Sedat Veyis Örnek’in Öykülerinde Kadının Görünümü
Öz
Sedat Veyis Örnek (1929-1980), folklor üzerine yaptığı çalışmalarla iz bırakmış
bir bilim insanıdır. Örnek, akademik çalışmaların yanı sıra gençlik yıllarından itibaren edebiyatla da ilgilenmiş; lise yıllarında başladığı öykü denemelerini uzun
yıllar sürdürmüştür. Bu öykülerde gözlem ve tahlil gücünü yansıtan betimlemeler
dikkat çekmektedir. Yazar, gerek olay gerek durum merkezli kurguladığı öykülerinde merkeze insanı alarak yerilen, yüceltilen, zayıflıkları ve güçlülükleriyle farklı
perspektiflerden okunabilen anlatıcılar yaratmıştır. Bu anlatıcılar kendi dünyalarını
sunarken genellikle kadını bedensel bir meta olarak algılayarak eril bir söylemle
bedensel arzu nesnesi olarak tarif etmişler; mekânın anlatıcı üzerindeki izlenimleri
sırasında doğan panoramanın bir parçası şeklinde çizmişlerdir. Halkbilimci duyarlılığıyla edindiği izlenimleri, bilimsel çalışmalarının yanı sıra yazınsal faaliyetlerinde de bir kaynak olarak kullanan Sedat Veyis Örnek’in öyküleri kadın kimliği
odağa alınarak okunduğunda yazarın, başarılı gözlemlerini kurguladığı eril anlatıcı
aracılığıyla sunduğu görülmektedir. Örnek, şehir ve savaş izleklerini barındıran
pek çok ögeyi kullanarak kaleme aldığı anlatılarında mekânla birlikte değerini yitiren insanlığı kadın kimliği üzerinden somutlaştırmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adak, H. (2011). Otobiyografik benliğin çok-karakterliliği: Halide Edib’in ilk romanlarında toplumsal cinsiyet. Kadınlar Dile Düşünce. İstanbul: İletişim.
- Arseven, T. (2015). Sedat Veyis Örnek’in öykücülüğü. folklor/edebiyat. XXI, S. 82, ss. 349-367.
- Aygün Cengiz, S., Bulut, M. ve Bayraktutan, G. (2017). Valizde kalanlar Sedat Veyis Örnek’in izleri. Ankara: Ankara Üniversitesi.
- Bozkurt, F. (2015). Bir ağabeyi anarken: Sedat Veyis Örnek, folklor/edebiyat. XXI, S. 82, ss. 75-92.
- Değe, E. (2018). Cumhuriyet dönemi Türk tiyatrosunda toplumsal cinsiyet (1960-1980). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
- Doğan, A. (2013). 1940-1960 arası Türk hikâye ve romanı. Türk edebiyatı tarihine bir bakış. Ankara: Kurgan Edebiyat.
- Erdal, T. (2015). Sedat Veyis Örnek’in öykülerinde “mekân” algısı. folklor/edebiyat. (XXI cilt). S. 82, ss. 377-392.
- İleri, S. (1975). Türk öykücülüğünün genel çizgileri. Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi. S. 286, ss. 2-29.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Türk Halk Bilimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Koray Üstün
*
0000-0003-1033-5966
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
22 Kasım 2019
Gönderilme Tarihi
7 Eylül 2018
Kabul Tarihi
14 Ekim 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 25 Sayı: 100