Teorik Makale

Beyin, Bilinç ve Nedensel Güçler

Sayı: 79 15 Temmuz 2024
PDF İndir
TR EN

Beyin, Bilinç ve Nedensel Güçler

Öz

Searle, güçlü yapay zekânın imkânına karşı tasarladığı Çince Odası Argümanı’nın birinci öncülünde ‘beynin bilince neden olduğunu’ iddia eder. Searle’e göre, beyin ve bilinç arasındaki nedensel ilişki ampirik bir gerçektir. Beynin bilinci nedensel olarak meydana getirebilmesi için bunu yapmaya yetecek asgari güce sahip olması gerekir. Bu öncüle dayanarak ulaştığı sonuç ise, yalnızca beyninkine eşit nedensel güce sahip sistemlerin bilinçli olabileceğidir. Diğer bir ifadeyle, herhangi yapay bir sistemin bilinçli olmasının gerekli koşulu, o sistemin bilinci oluşturabilmek için yeterli nedensel güce sahip olmasıdır. Bu doğanın nasıl işlediğiyle ilgili bir olgudur ve bilince sahip olabilecek herhangi bir sistemin en azından beyin kadar “eşik nedensel güçlere” sahip olması gerekir. Örneğin yapay kalpler kas dokusundan üretilmez. Yapay kalp hangi malzemeden yapılmış olursa olsun önemli olan kalbin kan pompalamak için sahip olduğu nedensel güçlerin en azından eşik değerinde nedensel güçlere sahip olmasıdır. Benzer şekilde nöronlardan farklı bir malzemeden yapılmış yapay beyin, eşik nedensel güçlere sahip olduğu takdirde, bilinci meydana getirebilir. Searle böylece beyinlerden daha az nedensel güce sahip yapay sistemlerin ya da insan dışı varlıkların bilinçli olma olasılığını tamamen dışlamış olur. O, bu iddiasını ayrıca panpisişizmin yanlışlığını göstermek amacıyla felsefi rakiplerine karşı da sıklıkla kullanır. David Chalmers'ın The Conscious Mind (1997) isimli kitabı için yazdığı inceleme yazısında Searle, beyinlerin termostatlardan çok daha büyük bir nedensel güce sahip olduğunu iddia ederek panpsişizmin yanlış olduğunu göstermeye çalışır. Bu makalede amacım Searle’ün nedensel güçlerle ilgili iddiasının dayandığı temel olan ‘beyin bilince neden olur’ öncülünün doğru olup olmadığını sorgulamaktır. Searle bu iddiasını desteklemek için herhangi gerekçe ileri sürmez. Ayrıca, bu iddiayı hangi nedensellik teorisine dayanarak öne sürdüğü hakkında da net bir bilgi vermez. Oysa iki olay arasında nedensel bir ilişki olduğunu iddia etmek, o ilişkinin nedensel olduğunu gösteren bir kanıt gerektirir. Bu amaç doğrultusunda ilk olarak onun nedensellik görüşünü ele alacağım. David Hume'un nedensellik anlayışı, nedensellik hakkındaki birçok çağdaş tartışmanın başlangıç noktası kabul edilir. Searle de Hume’un nedensellik anlayışına yönelttiği eleştiriler üzerinden kendi pozisyonunu netleştirmeye çalışır. Bunun için öncelikle Searle’ün nedensellik anlayışını Hume’a yönelttiği eleştiriler üzerinden analiz edeceğim ve onun iddiasının hangi nedensellik teorisiyle test edilebileceğine dair bir öneride bulunacağım. Searle’e göre, çevresel faktörlerin tümünün sabit kalması koşuluyla bir duruma uygulanan değişiklik diğer durum üzerinde de değişiklik meydana getiriyorsa bu, iki durum arasında nedensel ilişki olduğunun kanıtı olarak kabul edilebilir. Searle’ün nedensel ilişkileri test etmek için önerdiği bu deneysel yöntem James Woodward (2003) tarafından savunulan müdahaleci nedensellik teorisiyle uyuşmaktadır. Nedenlere uygulanan müdahalenin etkiler üzerinde bir değişime yol açması şeklinde ifade edilen müdahaleci nedensellik modeli son dönemde özellikle bilim insanlarının ve istatistikçilerin en çok başvurdukları nedensellik teorilerinin başında gelir. Müdahaleci nedensellik modelini detaylı olarak tanıttıktan sonra Searle’ün ‘beyin bilince neden olur’ iddiasını test etmek için bu teoriye başvuracağım. Son olarak ise, ulaştığım sonuçların nedensel güçlerle ilgili iddiası açısından ne ifade ettiğiyle ilgili bir değerlendirme yapacağım.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Convenor C, Field A, Drury J. (2006). Research Mewwthods in Psychology. Sayı. 26. (Bu linkten ulaşılabilir: www.Sussex.ac.uk.)
  2. Crick, F. Koch C. (1990). “Towards a Neurobiological Theory of Consciousness.” The Neuroscience, No.2, ss. 263-275.
  3. Davidson, D. (1970). “Mental Events.” Philosphy of Psychology, Essays on Actions and Events. (Oxford: Clarendon Press, 1980), ss.207-224.
  4. Dijkstra, N. Leon de B. (2016). Cognitive Neuroscience and Causal Inference: Implications for Psychiatry, Hypothesis and Theory, Sayı.7, No.129 https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyt.2016.00129/full
  5. Hall, N. (2004). Two Concepts of Causation, in Causation and Counterfactulas, ed. John Collins, Ned Hall ve Laurie Paul, ss. 225-286, MIT Press.
  6. Heil, J. (2020). Zihin Felsefesi: Çağdaş Bir Giriş, çev. S. Akbıyık ve M. Bilgili, İstanbul: Küre Yayınları
  7. Huemer M. and Kovitz B. (2003). “Causation as Simultaneous and Continuous”, Philosophical Quarterly, Sayı. 53, No. 213, ss. 556-565.
  8. Hume, D. (2007), An Enquiry Concerning Human Understandig, ed: Peter Millican, Oxford University Press

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sistematik Felsefe (Diğer)

Bölüm

Teorik Makale

Yayımlanma Tarihi

15 Temmuz 2024

Gönderilme Tarihi

30 Nisan 2024

Kabul Tarihi

3 Temmuz 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 79

Kaynak Göster

APA
Üner Kaya, A. (2024). Beyin, Bilinç ve Nedensel Güçler. Felsefe Dünyası, 79, 117-146. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1476056
AMA
1.Üner Kaya A. Beyin, Bilinç ve Nedensel Güçler. FD. 2024;(79):117-146. doi:10.58634/felsefedunyasi.1476056
Chicago
Üner Kaya, Aslı. 2024. “Beyin, Bilinç ve Nedensel Güçler”. Felsefe Dünyası, sy 79: 117-46. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1476056.
EndNote
Üner Kaya A (01 Temmuz 2024) Beyin, Bilinç ve Nedensel Güçler. Felsefe Dünyası 79 117–146.
IEEE
[1]A. Üner Kaya, “Beyin, Bilinç ve Nedensel Güçler”, FD, sy 79, ss. 117–146, Tem. 2024, doi: 10.58634/felsefedunyasi.1476056.
ISNAD
Üner Kaya, Aslı. “Beyin, Bilinç ve Nedensel Güçler”. Felsefe Dünyası. 79 (01 Temmuz 2024): 117-146. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1476056.
JAMA
1.Üner Kaya A. Beyin, Bilinç ve Nedensel Güçler. FD. 2024;:117–146.
MLA
Üner Kaya, Aslı. “Beyin, Bilinç ve Nedensel Güçler”. Felsefe Dünyası, sy 79, Temmuz 2024, ss. 117-46, doi:10.58634/felsefedunyasi.1476056.
Vancouver
1.Aslı Üner Kaya. Beyin, Bilinç ve Nedensel Güçler. FD. 01 Temmuz 2024;(79):117-46. doi:10.58634/felsefedunyasi.1476056