Araştırma Makalesi

Herbert Spencer’ın Agnostisizmi: Epistemolojik Sınır ve “Bilinemez”

Sayı: 83 15 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Herbert Spencer’ın Agnostisizmi: Epistemolojik Sınır ve “Bilinemez”

Öz

Agnostisizm, genellikle metafizik iddialar karşısında yargının askıya alınması olarak anlaşılmaktadır. Ancak Herbert Spencer’ın “Bilinemez” kavramı, epistemolojik sınır ile ontolojik referans arasındaki ilişkinin nasıl anlaşılması gerektiği sorununu gündeme getirmektedir. Bu makale, Spencer’ın “Bilinemez” kavramını epistemolojik bir sınırlama ile ontolojik bir yönelim arasındaki basit bir tutarsızlık olarak gören yorumları yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda Spencer’ın bilginin göreliliği, “artık bilinç” ve epistemolojik sınır anlayışını kendi kavramsal çerçevesi içinde çözümleyerek, “Bilinemez”in epistemolojik yapıya dışarıdan eklenmiş metafizik bir unsur değil, bilginin ilişkisel yapısından türeyen yapısal bir sonuç olduğu ileri sürülmüştür. Sonuç olarak bu çalışma, Spencer’ın agnostisizminin yalnızca epistemik bir çekimserlik öğretisi değil, epistemolojik sınır ile ontolojik referans arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğunu açıklamaya çalışan bir sınır teorisi olarak anlaşılması gerektiğini önermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Boutroux, É. (1912). Science and religion in contemporary philosophy. Duckworth and Co.
  2. Fitzgerald, T. (1987). Herbert Spencer’s agnosticism. Religious Studies, 23(4), 477– 491.
  3. Fitzgerald, T. (1990). Mansel’s agnosticism. Religious Studies, 26(4), 525–541.
  4. Garratt, P. (2010). Victorian empiricism-self, knowledge, and reality in Ruskin, Bain, Lewes, Spencer, and George Eliot, Fairleigh Dickinson University Press.
  5. Gilley, S., & Loades, A. (1981). Thomas Henry Huxley: The war between science and religion. The Journal of Religion, 61(3), 285–308.
  6. Haines, V. A. (1992). Spencer’s philosophy of science. The British Journal of Sociology, 43(2), 155–172.
  7. Huxley, T. H. (1894). Evolution and ethics and other essays. Macmillan.
  8. Jordan, E. (1911). The unknowable of Herbert Spencer. The Philosophical Review, 20(3), 291–309.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

19. Yüzyıl Felsefesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

12 Şubat 2026

Kabul Tarihi

10 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 83

Kaynak Göster

APA
Kara, S. (2026). Herbert Spencer’ın Agnostisizmi: Epistemolojik Sınır ve “Bilinemez”. Felsefe Dünyası, 83, 220-236. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1887793
AMA
1.Kara S. Herbert Spencer’ın Agnostisizmi: Epistemolojik Sınır ve “Bilinemez”. FD. 2026;(83):220-236. doi:10.58634/felsefedunyasi.1887793
Chicago
Kara, Selin. 2026. “Herbert Spencer’ın Agnostisizmi: Epistemolojik Sınır ve ‘Bilinemez’”. Felsefe Dünyası, sy 83: 220-36. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1887793.
EndNote
Kara S (01 Temmuz 2026) Herbert Spencer’ın Agnostisizmi: Epistemolojik Sınır ve “Bilinemez”. Felsefe Dünyası 83 220–236.
IEEE
[1]S. Kara, “Herbert Spencer’ın Agnostisizmi: Epistemolojik Sınır ve ‘Bilinemez’”, FD, sy 83, ss. 220–236, Tem. 2026, doi: 10.58634/felsefedunyasi.1887793.
ISNAD
Kara, Selin. “Herbert Spencer’ın Agnostisizmi: Epistemolojik Sınır ve ‘Bilinemez’”. Felsefe Dünyası. 83 (01 Temmuz 2026): 220-236. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1887793.
JAMA
1.Kara S. Herbert Spencer’ın Agnostisizmi: Epistemolojik Sınır ve “Bilinemez”. FD. 2026;:220–236.
MLA
Kara, Selin. “Herbert Spencer’ın Agnostisizmi: Epistemolojik Sınır ve ‘Bilinemez’”. Felsefe Dünyası, sy 83, Temmuz 2026, ss. 220-36, doi:10.58634/felsefedunyasi.1887793.
Vancouver
1.Selin Kara. Herbert Spencer’ın Agnostisizmi: Epistemolojik Sınır ve “Bilinemez”. FD. 01 Temmuz 2026;(83):220-36. doi:10.58634/felsefedunyasi.1887793