Antaya’da Yaşayan Özbeklerde Nevruz Bayramı ve Nevruz Tatlısı: Sümelek
Öz
Nevruz bayramı, baharın geldiğini müjdeleyen, mevsimsel geçişlerin toplumsal bir
yansımasıdır. Kış boyunca uyuyan doğanın uyanışını, yeniden canlanışını sembolize eder.
Eski çağlardan buyana birçok kültürde dini ya da mistik yorumlamalarla kutlanan bahar
bayramı, Türk halk kültüründe de köklü bir gelenektir. Orta Asya’da Yeni Gün, Ergenekon
olarak da adlandırılan Nevruz, Türk halk kültürünün önemli yapı taşlarından biridir.
Bu çalışma, 1982 yılında Antakya’nın Ovakent Mahallesine yerleştirilen Özbeklerle
2011 Haziran-Temmuz aylarındaki ön görüşmelerden sonra Eylül 2011-Temmuz 2012 ile
Mart-Nisan 2015 dönemlerinde gerçekleştirilen saha araştırmalarından elde edilen bulgulara
dayanmaktadır. Ayrıca bu çalışma yukarıda belirtilen zaman dilimi içerisinde görüşmeye
katılan Özbeklerle sınırlıdır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi ve bu yöntemi destekleyen
katılımcı gözlem ve derinlemesine görüşme tekniklerinden faydalanılmıştır.
Bu çalışmada, Antakya’da yaşayan Özbeklerin Nevruz bayramını nasıl kutlandığı, süreç
içerisinde hangi motiflerle yeniden yapılandırdığı ve bu bayramın mihenk taşlarını oluşturan
Dervişhane, Özbek pilavı, Sümelek tatlısı pratiklerinin anlam örüntüleri anlaşılmaya
çalışılmıştır. Ayrıca bu bayramın Türk boy ve topluluklarında, Afganistan’da ve Türkiye’deki
uygulamaları da irdelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alyılmaz, Semra, 2009, “Maslenitsa ve Nevruz Bayramları Arasındaki İlişki”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research ,Volume 2/7 Spring. s:29-54.
- Ashirov, Adhamcan ve Hatunoğlu Nurettin, 2015, Özbekistan’da Mevsimsel Bayramlar ve Özel Günler, Milli Folklor, Yıl 27, Sayı 105, s:120-130.
- Assmann, Jan, 2001, Kültürel Bellek, Eski Yüksek Kültürlerde Yazı, Hatırlama ve Politik Kimlik, Çev. Ayşe Tekin, Artı Yayınevi, İstanbul.
- Durkheim, Emile, 1895 (1996). “What is a Social Fact,” in Anthropological Theory: An Introductory History. (Ed. R. Jon McGee and Richard Warms). Mountain View: Mayfield Publishing, pp: 85 - 91.
- Eraslan, Aylin, 2015, Antakya’da Yaşayan Özbeklerde Kimlik ve Aidiyet, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Antropoloji Anabilim Dalı, İstanbul.
- İnan, Abdulkadir, 2006, Tarihte ve Bugün Şamanizm, Materyaller ve Araştırmalar, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
- Çay, M.Abdulhaluk, 2012, Nevruz, Türk Ergenekon Bayramı, Kökeni-Tarihi Gelenekleri, İleri Yayın- ları, İstanbul.
- Nar, Mehmet Şükrü, 2014, “Halk İnanışlarında Toplumsal Bir Sembol Olarak Nevruz Ritüelleri”, In- ternational Journal of Human Sciences, 11(2), s: 964-979.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Antropoloji, Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Aylin Eraslan
*
Bu kişi benim
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
15 Kasım 2015
Gönderilme Tarihi
23 Şubat 2015
Kabul Tarihi
8 Ekim 2015
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2015 Cilt: 21 Sayı: 84