Dünya ve Türk Kültüründe Tarihi, Mitik ve Ekinsel Açıdan “Ayna”nın Yeri

Medine Sivri; Zeynep Angın

doi:10.22559/folklor.1341

Dünya ve Türk Kültüründe Tarihi, Mitik ve Ekinsel Açıdan “Ayna”nın Yeri

Öz

Ayna, insanoğlunun kadim tarihi boyunca ona eşlik etmiş en önemli nesnelerden biridir. Bu nedenle sıradan bir nesneden farklı olarak aynanın da derin bir tarihi bulunmaktadır. Antik kalıntılarda yapılan arkeolojik kazılar, aynanın bazı medeniyetlerde bir süs eşyası; bazılarında ise yeniden dünyaya gelebilmek için kullanılacak bir nesne olarak mezarlarda ölünün yanına bırakıldığını işaret etmektedir. Kendisine yüklenen bu simgesel anlamlar nedeniyle de ayna; tarih, kültür, mitler ve edebiyat için zengin bir kaynak olmuştur. Tarih boyunca medeniyetler arasında gerçekleşen karşılıklı etkileşim ve kültür alışverişleri sonucu aynanın bu simgesel anlamları farklı medeniyetlerde de açığa çıkmıştır. Bu bağlamda ayna mit, tarih, kültür ve edebiyatta benzer özellikler göstererek kendine yer edinmiştir. Bu çalışmada tarihsel ve sosyolojik bakış açısının ışığıyla ayna değerlendirilmiştir. Aynanın yalnızca görüntüyü yansıtarak insanı görünür kılan özelliği dışında, aynaya tarih boyunca yüklenen anlamları değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu bağlamda elde edilen veriler doğrultusunda aynanın kadim geçmişi ve insanoğlunun yaşamındaki yeri değerlendirilmeye çalışılmıştır. Sonuçta, ayna tarihine ve aynanın farklı alanlardaki kullanımlarında aynanın insanlar tarafından çeşitli ritlerde yoğun olarak kullanıldığı ve farklı boyutlara geçiş için gerekli olan bir anahtar olarak simgeleştirildiği tespit edilmiştir

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Acıpayamlı, O. (1978). Halkbilim terimleri sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu.
Anderson, M. (2008). The book of the mirror: An ınterdisciplinary collection exploring the cultural story of the mirror. New Castle: Cambridge.
Beydili, C. (2005). Türk mitolojisi ansiklopedik sözlük. Ankara: Yurt Kitap.
Bulfinch, T. (2011). Bulfinch mitolojileri. İstanbul: Pinhan.
Campbell, J. (2013). Kahramanın sonsuz yolculuğu. İstanbul: Kabalcı.
Çetindağ, Y.(2011). Ayna kitabı. İstanbul: Kitabevi.
Çoruhlu, Y. (2002). Türk mitolojisinin anahatları. İstanbul: Kabalcı.
Eiade, M. (2014). Şamanizm. Ankara: İmge.

Frazer, J. G. (2004). Altın dal dinin ve folklorun kökleri1. İstanbul: Payel.
Gardin, N., vd. (2014). Larousse semboller sözlüğü. İstanbul: Bilgi Kültür Sanat.
Grimal, P. (1997). Mitoloji sözlüğü Yunan ve Roma. İstanbul: Sosyal.
Hançerlioğlu, O. (1993). Dünya inançları sözlüğü dinler, mezhepler tarikatlar, efsaneler. İstanbul: Remzi.
İnanç, H. (2014). Çağımızın toplumsal algısını temsil eden parametrelerden ‘kimlik’, ‘kültür’ ve ‘uygarlık’ kavramlarının sosyo-politik analizi. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, Cilt I / Sayı: I,35-57.
İşler, E. (2004). Andre Gide’i mitlerle okumak. Ankara: Anı.
Kalafat, Y. (2009). Halk inançlarından mitolojiye-1. Ankara: Berikan.
Kalafat, Y. (2012). Türk kültürlü halklarında mitler. Ankara: Berikan.
Korkmaz, E.(2010). Simgeler sözlüğü. İstanbul: Anahtar Kitaplar.
Küçük, A. vd.(2010). Dinler tarihi. Ankara: Berikan.
Mahmud, K. (2014). Divanu lugati’t Türk giriş- metin- çeviri- notlar- dizin (A.B. Ercilasun - Z. Akkoyunlu (Hazırlayanlar). Ankara: Türk Dil Kurumu.
Melchior-Bonnet, S. (2007). Aynanın tarihi. Ankara: Dost.
Necatigil, B. (2011). Mitologya sözlüğü. İstanbul: Sel.
Pala, İ.(1999). Ansiklopedik divan sözlüğü. İstanbul: Ötüken.
Pendergrast, M. (2003). Mirror mirror a history of the human love affair with reflection. New York: Basic Books.
Rosenberg, D. (2000). Dünya mitolojisi büyük destanlar ve söylenceler antolojisi. İstanbul: İmge. Ögel, B. (1984). İslamiyetten önce Türk kültür tarihine giriş. Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu. VII. Dizisi, Sayı 42.
Sayar, K.; M., Dinç (2009). Psikolojiye giriş. İstanbul: Dem.
Sinemoğlu, N. (1991). Ayna. Türkiye diyanet vakfı islam ansiklopedisi, IV. Cilt. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı.
Timuçin, A. (1992). Düşünce tarihi. İstanbul: BDS.
Timuçin, A. (2000). Felsefe sözlüğü. İstanbul: Bulut.
Ansiklopediler: Ana Britannica genel kültür ansiklopedisi (2004). III. Cilt. İstanbul: Ana.
Büyük Larousse sözlük ve ansiklopedisi, III. Cilt. Milliyet Gazetecilik A.Ş.
Gelişim Hachette alfabetik genel kültür ansiklopedisi (1983). İstanbul: Gelişim.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk Halk Bilimi, Antropoloji, Sanat ve Edebiyat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Medine Sivri ^* Bu kişi benim
0000-0002-9407-9308
Türkiye

Zeynep Angın Bu kişi benim
0000-0002-2083-004X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Şubat 2021

Gönderilme Tarihi

29 Ocak 2021

Kabul Tarihi

29 Ocak 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 27 Sayı: 105

DOI

https://doi.org/10.22559/folklor.1341

IZ

https://izlik.org/JA66CY45AG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sivri, M., & Angın, Z. (2021). Dünya ve Türk Kültüründe Tarihi, Mitik ve Ekinsel Açıdan “Ayna”nın Yeri. Folklor/Edebiyat, 27(105), 29-45. https://doi.org/10.22559/folklor.1341

AMA

1.Sivri M, Angın Z. Dünya ve Türk Kültüründe Tarihi, Mitik ve Ekinsel Açıdan “Ayna”nın Yeri. folk/ed. 2021;27(105):29-45. doi:10.22559/folklor.1341

Chicago

Sivri, Medine, ve Zeynep Angın. 2021. “Dünya ve Türk Kültüründe Tarihi, Mitik ve Ekinsel Açıdan ‘Ayna’nın Yeri”. Folklor/Edebiyat 27 (105): 29-45. https://doi.org/10.22559/folklor.1341.

EndNote

Sivri M, Angın Z (01 Şubat 2021) Dünya ve Türk Kültüründe Tarihi, Mitik ve Ekinsel Açıdan “Ayna”nın Yeri. Folklor/Edebiyat 27 105 29–45.

IEEE

[1]M. Sivri ve Z. Angın, “Dünya ve Türk Kültüründe Tarihi, Mitik ve Ekinsel Açıdan ‘Ayna’nın Yeri”, folk/ed, c. 27, sy 105, ss. 29–45, Şub. 2021, doi: 10.22559/folklor.1341.

ISNAD

Sivri, Medine - Angın, Zeynep. “Dünya ve Türk Kültüründe Tarihi, Mitik ve Ekinsel Açıdan ‘Ayna’nın Yeri”. Folklor/Edebiyat 27/105 (01 Şubat 2021): 29-45. https://doi.org/10.22559/folklor.1341.

JAMA

1.Sivri M, Angın Z. Dünya ve Türk Kültüründe Tarihi, Mitik ve Ekinsel Açıdan “Ayna”nın Yeri. folk/ed. 2021;27:29–45.

MLA

Sivri, Medine, ve Zeynep Angın. “Dünya ve Türk Kültüründe Tarihi, Mitik ve Ekinsel Açıdan ‘Ayna’nın Yeri”. Folklor/Edebiyat, c. 27, sy 105, Şubat 2021, ss. 29-45, doi:10.22559/folklor.1341.

Vancouver

1.Medine Sivri, Zeynep Angın. Dünya ve Türk Kültüründe Tarihi, Mitik ve Ekinsel Açıdan “Ayna”nın Yeri. folk/ed. 01 Şubat 2021;27(105):29-45. doi:10.22559/folklor.1341