Kafka’nın “Melezleme”Sindeki Bağlaşıklık Ölçütleri

Sözcükler ve tümceler arasındaki bağıntılardan hareketle dile bir metin olarak yaklaşan metindilbilim, metni yedi kriteri karşılayan bir iletişim olgusu olarak tanımlar: bağlaşıklık, bağdaşıklık, amaçlılık, durumsallık, kabul edilebilirlik, bilgisellik ve metinler arası ilişki. Bu ölçütlerden, küçük ölçekli yapı kategorisinde yer alan ve sözcüksel ve dilbilgisel olarak ikiye ayrılan bağlaşıklık, metin yüzeyinde bulunan sözcük dizilimi ile tümcenin anlamı arasındaki somut ilişkinin incelenmesini mümkün kılar. Yüzey metnin doğrudan kendisine yönelik olan bağlaşıklık, bu bakımdan en önemli metinsellik ölçütü olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada, Kafka’nın “Melezleme” adlı öyküsündeki bağlaşıklık düzenekleri metindilbiliminin söz konusu kriterleri çerçevesinde çözümlenecek ve bu inceleme ile öykünün küçük ölçekli yapısına ışık tutulacaktır. Çalışmada öncelikle anlatının temel katmanı tespit edilecektir. Ana karakterin elindeki nesneden kurtulma arzusu ile başlayan ve bu arzudan vazgeçmesi ile tamamlanan temel dönüşümün tespitinin ardından anlatının alt katmanları incelenecektir. Anlatı zemininde birbirine örüntülenerek temel anlatı katmanının iskeletini oluşturan yedi alt katman da kendi içlerinde dönüşümler içermekte ve bu haliyle anlatıda ana karakterin kurtulmak istediği nesnesi ile bütünleşmesine katkıda bulunmaktadır.