Araştırma Makalesi

Çocuk Sosyal Tercih Ölçeği-3 (Ebeveyn ve Öğretmen Formu): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Cilt: 35 Sayı: 3 23 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Çocuk Sosyal Tercih Ölçeği-3 (Ebeveyn ve Öğretmen Formu): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu çalışmada Çocuk Sosyal Tercih Ölçeği-3/ÇSTÖ-3 (Child Social Preference Scale-3/CSPS-3) ebeveyn formu (EF) ve öğretmen formu (ÖF) Türkçeye çevrilerek geçerlik, güvenirlik çalışmasının yapılması amaçlanmaktadır. Araştırmanın örneklemini; ÇSTÖ-3 EF için 36-72 ay arası çocuğu olan 105 ebeveyn; ÇSTÖ-3 ÖF için 36-72 aylık 334 çocuğun öğretmeni (n=45) oluşturmaktadır. Ölçek utangaçlık, asosyallik ve sosyal kaçınma şeklinde üç boyuttan oluşmaktadır. Ölçekle ilgili çeviri işlemleri yapıldıktan sonra kapsam geçerliği için uzman görüşü alınmıştır. ÇSTÖ-3 EF yapı geçerliliği doğrulayıcı faktör analizi (DFA); güvenilirliği Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı ve test tekrar test güvenirliği çalışmaları doğrultusunda analiz edilmiştir. ÇSTÖ-3 ÖF yapı geçerliği için açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve DFA yapılarak, güvenirliğe iç tutarlılık katsayısıyla bakılmıştır. Bu analizlerin sonucunda ÇSTÖ-3 Ebeveyn Formu 15 madde ve üç faktörlü yapısı doğrulanarak, açıklanan varyans değerlerinin de uygun değerlerde (0.10 ile 0.58) olduğu tespit edilmiştir. ÇSTÖ-3 ÖF yapı geçerliğini belirlemek için yapılan AFA sonucunda, toplam varyansın %56.47’sini açıkladığı, .30’un altında faktör yükü olan iki maddenin çıkarılarak, ölçek tek boyut olarak belirlenmiştir. Yapılan DFA ile ÇSTÖ-3 ÖF 13 madde, tek faktör olan yapısı doğrulanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda ÇSTÖ-3 ebeveyn ve öğretmen formunun Türk çocuklarına uygulanabilir, sosyal tercihlerini belirlemek ve sosyal içe dönük olan davranışları değerlendirmek üzere geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Achenbach, T. M. & Rescorla, L. A. (2000). Manual for the ASEBA preschool forms and profiles (Vol. 30). Burlington, VT: University of Vermont, Research center for children, youth, & families.
  2. Altınoğlu-Dikmeer, D. İ. (1997). Sosyal Beceri Eğitiminin İçedönük Ergenlerin İçedönüklük Düzeylerine Etkisi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara, Türkiye.
  3. Asendorpf, J. B. (1990). Beyond social withdrawal: Shyness, unsociability, and peer avoidance. Human Development, 33(4-5), 250-259. https://doi.org/10.1159/000276522.
  4. Asendorpf, J. B. (1993). Abnormal shyness in children. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 34(7), 1069-1083. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.1993.tb01774.x
  5. Baumgartner, H. & Homburg, C. (1996). Applications of structura lequation modeling in marketing and consumer research: A review. International Journal of Research in Marketing, 13(2), 139-161. https://doi.org/10.1016/0167-8116(95)00038-0
  6. Bayram Ozdemir, S., Cheah, C. S. L. & Coplan, R. J. (2015). Conceptualization and assessment of multiple forms of social withdrawal in Turkey. Social Development, 24(1), 142-165. doi:10.1111/sode.12088.
  7. Bentler, P. M. (1980). Multivariate analysis with latent variables: Causal modeling. Annual Review of Psychology, 31, 419-456. https://doi.org/10.1146/annurev.ps.31.020180.002223
  8. Bishop, G., Spence, S. H. & McDonald, C. (2003). Can parents and teachers provide a reliable and valid report of behavioral inhibition?. Child Development,74(6),1899-1917.https://doi.org/10.1046/j.1467-8624.2003.00645.x

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

8 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

23 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

13 Eylül 2024

Kabul Tarihi

20 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 35 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Işıktekiner, F. S., & Dinçer, Ç. (2025). Çocuk Sosyal Tercih Ölçeği-3 (Ebeveyn ve Öğretmen Formu): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Firat University Journal of Social Sciences, 35(3), 859-875. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1549667
AMA
1.Işıktekiner FS, Dinçer Ç. Çocuk Sosyal Tercih Ölçeği-3 (Ebeveyn ve Öğretmen Formu): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Firat University Journal of Social Sciences. 2025;35(3):859-875. doi:10.18069/firatsbed.1549667
Chicago
Işıktekiner, Fatime Sabahat, ve Çağlayan Dinçer. 2025. “Çocuk Sosyal Tercih Ölçeği-3 (Ebeveyn ve Öğretmen Formu): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Firat University Journal of Social Sciences 35 (3): 859-75. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1549667.
EndNote
Işıktekiner FS, Dinçer Ç (01 Eylül 2025) Çocuk Sosyal Tercih Ölçeği-3 (Ebeveyn ve Öğretmen Formu): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Firat University Journal of Social Sciences 35 3 859–875.
IEEE
[1]F. S. Işıktekiner ve Ç. Dinçer, “Çocuk Sosyal Tercih Ölçeği-3 (Ebeveyn ve Öğretmen Formu): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, Firat University Journal of Social Sciences, c. 35, sy 3, ss. 859–875, Eyl. 2025, doi: 10.18069/firatsbed.1549667.
ISNAD
Işıktekiner, Fatime Sabahat - Dinçer, Çağlayan. “Çocuk Sosyal Tercih Ölçeği-3 (Ebeveyn ve Öğretmen Formu): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Firat University Journal of Social Sciences 35/3 (01 Eylül 2025): 859-875. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1549667.
JAMA
1.Işıktekiner FS, Dinçer Ç. Çocuk Sosyal Tercih Ölçeği-3 (Ebeveyn ve Öğretmen Formu): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Firat University Journal of Social Sciences. 2025;35:859–875.
MLA
Işıktekiner, Fatime Sabahat, ve Çağlayan Dinçer. “Çocuk Sosyal Tercih Ölçeği-3 (Ebeveyn ve Öğretmen Formu): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Firat University Journal of Social Sciences, c. 35, sy 3, Eylül 2025, ss. 859-75, doi:10.18069/firatsbed.1549667.
Vancouver
1.Fatime Sabahat Işıktekiner, Çağlayan Dinçer. Çocuk Sosyal Tercih Ölçeği-3 (Ebeveyn ve Öğretmen Formu): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Firat University Journal of Social Sciences. 01 Eylül 2025;35(3):859-75. doi:10.18069/firatsbed.1549667

Cited By