Araştırma Makalesi

POPPER VE KUHN’DA BİLİMİN YAPISI, GELİŞİMİ VE YÖNTEMİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA

Cilt: 1 Sayı: 75 15 Temmuz 2022
PDF İndir
EN TR

POPPER VE KUHN’DA BİLİMİN YAPISI, GELİŞİMİ VE YÖNTEMİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA

Öz

Bilim felsefesi, düşünsel bir perspektif altında bilimin olgularını, araştırma yöntemlerini ve gelişim sürecini yakından inceleme ve öğelerini araştırma çabasıdır. Bu çabanın önemli isimlerinden birisi olan Karl R. Popper ile özellikle de bilimin gelişimi ve evreleri üzerine yoğunlaşan Thomas S. Kuhn, bilim sahnesinin nasıl sergilenmesi gerektiği konusunda değerli açıklamalarda bulunmuşlardır. Bilimin rasyonel ölçütleri arayışında olan bu düşünürlerden Popper, bilimsel araştırmaların mantıksal boyutunu ve bilimsel argümanların çıkarımsal ilişkilerini ön plana almıştır. Buna karşın, bilim camiasının sahip olduğu ortak değerlerin önemini vurgulayan Kuhn ise özellikle bilimsel devrimler sırasında bu noktanın ne kadar kritik bir unsur olduğu hususunda düşüncelerini ifade etmiştir. Peki bilimin yapısı, gelişimi ve yöntemi söz konusu olduğunda Popper ve Kuhn, araştırmalarını hangi düşünce çizgisinde yürütmüşlerdir? Bu çalışmanın birinci amacı, Popper’ın yaklaşımının ağırlık noktasını oluşturan yanlışlanabilirlik kriteri ile çözümlediği ve bilimsel araştırmanın mantığı altında ilerlettiği düşüncelerinin; Kuhn’un ise paradigma kavramı ışığında geliştirdiği yaklaşımlarının bilimin yapısı, gelişimi ve yöntemi üzerine olan etkilerini incelemek, ilgili konuları açıklamaktır. Bununla birlikte Kuhn’un, Popper’a yönelik düşünceleri ve eleştirileri odağında altı çizilen çalışmanın ikinci amacı şudur; bilimin yapısı, gelişimi ve yöntemi söz konusu olduğunda Popper, bilimsel araştırmanın mantıksal boyutu odağında çalışmasını yürütmüş; Kuhn ise paradigma kavramı çerçevesinde bilim topluluğunun ortak ölçütleri, inançları ve teknikleri, genel bir ifade ile ortak değerleri ve kararları üzerine yönelmiştir. Yönelimlerinde bulunan bu farklılık hem 20. Yüzyılın bilim felsefesi problemlerine karşı yaklaşımlarını hem de bilimin yapısı, gelişimi ve yöntemi üzerine olan düşüncelerini derinden etkilemiştir. Dolayısıyla çalışmanın temel odağı, Popper ve Kuhn’un düşüncelerini bu ayrım temelinde anlamaya çalışmak; düşünce çizgilerinde bulunan ortaklıkları ve farklılıkları, bu kritik ayrım bağlamında yorumlamaktır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

DESTEKLEYEN KURUM BULUNMAMAKTADIR

Proje Numarası

PROJE NUMARASI BULUNMAMAKTADIR

Kaynakça

  1. Chalmers, Alain (1994). Bilim Dedikleri, çev. Hüsamettin Arslan, Ankara: Vadi Yayınları.
  2. Gattei, Stefano (2009). Karl Popper’s Philosophy of Science, New York: Routledge.
  3. Gillies, Donald (2018). Yirminci Yüzyılda Dört Ana Tema, çev. Melis Tuncel, Ankara: Nobel Yayıncılık.
  4. Grünberg, Teo (2019). Felsefe ve Felsefi Mantık Yazıları, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  5. Grünberg, T. & Grünberg, David (2015). Bilim Felsefesi, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
  6. Irzık, Gürol (1990). “İki Kuhn”, Felsefe Tartışmaları 8. Kitap, Hacıkadiroğlu, Vehbi (ed.), ss. 64-71, İstanbul: Panorama Yayınları.
  7. Kuhn, Thomas S. (1994). Asal Gerilim. Bilimsel Gelenek ve Değişim Üzerine Seçme İncelemeler, çev. Yakup Şaban, İstanbul: Kabalcı Yayıncı.
  8. Kuhn, Thomas S. (2007). Kopernik Devrimi, çev. H. Turan & D. Bayrak & S. K. Çelik, Ankara: İmge Kitabevi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Temmuz 2022

Gönderilme Tarihi

17 Ekim 2021

Kabul Tarihi

21 Mart 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 1 Sayı: 75

Kaynak Göster

APA
Doğan, N. (2022). POPPER VE KUHN’DA BİLİMİN YAPISI, GELİŞİMİ VE YÖNTEMİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA. Felsefe Dünyası, 1(75), 436-459. https://izlik.org/JA88MM86AT
AMA
1.Doğan N. POPPER VE KUHN’DA BİLİMİN YAPISI, GELİŞİMİ VE YÖNTEMİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA. FD. 2022;1(75):436-459. https://izlik.org/JA88MM86AT
Chicago
Doğan, Neslihan. 2022. “POPPER VE KUHN’DA BİLİMİN YAPISI, GELİŞİMİ VE YÖNTEMİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA”. Felsefe Dünyası 1 (75): 436-59. https://izlik.org/JA88MM86AT.
EndNote
Doğan N (01 Temmuz 2022) POPPER VE KUHN’DA BİLİMİN YAPISI, GELİŞİMİ VE YÖNTEMİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA. Felsefe Dünyası 1 75 436–459.
IEEE
[1]N. Doğan, “POPPER VE KUHN’DA BİLİMİN YAPISI, GELİŞİMİ VE YÖNTEMİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA”, FD, c. 1, sy 75, ss. 436–459, Tem. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA88MM86AT
ISNAD
Doğan, Neslihan. “POPPER VE KUHN’DA BİLİMİN YAPISI, GELİŞİMİ VE YÖNTEMİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA”. Felsefe Dünyası 1/75 (01 Temmuz 2022): 436-459. https://izlik.org/JA88MM86AT.
JAMA
1.Doğan N. POPPER VE KUHN’DA BİLİMİN YAPISI, GELİŞİMİ VE YÖNTEMİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA. FD. 2022;1:436–459.
MLA
Doğan, Neslihan. “POPPER VE KUHN’DA BİLİMİN YAPISI, GELİŞİMİ VE YÖNTEMİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA”. Felsefe Dünyası, c. 1, sy 75, Temmuz 2022, ss. 436-59, https://izlik.org/JA88MM86AT.
Vancouver
1.Neslihan Doğan. POPPER VE KUHN’DA BİLİMİN YAPISI, GELİŞİMİ VE YÖNTEMİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA. FD [Internet]. 01 Temmuz 2022;1(75):436-59. Erişim adresi: https://izlik.org/JA88MM86AT