Covid-19 Döneminde Demir Çelik Sektöründe Faaliyet Gösteren İşletmelerin Sürdürülebilirlik Performanslarının İncelenmesi: Bulanık Mantık Yöntemi

Öz

Sürdürülebilirlik performansı işletme kurulurken belirlenen kâr maksimizasyonu ve ortakların refah düzeyini arttırma amacına yönelik faaliyetlerde yer alan önemli bir unsurdur. Sürdürülebilirlik performansı sosyal sürdürülebilirlik, çevresel sürdürülebilirlik ve ekonomik sürdürülebilirlik olmak üzere kendi içerisinde üç alt başlığa ayrılmaktadır. İşletmeler faaliyetlerini gerçekleştirirken doğaya saygılı, insan haklarını özeten ve etkili bir sermaye yönetim biçimini benimsemelidirler. Bu çalışmada demir-çelik sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin sürdürülebilirlik performansları bulanık mantık yöntemi ile incelenecektir. İnceleme sırasında her bir şirket verileri sürdürülebilirlik performans alt kriterleri doğrultusunda belirlenerek analize dahil edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilirlik
• Performans
• Bulanık Mantık
• Pandemi

Investıgatıon Of The Sustaınabılıty Performance Of Busıness Operatıng In The Iron And Steel Industry Durıng The Covıd-19 Perıod: Fuzzy Logıc Method

Öz

Sustainability performance is an important element in the activities aimed at profit maximization and increasing the welfare level of the partners, which is determined during the establishment of the enterprise. Sustainability performance is divided into three sub-headings as social sustainability, environmental sustainability and economic sustainability. Businesses should adopt an effective form of capital management that respects nature, summarizes human rights and is effective while carrying out their activities. In this study, the sustainability performances of the enterprises operating in the iron and steel sector will be examined with the fuzzy logic method. During the examination, each company data was determined in line with the sustainability performance sub-criteria and included in the analysis.

Anahtar Kelimeler

• Sustainability
• Performance
• Fuzzy Logic
• Pandemic

Kaynakça

1. ACAR, M. ve TEMİZ; H. (2018), Sürdürülebilirlik Endeksinde İşlem Gören Firmaların Finansal Performansı: Olay Çalışması Örneği, Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3, 1971-1987 doi: 10.17218/hititsosbil..441200
2. AKBANK (2022). Akbank Sürdürülebilirlik Yolculuğu Rehberi. https://www.akbankinvestor relations.com/tr/surdurulebilirlik/detay/Surdurulebilirlik-yolculugu/322/559/0 (Erişim tarihi: 21.09.2023)
3. AKSU, C. (2011). Sürdürülebilir Kalkınma ve Çevre. Güney Ege Kalkınma Ajansı, 1-33.
4. ALADA, A., GURPINAR, E. ve BUDAK, S. (1993). Rio Konferansı Üzerine Düşünceler. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 0(3-4-5), 93-108.
5. ALTUN, N. (2018). Finansal Olmayan Bilgilerin Raporlanmasında Küresel Raporlama İlkeleri. ARHUSS, 1(1), 31-49.
6. ASLAN, T. (2017). Modern Maliyet Muhasebesinde Bulanık Mantık Yaklaşımı: Bir Hastane Uygulaması (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
7. BABACAN SARI, S. (2022). Sürdürülebilir Performans Ölçümünde Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinin Kullanılması: BIST Sürdürülebilirlik Endeksi Firmaları Üzerine Bir Uygulama (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
8. BAUM, H. (2019). An Introductıon To Artıfıcal Intelligence. https://www.uc.edu/content/dam/uc/ce/ docs/OLLI/Page%20Content/ARTIFICIAL%20INTELLIGENCEr.pdf 21.09.2023

9. BBVA. (2022). Garanti Bankası Sürdürülebilirlik Kilometre Taşları. https://www.garantibbvainvestorrelations.com/tr/surdurulebilirlik/yil-liste/Surdurulebilirlik-Kilometre-Taslari/1910/8789/0#Menu_2022 (Erişim tarihi: 21.09.2023)
10. BİRLEŞMİŞ MİLLETLER TÜRKİYE. (2023). Türkiye Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Çalışmalarımız. https://turkiye.un.org/tr/sdgs (Erişim tarihi: 06.09.2023)
11. BOFFO, R. and PATALANO, R. (2020). ESG Investing: Practices, Progress and Challenges. OECD, https://www.oecd.org/finance/ESG-Investing-Practices-Progress-Challenges.pdf, (Erişim tarihi: 05.09.2023)
12. BOZLAĞAN, R. (2005). Sürdürülebilir Gelişme Düşüncesinin Tarihsel Arka Planı. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 50, 1011-1028.
13. COAKLEY, J. ve BROWN, C. (2000). Artifical Neural Networks ın Accounting and Finance: Modeling Issues. International Journal of Intelligent Systems ın Accounting Finance & Management, 9, 119-144.
14. COŞKUN ARSLAN, M. ve KISACIK, H. (2017). The Corporate Sustainability Solution: Triple Bottom Line. The Journal of Accounting and Finance, 18-34.
15. ÇELİKBİLEK, Y. (2016). Üniversite Sınav Çizelgeleme Problemlerinin Yapay Zeka Teknikleri ile Çözümü (Yayımlanmamış Doktora Tezi), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
16. DİRİ, B. (2014). Makine Öğrenmesine Giriş. 1-51. https://www.siskon.com.tr/dosya/PDF/Makale/Makina_Ogrenmesi.pdf (Erişim tarihi: 26.08.2023)
17. DU PISANI, J. (2006). Sustainable Development – Historical Roots of The Concept. Environmental Sciences, 3(2), 83-96.
18. DURMAZ, V., YALÇINKAYA, A. ve ADİLOĞLU, L. (2011). Sürdürülebilir Kalkınma ve Kurumsal Sürdürülebilirlik İçin Yeni Ölçümleme: Üçlü Performans. Uluslararası 9. Bilgi Ekonomi ve Yönetim Kongresi, 23 Haziran 2011. Saraybosna, Bosna Hersek, 3320-3332.
19. ELKINGTON, J. (1997). Cannıbals with Forks The Triple Bottom Line of 21st Century Business.
20. ENSARİ ALPAY, E ve VARICI, İ. (2022). Üçlü Sorumluluk Açıklamalarının Kazanç Yönetimi Uygulamaları Üzerinde Rolü Var Mıdır?. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 37, 187-203. https://doi.org/10.18092/ulikidince.1165088
21. ERDEMİR. (2022). Entegre Faaliyet Raporu 2022. https://www.erdemir.com.tr/Sites/1/upload/files /Entegre_Faaliyet_Raporu_2022_TR-5041-5045.pdf (Erişim tarihi: 21.09.2023)
22. FENG, F., Lİ, C., DAVVAZ, B. and ALİ, M.İ. (2010). Soft Sets Combined with Fuzzy Sets and Rought Sets: A Tentative Approach. Springer, 14, 899-911. doi: 10.1007/s00500-009-0465-6
23. GERASIMOVA, K. (2017). The Brundtland Report.
24. GOODLAND, R. (1995). The Concept of Environmental Sustainability. Ecology and Systematics, 26, 1-24.
25. GRUNIG, J. (2002). The Effect of Relationships on Reputation and Reputation on Relationships: A Cognitive, 1-63.
26. GUPTA, G.S. (2017). The Paradox of Sustainable Development: A Critical Overview of The Term and The Institutionalization Process. Periodica Poltechnica Social and Management Sciences, 25(1), 1-7. doi: https://doi.org/10.3311/PPso.8919
27. HACIOĞLU KAZAK, E. (2016). Kurumsal Sürdürülebilirlik Performansının Ölçümü: Türk Bankacılık Sektörü Üzerine Bir Uygulama (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
28. HAJIRASOULI, A. & KUMARASURIYAR, A. (2016). The Social Dimention of Sustainability: Towards Some Definitions and Analysis. Journal of Social Science for Policy Implications, 4(2), 23-34.
29. HARDİN, G. (1968). The Tragedy of The Commons. Science, 162(3859), 1243-1248.
30. İŞÇİ, Ö. ve KORUKOĞLU, S. (2003). Genetik Algoritma Yaklaşımı ve Yöneylem Araştırmasında Bir Uygulama. Yönetim ve Ekonomi, 10(2), 191-208.
31. KARADUMAN, İ. (2017). Muhasebe Denetiminde XBRL ve Yapay Zeka Kullanımının Denetim Sürecine Etkisi ve Uzman Sistemler Uygulaması (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
32. KARAGÖZ, S. (2020). Payların Kapanış Fiyatlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Tahmin Edilmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
33. KARDEMİR. (2021). Kardemir Karabük Demir Çelik Sürdürülebilirlik Raporu 2021. https://www.kardemir.com/dosyalar/sayfalar/1338/29062022/2022062916412466_sayfalar_1338_29062022.pdf?v=bd54c1f9_1652_330e_8f99_cd2cd6967e16 (Erişim tarihi: 21.09.2023).
34. KESKENLER, M. F. ve KESKENLER, E.F. (2017). Bulanık Mantığın Tarihsel Gelişimi. Takvim-i Vekayi, 5(1), 1-10.
35. KUMAR, K. (2014). An Introduction To Expert System and Artıfıcal Intellıgence. Internatıonal Journal of Advanced Research in Electrical Elecktronics and Instrumentation Engıneering, 3(8), 11451-11456.
36. LEBAS, M. (1995). Performance Measurement and Performance Management. International Journal of Production Economics, 41, 23-25.
37. LEEKWIJCK, W. V. and KEREE, E. (1999). Defuzzification: Criteria and Classification. Fuzzy Sets and Systems, 108, 159-178. doi: 10.1016/s0165-0114(97)00337
38. LIAO, S. H. (2005). Expert System Methodologies and Applications – A Decade Review From 1995 to 2004. Elsevier, 93-103.
39. MALTHUS, T. (1798). An Essay on the Principle of Population, J. Johnson, in St. Paul’s Church-Yard. http://www.esp.org/books/malthus/population/malthus.pdf
40. ÖZKAN, M. (2022). Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Enerji Sektöründe Kurumsal Sürdürülebilirlik Performansının TOPSIS Yöntemi ile Ölçülmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.
41. PAO-MİNG, P. ve YING-MİNG, L. (1980). Fuzzy Topology. I Neighborhood Structure of a Fuzzy Point and Moore-Smith Convergence. Journal of Mathematical Analysis and Applications, 576, 571-599.
42. REBIZANT, W. ve FESER, K. (2001). Fuzzy Logic Applications To Out of Step Protection of Generators. 2001 Power Engineering Society Summer Meeting. Conference Proceedings (Cat. No. 01CH37262). 2, 927-932.
43. SANCAR, G. (2013). Kurumsal Sürdürülebilirlik Bağlamında Kurumsal Yönetişim: Kavramın Doğuşu, Gelişimi ve Değerlendirilmesi. Selçuk İletişim, 8(1), 71-84.
44. SAYILGAN, G. (2017). İşletme Finansmanı (7. Baskı). Ankara: Siyasal Kitabevi.
45. SHINDE, P. ve SHAH, S. (2018). A Review of Machine Learning and Deep Learning Applications. 2018 Fourth International Conference on Computing Communication Control and Automation, 1-6.
46. TAŞKIN, Ç. ve GÖKAY EMEL, G. (2002). Genetik Algoritmalar ve Uygulama Alanları. Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1, 129-152.
47. TOKGÖZ, N ve ÖNCE, S. (2009). Şirket Sürdürülebilirliği: Geleneksel Yönetim Anlayışına Alternatif. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(1), 249-275.
48. TUNA, Ö ve BESLER, S. (2015). Kurumsal Sürdürülebilirlik Anlayışı ve Uygulamaları: Örnek Olay Çalışması. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 52, 173-199.
49. TÜRKİYE İŞ BANKASI. (2022). Sürdürülebilirliğin Kilometre Taşları. https://www.isbank.com.tr/bankamizi-taniyin/surdurulebilirlik-kilometre-taslari (Erişim tarihi: 21.03.2023)
50. TÜTAK, B. (2018). Ian Mcewan’ın Solar ve Rachel Carson’ın Sessiz Bahar Romanlarının Ekoeleştirel Bakış Açısıyla İncelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Van.
51. UNITED NATIONS (1973). Report of The Unıted Natıons Conference on The Human Environment, Stockholm, 5-16 June 1972. New York.
52. VENKATRAMAN, V. N. and RAMANUJAM, V. (1986). Measurement of Business Performance in Strategy Research: A Comparison of Approaches. Academy of Management, 11(4), 801-814.
53. YAMAK, U. (2022). Makine Öğrenmesi Ders Notları. https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/umut.yamak/ 133359/makine_%C3%B6%C4%9Frenmesi.pdf (Erişim tarihi: 19.09.2023)
54. YAPI KREDİ. (2022). Sürdürülebilirlik Kilometre Taşları. https://www.yapikredi.com.tr/yapi-kredi-hakkinda/surdurulebilirlik/surdurulebilirlik-yasam-dongusu/ (Erişim tarihi: 21.09.2023)
55. YILDIZ, S. (2021). Sürdürülebilirlik Performansının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ile Ölçümü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Alaaddin Keykubat Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Alanya.
56. ZHAO, S, ZHANG, S., LİU, J., WANG, H. ZHU, J., Lİ, D. and ZHAO, R. (2021). Application of Machine Learning in Intelligence Fish Aquaculture: A Review. Aquaculture, 540, 1-19.