Siirt Cuisine from Tradition to the Present: A Journey of Flavors

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 2, 138 - 161, 02.01.2026

Hikmetullah Sevinç , Gözde Çakır Rojen Nebioğlu

https://doi.org/10.61960/fikriyat.1703353

Öz

The culture that took shape in the fertile lands of Mesopotamia left a rich legacy not only in terms of social structures and religious beliefs but also in terms of gastronomy. This region between the Tigris and Euphrates rivers has created a gastronomic structure that carries social meanings at every stage with its fertile nature, vegetation and animal husbandry knowledge that form the basis of its food culture. This cultural diversity shows that in regions like Siirt, food does not only serve a nutritional purpose, but also reflects cultural identities and reinforces social ties.
Siirt province and its districts stand out with their gastronomic heritage as well as their historical past. The local flavors in Siirt cuisine are shaped by the blending of traditional recipes with modern touches and unique cooking techniques. These dishes are not only a source of nutrition; they are important elements that carry deep traces of the socio-cultural texture of the region. Siirt's gastronomic culture is enriched not only with its food but also with the historical and geographical characteristics of the region.
Siirt's culinary culture has been shaped by different traditions and ingredients; It has offered a great variety in terms of gastronomy. Local dishes, as part of Siirt's cultural memory, are not only delicious foods, but also symbols integrated with values, beliefs and traditions. This rich gastronomic heritage offers a strong structure that deeply reflects Siirt's culture and identit.

Anahtar Kelimeler

Siirt, , Tillo, , Şirvan, , Baykan, , Kurtalan, , Eruh, , Pervari, , Gastronomy, , local flavors, , Culinary Culture, , Sour Liver Meatballs, , Fried Kenger, , Şemşamok, , Şemşamok, , Keledoş, , Keledoş, , Keledoş, , Veysel Karani, , Veysel Karani, , Bapiro Sofi,

Etik Beyan

BU MAKALE SİİRT OLGUNLAŞMA ENSTİTÜSÜ BÜNYESİNDE HAZIRLANMIŞTIR.

Destekleyen Kurum

SİİRT OLGUNLAŞMA ENSTİTÜSÜ

Teşekkür

Verdiği desteklerden dolayı Siirt Olgunlaşma Enstitüsü müdürü Sayın Elif BOBUŞ hanıma, Gülhan GÜZEL'e, İlkay TARAN'a ve Ar-ge biriminden Gözde Çakır hanıma teşekkür ederim

Gelenekten Günümüze Siirt Mutfağı: Lezzetlerin Yolculuğu

Öz

Mezopotamya'nın verimli topraklarında şekillenen kültür, yalnızca toplumsal yapılar ve dini inançlarla değil, aynı zamanda gastronomi açısından da zengin bir miras bırakmıştır. Dicle ve Fırat nehirleri arasındaki bu bölge, yemek kültürünün temelini oluşturan bereketli doğası, bitki örtüsü ve hayvancılık bilgisiyle; her aşamasında toplumsal anlamlar taşıyan bir gastronomik yapı ortaya koymuştur. Bu kültürel çeşitlilik, Siirt gibi bölgelerde yemeklerin yalnızca beslenme amacı taşımadığını, aynı zamanda kültürel kimlikleri yansıtan ve toplumsal bağları pekiştiren unsurlar olduğunu göstermektedir.
Siirt ili ve ilçeleri, tarihi geçmişinin yanı sıra gastronomik mirasıyla da öne çıkmaktadır. Siirt mutfağındaki yöresel lezzetler, geleneksel tariflerin modern dokunuşlarla harmanlanması ve kendine has pişirme teknikleriyle şekillenmiştir. Bu yemekler, yalnızca birer besin kaynağı değil; bölgenin sosyo-kültürel dokusunun derin izlerini taşıyan önemli öğelerdir. Siirt’in gastronomi kültürü, sadece yemekleriyle değil, aynı zamanda bölgenin tarihsel ve coğrafi özellikleriyle de zenginleşmiştir.
Siirt’in mutfak kültürü, farklı gelenekler ve malzemelerle şekillenmiş; gastronomi açısından büyük bir çeşitlilik sunmuştur. Yöresel yemekler, Siirt’in kültürel hafızasının bir parçası olarak yalnızca lezzetli yiyecekler değil, aynı zamanda değerler, inançlar ve geleneklerle bütünleşen simgelerdir. Bu zengin gastronomik miras, Siirt’in kültürünü ve kimliğini derinlemesine yansıtan güçlü bir yapı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Siirt , Tillo , Kurtalan , Eruh , Baykan , Şirvan , Pervari , Rayoç u Meketep , Cercuniye, , Kenger, , Serdev, , Gastronomi, , Yemek Kültürü, , Siirt Tarihi, , Ekşili Ciğer Yahni, , Keledoş, , Keledoş, , Bapiro Sofi,

Etik Beyan

BU MAKALE SİİRT OLGUNLAŞMA ENSTİTÜSÜ BÜNYESİNDE HAZIRLANMIŞTIR.

Destekleyen Kurum

SİİRT VALİLİĞİ, SİİRT OLGUNLAŞMA ENSTİTÜSÜ

Teşekkür

.

Kaynakça

• Altun, A. (2020). 1920-1950 Yılları Arasında Siirt Milletvekilleri ve Faaliyetleri [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Batman Üniversitesi.
• Aslan, B. (2017). Tek Parti Döneminde Siirt (1923-1950) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Siirt Üniversitesi.
• Atalay, Ö. (1946). Siirt Tarihi. C.H.P. Siirt Halkevi, Çeltüt Matbaası.
• Atalayer, Günay- Beşen Yalçın, Mine (2020). “Tiftiğin Geleneksel Öyküsü ve Yaratıcı Yeni Denemeler Üzerine”, Arış, Aralık - Sayı:17, s.4-21
• Ayhan, Recep. “Osmanlı Devleti’nin Son Dönemlerinde Ayn Salîb Çeşmesi Ve Vakfı [1848-1911]”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, sy. 19 (Aralık 2023): 1-23. https://doi.org/10.21021/osmed.1325752.
• Baycar, A. (2023). Siirt’in Lokal Gastronomik Unsurları. Atlas Sosyal Bilimler Dergisi, 1(13), 23-37. Çelik, A. (2019). Tanzimattan Cumhuriyete Siirt (1. baskı). Emin Ofset Matbaacılık.
• Yılmaz Ç, S. (2021). Kültürel Coğrafya Denemesi Olarak Siirt Mutfak Kültürü. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25 (1) , 305-325.
• Demir, Ş. (2016). Cumhuriyet Döneminde Siirt. Düzey Yayınevi.
• Demir, D., & Yücel, N. (2024). Kentsel Markalaşma Sürecinde Coğrafi İşaret Adayı Olarak Siirt Fıstığı. Siirt Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(1), 42-58.
• Ege, S. C. ve Özgen, N. (2023). Kültür, toplumsal bellek ve mekân temsilleri üzerine bir araştırma: Tillo (Siirt) örneği. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cumhuriyet Özel Sayısı, 247-266.
• Hadimli, H., Cemali, S. A. R. I., & Yüksel, M. (2022). Siirt Yöresel Yeme İçme Kültürünün Alternatif Turizm Potansiyeli Açısından Değerlendirilmesi. Euroasia Journal Of Social Sciences & Humanities, 9(25), 112-133.
• Karakaş, R. (2021). Ritüelleri ve Anlatılarıyla Kutsal Mekânlar (Güneydoğu Anadolu Bölgesİ Örneği) - II. Paragigma Akademi.
• Karakaya, D., & Güller, A. (2022). Markalaşarak Kalkınmak: Siirt İçin Bir Araştırma. Kamu Politikaları ve Kalkınma, 65
• Kardeş, M. (2024). Siirt İli Gastronomi Turizmi Potansiyelinin Değerlendirilmesi: Swot Analizi Örneği. Journal of Tourism Intelligence and Smartness, 7(2), 124-136. https://doi.org/10.58636/jtis.1573111
• Karul, N. (2018). A. Vedat ÇELGİN’in 68. Doğum Günü Onuruna Makaleler, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 479-485.
• Kavak, A. (2018). Bitlis Küfrevi Tekkesinin Ağrı’daki Temsilcileri ve Şehrin İlmî ve Manevî Hayatına Tesirleri.
• Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi(66), 348-356.
• Kılıççıoğlu, C. (2019). Veleye: Siirt (Siirt'in Cumhuriyet Döneminde Yetiştirdikleri). Siirt Birlik Gazetecilik ve Matbaacılık.
• Kılıççıoğlu, C. (1992). Her yönüyle Siirt: Tarihçe, örf ve adetler, mahalli bayramlar, yemekler, atasözleri, familya lakapları. C. Kılıççıoğlu.
• Kıran. İ. (2021). “Aristokrat Kürt Aileler: Küfreviler”, Kurdiyat, 4, 81-104.
• Koçi, Ö. F. (2019). Siirt Vilayetinde Sosyal, Siyasal ve Kültürel Faaliyetler(1931-1956) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bitlis Eren Üniversitesi.
• Koday, S. (2017) Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Aralık 2017 21(4):1369-1385.
• Obuz, Ö. (2017). Siirt’in Cumhuriyet serüveni (1923-1950): Gelenek, modernite, kimlik. Akıl Fikir Yayınları.
• Sevinç, H. (2022). İttihat ve Terakki deneyiminden Halk Fırkası'na: Siyasal örgütlenmenin taşrada uygulanması (1913-1946): Siirt örneği [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Siirt Üniversitesi.
• Seçkin, B. S. (2006). Başlangıçtan günümüze, Siirt tarihi (2. baskı). Siirtler Dernği.
• Tunç, A. İ. (2015). Siirt Mutfağı. Siirt Valiliği.
• TUNÇEL, Kemal Şahin.,TAŞKAYNATAN, Hanım., ERKUZU, Demet. (2020). Siirt Battaniyesi ve Teknik Özellikleri, Akademik Sanat Tasarım ve Bilim Dergisi, C. 5, S. 9, s. 47-60.
• Yüksel, M. (2019). Siirt Şehrinin Kültürel Coğrafyası (Maddi Kültür Öğelerine Göre)[Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Atatürk Üniversitesi, Erzurum.