Araştırma Makalesi

İŞLETMELERDE FİNANSAL BAŞARISIZLIK ÖNGÖRÜSÜNDE MAKİNE ÖĞRENMESİNİN KULLANIMI: BİST UYGULAMASI

Cilt: 8 Sayı: 3 9 Ekim 2023
PDF İndir
TR EN

İŞLETMELERDE FİNANSAL BAŞARISIZLIK ÖNGÖRÜSÜNDE MAKİNE ÖĞRENMESİNİN KULLANIMI: BİST UYGULAMASI

Öz

Çalışmanın amacı işletmelerin finansal başarısızlık riski ile ilgili tahmin yapay zekâ tekniklerinden makine öğrenmesi kullanılarak yapılmasıdır. Bu kapsamda, Borsa İstanbul Ulusal Pazar’da yer alan 14 firma ile Borsa İstanbul Yakın İzleme Pazarı’nda yer alan14 firmanın 2022 yılı 12 aylık gelir tabloları ve bilançolarından elde edilen 43 adet finansal oran kullanılmış makine öğrenmesi yöntemlerinden NaiveBayes, J48, RandomForest, LinearRegression, RandomTree kullanılmıştır. Şirketlerin mali tabloları kullanılarak elde edilen veriler ile, makine öğrenmesi uygulama modellerinden hangisinin daha iyi sınıflandırma doğruluğu sağladığı araştırılmıştır. Ayrıca 2022 yılında yakın izleme pazarında yer alan bir şirketin bir sonraki sene için finansal durumunun makine öğrenmesi ile öngörüsünün mümkün olup olmadığı test edilmiştir. En yüksek sınıflandırma doğruluğu oranına RandomForest algoritması ve 10 kat çapraz doğrulama tekniğinin birlikte uygulanması ile ulaşıldığı, tek yıl için yapılan öngörü modelinde ise NaiveBayes algoritması ve 10 kat çapraz doğrulama tekniğinin çok yüksek bir oranda başarı sağladığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. AIX, (2023, 9, 2). https://aix.web.tr/en/yapay-zeka-ve-veri-madenciligi/ adresinden alındı
  2. ALAKA, H.A., OYEDELE, L.O., OWOLABİ, H.A., KUMAR, V., AJAYİ, S.O., AKİNADE, O.O., & BİLAL, M. (2018). Systematic review of bankruptcy prediction models: Towards a framework for tool selection. Expert Syst. Appl., 94, 164–184.
  3. ALBAYRAK, A., & KOLTAN YILMAZ, Ş. (2009). Veri Madenciliği Karar Ağacı Algoritmaları ve İMKB Verileri Üzerine Bir Uygulama. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), 31-52.
  4. ALPAYDIN, E. (2013). Yapay Öğrenme: Introduction to Machine Learning. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
  5. ALTMAN, E.I. (1968). Financial Ratios, Discriminant analysis and the prediction of corporate bankruptcy. J. Financ. 23, 589–609.
  6. BALCAEN, S., & OOGHE, H. (2006). 35 years of studies on business failure: An overview of the classic statistical methodologies and their related problems. Br. Account. Rev., 38, 63–93.
  7. BARBOZA, F., KİMURA, H., & ALTMAN, E. (2017). Machine learning models and bankruptcy prediction. Expert Syst. Appl., 83, 405–417.
  8. BEAVER, W.H. (1966). Financial ratios as predictors of failure. J. Account. Res. 4, 71–111.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Finans

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

30 Eylül 2023

Yayımlanma Tarihi

9 Ekim 2023

Gönderilme Tarihi

12 Eylül 2023

Kabul Tarihi

28 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 8 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Ceyhan, İ. F. (2023). İŞLETMELERDE FİNANSAL BAŞARISIZLIK ÖNGÖRÜSÜNDE MAKİNE ÖĞRENMESİNİN KULLANIMI: BİST UYGULAMASI. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 564-580. https://doi.org/10.29106/fesa.1359358
AMA
1.Ceyhan İF. İŞLETMELERDE FİNANSAL BAŞARISIZLIK ÖNGÖRÜSÜNDE MAKİNE ÖĞRENMESİNİN KULLANIMI: BİST UYGULAMASI. FESA. 2023;8(3):564-580. doi:10.29106/fesa.1359358
Chicago
Ceyhan, İsmail Fatih. 2023. “İŞLETMELERDE FİNANSAL BAŞARISIZLIK ÖNGÖRÜSÜNDE MAKİNE ÖĞRENMESİNİN KULLANIMI: BİST UYGULAMASI”. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 8 (3): 564-80. https://doi.org/10.29106/fesa.1359358.
EndNote
Ceyhan İF (01 Ekim 2023) İŞLETMELERDE FİNANSAL BAŞARISIZLIK ÖNGÖRÜSÜNDE MAKİNE ÖĞRENMESİNİN KULLANIMI: BİST UYGULAMASI. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 8 3 564–580.
IEEE
[1]İ. F. Ceyhan, “İŞLETMELERDE FİNANSAL BAŞARISIZLIK ÖNGÖRÜSÜNDE MAKİNE ÖĞRENMESİNİN KULLANIMI: BİST UYGULAMASI”, FESA, c. 8, sy 3, ss. 564–580, Eki. 2023, doi: 10.29106/fesa.1359358.
ISNAD
Ceyhan, İsmail Fatih. “İŞLETMELERDE FİNANSAL BAŞARISIZLIK ÖNGÖRÜSÜNDE MAKİNE ÖĞRENMESİNİN KULLANIMI: BİST UYGULAMASI”. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 8/3 (01 Ekim 2023): 564-580. https://doi.org/10.29106/fesa.1359358.
JAMA
1.Ceyhan İF. İŞLETMELERDE FİNANSAL BAŞARISIZLIK ÖNGÖRÜSÜNDE MAKİNE ÖĞRENMESİNİN KULLANIMI: BİST UYGULAMASI. FESA. 2023;8:564–580.
MLA
Ceyhan, İsmail Fatih. “İŞLETMELERDE FİNANSAL BAŞARISIZLIK ÖNGÖRÜSÜNDE MAKİNE ÖĞRENMESİNİN KULLANIMI: BİST UYGULAMASI”. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, c. 8, sy 3, Ekim 2023, ss. 564-80, doi:10.29106/fesa.1359358.
Vancouver
1.İsmail Fatih Ceyhan. İŞLETMELERDE FİNANSAL BAŞARISIZLIK ÖNGÖRÜSÜNDE MAKİNE ÖĞRENMESİNİN KULLANIMI: BİST UYGULAMASI. FESA. 01 Ekim 2023;8(3):564-80. doi:10.29106/fesa.1359358