339-351. https://doi.org/10.22559/folklor.849

AMA

1.Kantemur Z. Ölü Bedenin Sınırlanan Mekânı: Kayseri’deki Çerkes Kimlikli Mezarlar. folk/ed. 2019;25(98):339-351. doi:10.22559/folklor.849

Chicago

Kantemur, Zeynep. 2019. “Ölü Bedenin Sınırlanan Mekânı: Kayseri’deki Çerkes Kimlikli Mezarlar”. Folklor/Edebiyat 25 (98): 339-51. https://doi.org/10.22559/folklor.849.

EndNote

Kantemur Z (01 Mayıs 2019) Ölü Bedenin Sınırlanan Mekânı: Kayseri’deki Çerkes Kimlikli Mezarlar. Folklor/Edebiyat 25 98 339–351.

IEEE

[1]Z. Kantemur, “Ölü Bedenin Sınırlanan Mekânı: Kayseri’deki Çerkes Kimlikli Mezarlar”, folk/ed, c. 25, sy 98, ss. 339–351, May. 2019, doi: 10.22559/folklor.849.

ISNAD

Kantemur, Zeynep. “Ölü Bedenin Sınırlanan Mekânı: Kayseri’deki Çerkes Kimlikli Mezarlar”. Folklor/Edebiyat 25/98 (01 Mayıs 2019): 339-351. https://doi.org/10.22559/folklor.849.

JAMA

1.Kantemur Z. Ölü Bedenin Sınırlanan Mekânı: Kayseri’deki Çerkes Kimlikli Mezarlar. folk/ed. 2019;25:339–351.

MLA

Kantemur, Zeynep. “Ölü Bedenin Sınırlanan Mekânı: Kayseri’deki Çerkes Kimlikli Mezarlar”. Folklor/Edebiyat, c. 25, sy 98, Mayıs 2019, ss. 339-51, doi:10.22559/folklor.849.

Vancouver

1.Zeynep Kantemur. Ölü Bedenin Sınırlanan Mekânı: Kayseri’deki Çerkes Kimlikli Mezarlar. folk/ed. 01 Mayıs 2019;25(98):339-51. doi:10.22559/folklor.849