Alevi İnancında Can, Ruh Kavramı ve Nefsin Eğitimi

211folk/ed. Derg, 2021; 27(1):211-228DOI: 10.22559/folklor.1328Alevi İnancında Can, Ruh Kavramı ve Nefsin EğitimiEducation of the Nafs in the Context of Sprit and Soul in Alawi Faithİbrahim Gül*1ÖzRuh, can ve nefs sözcükleri insanın zihnini meşgul eden kavramlardır. Bu konuda bazı araştırmalar yapılmış olmasına rağmen bu kavramların mahiyeti tam olarak anlaşılmamıştır. Bu çalışmanın amacı, ruh, can ve nefs kavramlarını ele alarak açıklamaktır. Bu araştırmada söz konusu kavramların İslam-Alevi inancına ve kay-naklarında nasıl ele alındığına ilişkin açıklamalara yer verilmiştir. Bu amaçla önce bazı Alevi klasikleri incelenmiştir. Bu yönüyle düşünüldüğünde, araştırma kaynak taramaya dayalı bir çalışmadır. Çalışmadan elde edilen bilgilere göre, ruh ve can karmaşık kavramlardır. Bu konuda insana çok az bilgi verilmiştir. Can ve ruh çoğu zaman birbirinin yerine kullanılan kavramlardır. Nefs, insanı kötü işler yapmaya sürükleyen duyguları ifade eden bir kavram olarak görülmektedir. İnsan, aklını ve iradesini kullanarak nefsin isteklerine engel olabilir. Yani bir bakıma her insan nefsini eğitebilir. Nefsin eğitimi ise daha çok tasavvufun konu alanına girmekte-dir. Alevi inancında nefsini eğiten insan, kâmil insan olarak bilinir. Kamil insanın hiçbir zaman canı ölmez, ölen onun bedenidir. Bu çalışmada, Alevi klasiklerinde can, ruh ve nefs kavramlarına bir açıklık getirilmeye çalışılırken bir bakıma İslam Sünni mezhepleriyle de bir karşılaştırılması yapılmıştır.