‘Kendinde Şey’in Kant’ın Metafiziksel Devrimindeki Rolü

Öz

‘Kendinde şey’ kavramı, Kant’ın felsefi sisteminde en yoğun tartışılan kavramlardan biridir. Kant bu kavram aracılığıyla felsefenin en temel sorunlarına belli bir çözüm üretirken, aynı zamanda bu kavram literatürde yeni bir sorun alanı açmıştır. Bu çalışmanın amacı, ‘kendinde şey’ kavramını Kant’ın çözmeye çalıştığı bu sorunlar ve ortaya koyduğu çelişkiler üzerinden yeniden okumak, böylece kavramın söz konusu çelişkilerin aşılmasındaki rolünü görünür kılmaktır. Bu doğrultuda ilk olarak, modern felsefede özne–nesne ayrımının doğurduğu çelişkiler karşısında rasyonalizm ile empirizmin sentezlenmesinde ‘kendinde şey’ kavramının işlevi ortaya konacaktır. İkinci olarak, Kant’ın bilimi ve metafiziği bir araya getirme çabasından kaynaklanan çelişkinin aşılmasında ‘kendinde şey’in rolü ele alınacaktır. Üçüncü olarak, ‘mekanik bir evrende özgür nedenselliğe alan açma’ projesi temel bir çelişki olarak tanımlanacak; kavramın bu çelişkinin aşılmasına katkısı tartışılacaktır. Böylece ilk iki çelişkinin aşılmasında daha çok negatif bir işlev üstlenen ‘kendinde şey’in, son çelişkinin aşılmasında üstlendiği pozitif işlev vurgulanacaktır. Sonuç bölümünde ise Kant’ın bu üç çelişkiyi birbirine eklemleyerek ve iç içe örerek nasıl çözüme bağladığı gösterilecek; meseleleri dağınık bırakmadığı, onları bir bakıma özgürlük başlığı altında sistemleştirdiği üzerinde durulacaktır. Bu bağlamda Kant’ın, ahlak deneyimine ve politikaya alan açmak amacıyla metafiziğin yönünü Tanrı’dan özgürlüğe çevirmek suretiyle radikal bir devrim gerçekleştirdiği; bunun da ‘kendinde şey’ kavramının sisteme dâhil edilmesiyle mümkün olduğu gösterilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Metafizik
• Kendinde Şey
• Özgürlük
• Ahlak
• Siyaset

The Role of the ‘Thing-in-Itself’ in Kant’s Metaphysical Revolution

Öz

The concept of the “thing-in-itself” is one of the most intensely debated concepts in Kant’s philosophical system. Through this concept, Kant not only offers a solution to some of the most fundamental problems of philosophy but also introduces the concept to the literature as a new area of concern. The aim of this study is to examine the concept of the ‘thing-in-itself’ through the lens of the contradictions posed by Kant and to reveal its role in overcoming these contradictions. Therefore, the role of the ‘thing-in-itself’ in synthesizing rationalism and empiricism against the contradictions caused by the subject-object distinction is first demonstrated. Secondly, the study emphasizes the role of the ‘thing-in-itself’ in overcoming the contradiction arising from Kant’s attempts to reconcile ‘science’ and ‘metaphysics.’ Thirdly, the ‘project of creating space for free causality in a mechanical universe’ is defined as a dominant contradiction, and the role of the concept in overcoming this contradiction is discussed. In the conclusion, it is argued that Kant connects the first two contradictions and reduces them to a third, thus highlighting the positive role of the ‘thing-in-itself’ in overcoming the final contradiction, whereas it initially played a negative role in the first two. Thus, it is shown that Kant made a radical revolution by shifting the focus of metaphysics from God to freedom to open space for moral experience and politics, which is accomplished by incorporating the concept of the ‘thing-in-itself’ into the system.

Anahtar Kelimeler

• Metaphysics
• Thing-in-itself
• Freedom
• Morals
• Politics

Kaynakça

1. Akarsu, B. (1982). Ahlak öğretileri. Remzi Kitabevi.
2. Allison, H. E. (1978). Things in themselves, noumena, and the transcendental object. Dialectica, 32(1), 41-76.
3. Allison, H. E. (2006). Kant’s transcendental idealism. İçinde G. Bird (Ed.), A companion to Kant (ss. 111-124). Wiley-Blackwell.
4. Aslan, A. (2023). Sellars’ın manifest imgesi bağlamında Kant’ın ahlak psikolojisinin transandantal teorisi. Kant Çalışmaları Dergisi, 1, 33-86.
5. Beiser, F. C. (2019). Hegel (S. Bayazit, Çev.). Alfa Yayınevi.
6. Beiser, F.C. (2021). Aydınlanma, devrim ve romantizm: Modern Alman politik düşüncesinin doğuşu 1790-1800 (A. Önal, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
7. Beiser, F.C. (2022). Aklın kaderi: Kant’tan Fichte’ye Alman felsefesi (E. Bilgiç, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
8. Berkeley, B. (2021). İnsan bilgisinin ilkeleri üzerine bir inceleme (L. Özşar, Çev.). Biblos Kitapevi.

9. Boer, K. (2014). Kant’s multi-layered conception of things in themselves, transcendental objects, and monads. Kant Studien, 105(2), 221-260.
10. Cassirer, E. (2017). Kant’ın yaşamı ve öğretisi (D. Özlem, Çev.). Notos Kitap.
11. Cottingham, J. (2003). Akılcılık (B. Gözkan, Çev.). Doruk Yayıncılık.
12. Çitil, A. (2021). Kant okumaları: Birinci kritik. Dergâh Yayınları.
13. Çitil, A. (2023). Kant okumaları: İkinci kritik. Dergâh Yayınları.
14. Dağtaşoğlu, A.E. (2014). Saf Aklın Eleştirisi’nde matematik ve empirik kavramların şematizmi sorunu. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 31(2), 97-114.
15. Deleuze, G. (1995). Kant’ın eleştirel felsefesi yetiler öğretisi (T. Altuğ, Çev.). Payel Yayınevi.
16. Demir, M. V. (2020). Yaşamın metafiziği: Hegel’de doğa tarih ve alışkanlık. Küre Yayınları.
17. Descartes, R. (2013). İlk felsefe üzerine meditasyonlar (A. Yardımlı, Çev.). İdea Yayınevi.
18. Descartes, R. (2021). Felsefenin ilkeleri (M. Akın, Çev.). Say Yayınları.
19. Farago, F. (2020). Hume. İçinde J. Russ (Ed.), Aklın zaferi (pp. 75–91). İletişim Yayınları.
20. Friedman, M. (2015). Kant ve kesin bilimler (S. Ş. Öğet, Çev.). Alfa Basım Yayın.
21. Gözkan, H. B. (2020). Kant’ın şemsiyesi: Kant’ın teorik felsefesi üzerine yazılar. Yapı Kredi Yayınları.
22. Gözkan, H. B. (2024). Kant ve özbilinç. Kant Çalışmaları Dergisi, 3, 9-31.
23. Grondin, J. (2024). Parmenides’ten Levinas’a metafizik (A. Tümertekin, Çev.). Fol Kitap.
24. Guyer, P. (2022). Kant (D. Soysal, Çev.). Say Yayınları.
25. Höffe, O. (2022). Felsefenin kısa tarihi (O. Nemlioğlu Aytolu, Çev.). İnkilap Kitabevi.
26. Hume, D. (2016). İnsan doğası üzerine bir inceleme (A. Yardımlı, Çev.). İdea Yayınevi.
27. Hume, D. (2022). İnsanın anlama yetisi üzerine bir soruşturma (F. B. Aydar, Çev.). İş Bankası Kültür Yayınları.
28. Kant, I. (1819). Logic. W. Simpkin and R. Marshall.
29. Kant, I. (1992). Theoretical philosophy 1755-1770 (D. Walford, Çev. ve Ed.). Cambridge University Press.
30. Kant, I. (2015). Kılgısal usun eleştirisi (A. Yardımlı, Çev.). İdea Yayınevi.
31. Kant, I. (2020). Arı usun eleştirisi (A. Yardımlı, Çev.). İdea Yayınevi.
32. Kant, I. (2024). Gelecekte bilim olarak ortaya çıkabilecek her metafiziğe prolegomena (İ. Kuçuradi, Çev.). Türkiye Felsefe Kurumu.
33. Karatani, K. (2017). Transkritik, Kant ve Marx üzerine (E. Ünal, Çev.). Metis Yayınları.
34. Kaufman, W. (2014) İnsanı anlamak I: Goethe, Kant, Hegel (A. Yardımlı, Çev.). İdea Yayınevi.
35. Kenny, A. (2011). Batı felsefesinin yeni tarihi III: Modern felsefenin yükselişi (V. Uzundağ, Çev.). Küre Yayınları.
36. Langton, R. (1998). Kantian humility: Our ignorance of things in themselves. Oxford University Press.
37. Langton, R. (2006). Kant’s phenomena: Extrinsic or relational properties? A reply to Allais. Philosophy and Phenomenological Research, 73(1), 170–185.
38. Leibniz, G. W. (2021). Monadoloji (L. Basut Levin. Çev.). Bilgesu Yayıncılık.
39. Leibniz, G.W. (2024). Monadoloji/Metafizik üzerine konuşma (A. Altınörs, Çev.). Bilge Kültür Sanat.
40. Locke, J. (2017). İnsan anlığı üzerine bir deneme (V. Hacıkadiroğlu, Çev.). Kabalcı Yayıncılık.
41. Miles, M. (2025). Much ado about ‘something (etwas)’: ‘Noumenon’, ‘thing in itself’, and ‘transcendental distinction’ in Kant’s meta-metaphysical thought experiment. Kantian Review, 30(2), 235–258.
42. Oberst, M. (2015). Two worlds and two aspects: On Kant’s distinction between things in themselves and appearances. Kantian Review, 20(1), 53-75.
43. Oizerman, T. I. (1981). Kant’s doctrine of the “things in themselves” and noumena. Philosophy and Phenomenological Research, 41(3), 333–350.
44. Rockmore, T. (2022). Hegel’den önce Hegel’den sonra: Hegel’in düşüncesine tarihsel bir giriş (K. Kahveci, Çev.). Say Yayınları.
45. Russell, B. (2021). İnsan bilgisi kapsamı ve sınırları (D. Kadıoğlu, Çev.). Say Yayınları.
46. Russell, B. (2022). Batı felsefesi tarihi modern felsefe (A. F. Yıldırım, Çev.). Alfa Yayınları.
47. Sartre, J. P. (1985). Descartes’çı özgürlük (A. Timuçin & S. Kırkoğlu, Çev.). Felsefe Dergisi, 5(2), 3–16.
48. Stang, N.F. (2013). The non‐identity of appearances and things in themselves. Nous, 47(4), 106-136.
49. Taylor, C. (2021). Hegel ve modern toplum (A. K. Gülen, Çev.). Kollektif Kitap.
50. Wood, A. W. (2009). Kant (A. Kovanlıkaya, Çev.). Dost Kitabevi.
51. Yalçın, S. (2004). Kant’ta transandantal ben bilinci. Felsefe Dünyası, 39, 55-72.
52. Yılmaz Eker, S. (2024). Matematik ve metafizik ilişkisinde Kant’ın kuvvet kavramı. Kaygı, 23(3), 346–387.
53. Zupancic, A. (2005). Gerçeğin etiği: Kant, Lacan (A. S. Özcan, Çev.). Epos Yayınları.