Translation OF Immanuel Kant's Answer to the Question: What is Enlightening?' into Turkish via the Multilingual Corpora Method

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 2, 102 - 109, 02.01.2026

Cihan Yildirim , Emre Bekir Güven Çevirmen: Cihan Yildirim

https://doi.org/10.61960/fikriyat.1813464

Öz

Immanuel Kant’s essay “Answering the Question: What is Enlightening?” (Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung?) is among the most influential reference texts of the Enlightenment era. Many contemporary philosophical, literary, social, and political discourses continue to draw on this work or on the concepts it introduces. Expressions such as “being under tutelage”, “thinking under the guidance of others”, “living in a cage”, “using one’s own reason” and “thinking freely” have become part of everyday language.
Nevertheless, we observe that the value this essay deserves within the literature has not been fully acknowledged in certain respects. Although Nejat Bozkurt’s earlier printed Turkish translation should be regarded as the primary source text in Turkish, regardless of the language of the original, various derivative texts of uncertain origin have come into circulation. For this reason, we found it necessary to make this important essay available to the literature in accordance with the principles of open access.
Using Zanettin’s (2017) multilingual/parallel corpora method, we translated the essay independently from both its original German version (1784) and its early English translation (1798). We then compared the two Turkish translations with each other and with the source texts, and produced a consolidated version that we consider to be the most accurate. This study presents that composite translation of Kant’s “What is Enlightening?” and aims to provide a reliable Turkish rendering of this foundational Enlightenment text.

Anahtar Kelimeler

Immanuel Kant , Enlightenment , Enlightening , Multilingual Corpora , Translation methods

Çok Dilli Korpora Metoduyla Immanuel Kant'ın 'Soruya Cevap: Aydınlanış Nedir?' Eserinin Türkçe Çevirisi

Öz

Immanuel Kant’ın “Soruya Cevap: Aydınlanış Nedir? (Almanca: Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung? İngilizce: What is Enlightening)” adlı denemesi, Aydınlanma Çağı’nın önemli, hatta referans metinleri arasında yer almaktadır. Günümüz felsefi, edebi, sosyal, politik vb. alanlara dair birçok söylemin temelinde bu metnin veya bu metinde geçen kavramların kullanıldığı görülmektedir. “Vesayet altında olmak”, “başkasının rehberliğinde düşünmek”, “kafes içinde olmak” ve “aklını kullanmak”, “özgürce düşünmek”, “feraset göstermek” gibi söylemler artık günlük hayatın birer parçası haline gelmişlerdir.
Buna mukabil, Kant’ın bu çalışmasına literatürce atfedilmesi gereken değerin belirli açılardan gösterilmediğini değerlendirmekteyiz. Daha önce Nejat Bozkurt sayesinde basılı materyal üzerinden Türk literatürüne kazandırılmış olan bu denemenin, hangi dilden çevrildiğinden bağımsız olarak, Türkçe açısından Bozkurt’un çevirisinin kaynak metin olarak kabul edilmesi gerekirken, birtakım kaynağı belirsiz metinlere başvurulduğunu gözlemledik. Bu yüzden, bu önemli denemeyi açık erişim ilkesiyle literatüre sunmayı bir ihtiyaç olarak gördük.
Çalışmayı, Zanettin’nin (2017) çok dilli/paralel korpora metodu ile denemenin sadece orijinal dili olan Almancadan (1784) değil, aynı zamanda İngilizce çevirisinden (1798) beslenerek şekillendirdik. İlk olarak denemeyi, her iki dilden ayrı ayrı Türkçeye çevirdik. Daha sonra, iki çeviri metnini birbirleriyle ve kaynak metinlerle karşılaştırarak ortaya sağlıklı olarak değerlendirdiğimiz ortak bir metin koyduk. Bu çalışma, Immanuel Kant’ın “Soruya Cevap: Aydınlanış Nedir?” adlı makalesinin Almanca ve İngilizceden çevrilerek üretilmiş ortak metnini kapsamaktadır. Aydınlanma Çağı’nın bu referans metnini sağlıklı bir çeviriyle Türkçeye kazandırma amacı taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Immanuel Kant , Aydınlanma , Aydınlanış , Çokdilli korpora , Çeviri metotları

Kaynakça

• Altenberg, B., & Granger, S. (Eds.). (2002). Lexis in contrast: Corpus-based approaches (Vol. 7). John Benjamins Publishing.
• Johansson, S., & Hofland, K. (1994). Towards an English-Noiwegian parallel corpus. In Creating and using English language corpora (pp. 25-37). Brill.
• Richardson, J. (1798). “What is Enlightening?” London: Royal Exchange.
• Tyulenev, S., & Zheng, B. (2017). Introduction: Toward comparative translation and interpreting studies. Translation and Interpreting Studies, 12(2), 197-212.
• Zanettin, F. (2012). Translation-Driven Corpora: Corpus Resources for Descriptive and Applied Translation Studies (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315759661