BIST'TE İŞLEM GÖREN ENERJİ ŞİRKETLERİNİN GETİRİLERİNİN SERMAYE VARLIK FİYATLAMA MODELİ İLE ANALİZİ

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 4, 546 - 561, 01.01.2026

Mukadder Horasan

https://doi.org/10.29106/fesa.1817109

Öz

Bu çalışma, 2015 ile 2024 yılları arasında Borsa İstanbul'da yenilenebilir enerji yatırımları bulunan on üç şirketin aylık getirilerini firma düzeyinde incelemektedir. Amaç, hisse senedi getirilerinin çok faktörlü bir yapı içinde piyasa duyarlılığıyla nasıl açıklanabileceğini ölçmektir. Çalışma, tüm popülasyonu kapsamakta ve 2020 ile 2022 ve 2022 ile 2024 olmak üzere iki alt dönemin karşılaştırılmasına olanak sağlamaktadır. Yöntem, tek faktörlü CAPM ve çok faktörlü APT çerçevelerine dayanmaktadır ve tahminler en küçük kareler yöntemi ve Newey West sağlam standart hataları kullanılarak yapılmıştır. Teşhis testleri arasında F-istatistikleri, düzeltilmiş R-kare ve Durbin Watson-Breusch-Pagan ve Jarque Bera yer almaktadır. Aykırı değerler birinci ve doksanıncı yüzdelik dilimler arasında ağırlıklandırılmıştır. CAPM, eşit ağırlıklı aylık sektör getirisi olarak piyasa proxy'sini kullanmıştır. APT, panel getirilerinden ana bileşenleri çıkarmış ve firma bazlı faktöriyel regresyonlar çalıştırılmıştır. Bulgularımız, CAPM'nin genel açıklayıcı gücünün sınırlı olduğunu, ancak bazı hisse senetlerinin piyasa oynaklığına önemli ölçüde duyarlı olduğunu göstermektedir. Firma bazlı analizimiz, Zorlu, SAY ve Pamukova'nın yüksek beta değerleri sergilediğini, Odaş'ın orta-yüksek aralıkta önemli bir eş hareketlilik gösterdiğini, Aksa, Enerjisa ve Orge'nin marjinal kaldığını ve Alarko Doğan Global Koç ve Ak Enerji için piyasa duyarlılığının zayıf olduğunu ortaya koymaktadır. APT, açıklayıcı gücünü artırmakta ve ortak sektör bileşeninin her iki alt dönemde de baskın olduğunu ortaya koymaktadır. Periyodik analizimiz, AKSA, IŞIKLAR, ODAŞ, PAMUKOVA, SAY ve ZORLU'nun 2020 ile 2022 arasında güçlü bağlar sergilediğini, AKSA, ENERJİSA, ODAŞ, ORGE, SAY ve ZORLU için ise bu bağın 2022 ile 2024 arasında daha da güçlendiğini ortaya koymuştur. Buna karşılık, ALARKO, AK ENERJİ ve GLOBAL'in getirileri, şirketin haber akışı, proje takvimi ve bilanço dinamikleri ile daha iyi açıklanmaktadır. Enerji hisseleri için iki kademeli bir fiyatlandırma sistemi kurulduğunda, birinci kademede belirli dönemlerde ortak sektör volatilitesi ana itici güç olurken, ikinci kademede şirketlere özgü duyarlılık farklılaşmayı tetiklemektedir. Portföy kararlarında bu iki riskin birlikte yönetilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

BİST , Sermaye Fiyatlandırma Modeli , Enerji Şirketleri , Yenilenebilir enerji

ANALYZING THE RETURNS OF ENERGY COMPANIES LISTED ON THE BIST WITH THE CAPITAL ASSET PRICING MODEL

Öz

This study examines the monthly returns of thirteen companies with renewable energy investments on the Borsa Istanbul at the firm level between 2015 and 2024. The aim is to measure how stock returns are explained by market sentiment within a multi-factor structure. The scope encompasses the entire population and allows comparison of two sub-periods: 2020 to 2022 and 2022 to 2024. The method is based on the single-factor CAPM and multi-factor APT frameworks, with estimates made using the least squares method and Newey West robust standard errors. Diagnostic tests included F-statistics, adjusted R-squared, and Durbin Watson-Breusch-Pagan and Jarque Bera. Outliers were weighted between the first and ninety-ninth percentiles. The CAPM used the market proxy as the equal-weighted monthly sector return. The APT extracted principal components from the panel returns, and firm-based factorial regressions were run. Our findings indicate that the CAPM's overall explanatory power is limited, but some stocks exhibit significant sensitivity to market volatility. Our firm-based analysis reveals that Zorlu, SAY, and Pamukova exhibit high beta values, Odaş exhibits significant co-movement in the mid-high range, Aksa, Enerjisa, and Orge remain marginal, and market sentiment is weak for Alarko Doğan Global Koç and Ak Enerji. The APT increases its explanatory power and reveals that the common sector component dominates both subperiods. Our periodic analysis found that AKSA, IŞIKLAR, ODAŞ, PAMUKOVA, SAY, and ZORLU exhibited strong bonds between 2020 and 2022, while the bond strengthened further between 2022 and 2024 for AKSA, ENERJİSA, ODAŞ, ORGE, SAY, and ZORLU. Conversely, ALARKO, AK ENERJİ, and GLOBAL's returns were better explained by the company's news feed, project schedule, and balance sheet dynamics. When a two-tiered pricing system is established for energy stocks, the first tier sees common sector volatility become the primary driver during certain periods, while the second tier, driven by company-specific sentiment, drives differentiation. It has been concluded that these two risks should be managed together in portfolio decisions.

Anahtar Kelimeler

BIST , CAPM , Energy Companies , Renewable Energy

Kaynakça

• Arslan, H. (2023). Yenilenebilir enerji yatırımlarının finansman modelleri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(4), 833-846.
• Bodie, Z., Kane, A., & Marcus, A. (2014). Ebook; p. Investments-global edition. McGraw Hill.
• Braun, G., & Hazelroth, S. (2015). Energy infrastructure finance; p. Local dollars for local energy. The Electricity Journal, 28(5), 6-21. https; p.//doi.org/10.1016/j.tej.2015.05.008
• Brunnschweiler, C. N. (2010). Finance for renewable energy; p. an empirical analysis of developing and transition economies. Environment and development economics, 15(3), 241-274.
• Cetin, M. A., & Bakirtas, I. (2020). The long-run environmental impacts of economic growth, financial development, and energy consumption; p. Evidence from emerging markets. Energy & environment, 31(4), 634-655.
• Çetin, D. T. (2022). Green bonds in climate finance and forecasting of corporate green bond index value with artificial intelligence. Journal of Research in Business, 7(1), 138-157.
• Çetin, G. (2020). Türkiye açısından elektrik enerjisi ve ekonomik büyüme ilişkisi; p. Granger nedensellik analizi-ardl sınır testi karşılaştırması. Maliye ve Finans Yazıları, (114), 483-500.
• Dhrymes, P. J., Friend, I., & Gultekin, N. B. (1984). A critical reexamination of the empirical evidence on the arbitrage pricing theory. The Journal of Finance, 39(2), 323-346.
• Ergül, M., & Soylu, Ö. B. (2022). Türkiye’de Ticari Açıklık ve Sanayide Enerji Tüketimi İlişkisi. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(24), 34-48.
• Gallagher, J., Coughlan, P., Williams, A. P., & McNabola, A. (2018). Innovating for low‐carbon energy through hydropower; p. Enabling a conservation charity's transition to a low‐carbon community. Creativity and innovation management, 27(4), 375-386.
• Gallagher, K. P., Kamal, R., Jin, J., Chen, Y., & Ma, X. (2018). Energizing development finance? The benefits and risks of China's development finance in the global energy sector. Energy policy, 122, 313-321.
• Gualberti, G., Martins, LF & Bazilian, M. (2014). Enerji sektörü için kalkınma finansmanının etkinliğine ilişkin ekonometrik bir analiz. Sürdürülebilir Kalkınma için Enerji , 18 , 16-27.
• Haselip, J., Desgain, D., & Mackenzie, G. (2014). Financing energy SMEs in Ghana and Senegal; p. Outcomes, barriers and prospects. Energy Policy, 65, 369-376.
• He, L., Liu, R., Zhong, Z., Wang, D., & Xia, Y. (2019). Can green financial development promote renewable energy investment efficiency? A consideration of bank credit. Renewable Energy, 143, 974-984.
• Huberman, G. (1982). A simple approach to arbitrage pricing theory. Journal of Economic Theory, 28(1), 183-191.
• Ji, Q., & Zhang, D. (2019). How much does financial development contribute to renewable energy growth and upgrading of energy structure in China?. Energy policy, 128, 114-124.
• Kaifeng, L., Hongyuan, Z., & Guiyu, C. Z. (2012). Analysis of relationship between China's energy investment and financing and the development of energy industry. Energy Procedia, 14, 655-661.
• Koç, Ü. (2021). Güneş enerjisi ve ekonomik büyüme. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 6(2), 515-533.
• Kök, D., & Nazlıoğlu, E. H. (2022). Enerji arz güvenliği, petrol fiyatları ve pay piyasalarında nedensellik ilişkisi; p. BRICS-T örneği. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 7(1), 220-237.
• Kripa, E., & Xhafa, H. (2013). Project Finance and Projects in the Energy Sector in Developing Countries. European Academic Research, 1(1), 169-184.
• Le, T. H., Nguyen, C. P., & Park, D. (2020). Financing renewable energy development; p. Insights from 55 countries. Energy Research & Social Science, 68, 101537.
• Li, J., Sing, M. C., Huang, Z., & Shen, L. (2025). Exploring the decoupling evolution of carbon emissions from economic efficiency in the construction sector; p. a comparative perspective. Sustainable Cities and Society, 128, 106464.
• Li, M., Hamawandy, N. M., Wahid, F., Rjoub, H., & Bao, Z. (2021). Renewable energy resources investment and green finance; p. evidence from China. Resources Policy, 74, 102402.
• Markowitz, H. (1952). The utility of wealth. Journal of political Economy, 60(2), 151-158.
• Narayan, P. K. (2020). Oil price news and COVID-19—Is there any connection? Energy RESEARCH LETTERS, 1(1). https; p.//doi.org/10.46557/001c.13176
• Newell, P. (2011). The governance of energy finance; p. the public, the private and the hybrid. Global Policy, 2, 94-105.
• Niczyporuk, H., & Urpelainen, J. (2021). Taking a gamble; p. Chinese overseas energy finance and country risk. Journal of Cleaner Production, 281, 124993.
• Rahman, M. M., Faruque, M. G., & Hossain, M. E. (2024). Does good governance intensify the impact of energy finance on globalization? Evidence from BRICS nations. Research in Globalization, 9, 100264. https; p.//doi.org/10.1016/j.resglo.2024.100264
• Rahman, S., & Masud-All-Kamal, M. (2024). Social Transformation in Bangladesh. London, UK; p. Taylor & Francis.
• Ross, W. Jaffe (1995). FinanzasCorporativas.
• Sarkar, A., & Singh, J. (2010). Financing energy efficiency in developing countries—lessons learned and remaining challenges. Energy Policy, 38(10), 5560-5571. https; p.//doi.org/10.1016/j.enpol.2010.05.001
• Shi, M., & Yu, J. (2024). Analyzing nonlinear and asymmetric effects of green finance and renewable energy on energy efficiency amidst technological innovation in E7 countries. Heliyon, 10(16). DOI; p. 10.1016/j.heliyon.2024.e35895 External Link
• Taghizadeh-Hesary, F., & Yoshino, N. (2020). Sustainable solutions for green financing and investment in renewable energy projects. Energies, 13(4), 788.
• Ulusoy, C. K. (2019). Yenilenebilir Enerji Kaynaklarinin Kullanimindaki Gelişmeler; Güneş enerji sistemleri ve finansman modelleri. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 6(13), 65-84.
• Wang, Q., & Fan, Z. (2023). Green finance and investment behavior of renewable energy enterprises; p. A case study of China. International review of Financial analysis, 87, 102564.
• Ward, M., & Muller, C. (2012). Empirical testing of the CAPM on the JSE. Investment Analysts Journal, 41(76), 1-12.
• Yıldırım, H. H. (2016). Türkiye'de yenilenebilir enerji projelerinin finansman yöntemleri. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(36-1), 725-746.
• Zhang, D. (2018). Energy finance; p. background, concept, and recent developments. Emerging Markets Finance and Trade, 54(8), 1687-1692.
• Zheng, X., Wang, L., Hou, J., & Nepal, R. (2024). Capacity utilization rate and company performance before the COVID-19 economic crisis; p. Evidence from listed companies in China’s electricity industry. Energy Economics, 131, 107348