BIST Gıda, İçecek Endeksinde Yer Alan Şirketlerin Kurumsal Yönetim Derecelendirme Notları ile Finansal Performanslarının Karşılaştırılması

Öz

ÖZ Kurumsal yönetim, şirketlerin stratejik olarak yönlendirilmesi ve kontrol edilmesine ilişkin politika, süreç ve uygulamaları kapsayan bir sistem olarak tanımlanmaktadır. Bu sistem, şirketin yönetim kurulu, hissedarlar ve şirketin faaliyetlerini yürüten yönetim arasındaki güç dengelerini içerir ve adillik, şeffaflık, hesap verilebilirlik ve sorumluluk ilkeleri üzerine kuruludur. Kurumsal yönetim, şirketlerde başarının en hayati formülü olarak kabul edilmekte, iyi uygulandığında sermaye ve finans piyasalarına erişimi kolaylaştırmaktadır. Kurumsal yönetim, şirketlerin etik, şeffaf ve verimli bir şekilde yönetilmesini hedefler ve bu sayede hem şirketin hem de paydaşlarının uzun vadeli çıkarlarını korur. Bu çalışmada 2020-2023 yılları arasında BİST Gıda, İçecek Endeksi’nde işlem gören, kurumsal yönetim derecelendirme notu almış 6 şirketin, finansal performansları ile kurumsal yönetim derecelendirme notları karşılaştırılmıştır. Çalışmada firmaların finansal performansını değerlendirmede altı finansal orandan yararlanılmış, çok kriterli karar verme yöntemlerinden TOPSIS yöntemi ile şirketlerin başarı sıralaması yapılmıştır. Çalışma sonucunda şirketlerin finansal performansları ile kurumsal yönetim notları arasında büyük oranda uyumsuzluk olduğu ve firmaların kurumsal yönetim derecelendirme notlarının finansal performanslarını yansıtmadıkları ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kurumsal Yönetim
• Kurumsal yönetim Endeksi
• topsis
• BİST Gıda-İçecek

The Comparıson of Corporate Governance Ratıng Scores and Fınancıal Performance of Companıes Lısted In The BIST Food and Beverage Index

Öz

ABSTRACT Corporate governance is defined as a system of policies, processes and practices for the strategic direction and control of companies. This system includes the balance of power between the company's board of directors, shareholders and the management that runs the company's operations and is based on the principles of fairness, transparency, accountability and responsibility. Corporate governance is recognized as the most vital formula for corporate success and, when implemented well, facilitates access to capital and financial markets. Corporate governance aims to manage companies in an ethical, transparent and efficient manner, thereby protecting the long-term interests of both the company and its stakeholders. In this study, the financial performances and corporate governance ratings of 6 companies traded on the BIST Food and Beverage Index between 2020 and 2023 are compared with their corporate governance ratings. In the study, six financial ratios were used to evaluate the financial performance of the companies, and the success ranking of the companies was made with the TOPSIS method, one of the multi-criteria decision-making methods. As a result of the study, it was revealed that there is a large discrepancy between the financial performance of the companies and their corporate governance ratings and that the corporate governance ratings of the companies do not reflect their financial performance. Translated with www.DeepL.com/Translator (free version)

Anahtar Kelimeler

• Corporate Governance
• Corporate Governance Index
• TOPSIS
• BIST Food & Beverage

Kaynakça

1. Aktan, C. C. (2013). Kurumsal şirket yönetimi. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 5(1), Article 1.
2. Alagöz, A., & Erkoçak, H. E. (2021). Kurumsal yönetim ilkelerine uyum dereceleri ile firma karlılığı arasındaki ilişki: BIST kurumsal yönetim i (XKURY) bankacılık ve sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmaların karşılaştırmalı analizi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 91, 119-144. https://doi.org/10.25095/mufad.843155.
3. Ankara Üniversitesi. Çok ölçütlü karar verme yöntemleri II. Ankara Üniversitesi Açık Ders Materyali. https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/105293/mod_resource/content/0/10.%C3%87ok%20%C3%96l%C3%A7%C3%BCtl%C3%BC%20Karar%20Verme%20Y%C3%B6ntemleri-II.pdf
4. Aydemir, B. (2012). Corporate governance: An empirical analysis of the relationship between SAHA’s corporate governance rating scores and firm performance at Istanbul Stock Exchange.
5. BİST. (2024). Borsa İstanbul. https://borsaistanbul.com/tr/ (Erişim tarihi: 12.10.2024).
6. Claessens, S., & Yurtoglu, B. B. (2013). Corporate governance in emerging markets: A survey. Emerging markets review, 15, 1-33.
7. Cadbury. (1992). The Cadbury report: The financial aspects of corporate governance. https://www.ecgi.global/publications/codes/cadbury-report-the-financial-aspects-of-corporate-governance (Erişim tarihi: 10.10.2024).
8. Chen, L., Liu, C., Dong, X., Wu, Q., & Wang, G. (2013, June). Corporate governance and firm performance: Empirical evidence from China. In 2013 Conference on Education Technology and Management Science (ICETMS 2013) (pp. 1283-1287). Atlantis Press.

9. Çolak, Z. (2023). BIST Ana Metal (XMANA) endeksinde işlem gören firmaların finansal performans sıralamalarının TOPSİS yöntemi ile belirlenmesi. Başkent Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(1), Article 1.
10. Çonkar, K., Eli̇taş, C., & Atar, G. (2011). İMKB kurumsal yönetim endeksindeki (XKURY) firmaların finansal performanslarının TOPSIS yöntemi ile ölçümü ve kurumsal yönetim notu ile analizi. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 61(1), Article 1.
11. Dereköy, F. (2015). Kurumsal yönetim ve temel dinamikleri. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 4(1), Article 1.
12. Düzer, M. (2020). Kurumsal yönetim derecelendirmesi: BIST kurumsal yönetim endeksi’nde bir inceleme. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(2), Article 2. https://doi.org/10.33707/akuiibfd.679871
13. Ege, İ., Topaloğlu, E. E., & Özyamanoğlu, M. (2014). Finansal performans ile kurumsal yönetim notları arasındaki ilişki: BIST üzerine bir uygulama. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 5(9), 100-117. https://doi.org/10.20990/aacd.84316
14. Erdoğan, M., & Öztürk, M. (2016). Kurumsal yönetim endeksinde yer alan işletmelerin performansına etki eden finansal oranların incelenmesi. 18, 707-725.
15. Esen, S., & Yılmaz, N. N. (2015). Examination of corporate governance criteria for companies listed in Istanbul Stock Exchange 100 index. Research Journal of Business and Management, 2(3), Article 3. https://doi.org/10.17261/Pressacademia.2015312977
16. Esendemirli Saygılı, E., & Acar, E. (2016). Finansal performans ve kurumsal yönetim derecelendirme notları: Borsa İstanbul kurumsal yönetim endeksi 2013-2014 yılları karşılaştırması. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 18(2), 625-671.
17. Fintables. (2024). Fintables. https://fintables.com/ (Erişim tarihi: 08.10.2024).
18. Gutterman, A. S. (2023). Corporate governance: An introduction to theory and practice. Available at SSRN 4525607. Güler, A., & Polatgil, M. (2023). CRITIC-TOPSIS yöntemi ile üniversite hastanelerinin hizmet yönünden sıralanması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(88), Article 88. https://doi.org/10.17755/esosder.1298549
19. Hwang, C.-L., & Yoon, K. (1981). Multiple attribute decision making. Springer Berlin Heidelberg. https://doi.org/10.1007/978-3-642-48318-9
20. Hormozi, M. (2024).Perspective Chapter: The principles of corporate governance are an advantage or a necessity to promote the transparency of the capital market. https://doi.org/10.5772/intechopen.1004459
21. Jhunjhunwala, S. (2023). Corporate Governance: An Introduction: To Be or Not to Be—Is Not the Question, the Question Is: The What, Why and How of Corporate Governance. In Corporate Governance: Creating Value for Stakeholders (pp. 1-23). Singapore: Springer Nature Singapore.
22. KAP. (2024). Kamu Aydınlatma Platformu. https://www.kap.org.tr/tr/Endeksler (Erişim tarihi: 11.10.2024)
23. Karabaş, S., & Sayar, A. R. Z. (2023). Sermaye Piyasası Kurulu’nun kurumsal yönetim tebliği çerçevesinde uyulması zorunlu kurumsal yönetim ilkelerinin uygulanabilirliği: Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri örneği. Muhasebe ve Denetime Bakış, 23(69), Article 69. https://doi.org/10.55322/mdbakis.1201378
24. Karaca, Z. (2023). Entropi-TOPSIS yöntemi ile illerin yatırım ortamının değerlendirilmesi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), Article 2. https://doi.org/10.17336/igusbd.1066479
25. Karakoç, M., Tayyar, N., & Genç, E. (2016). Gri ilişkisel analiz yöntemiyle kurumsal yönetim endeksinde yer alan şirketlerin finansal performanslarının ölçümü ve kurumsal derecelendirme notları ilişkisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(59), 1327-1338.
26. Karim, R. (2024).Corporation Governance. https://doi.org/10.1016/b978-0-443-13701-3.00036-0
27. Kaygusuzoğlu, M., & Şaşa, K. (2015). Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki işletmelerde kurumsal yönetim KOBİ’ler üzerine bir uygulama. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21, Article 21. https://doi.org/10.14520/adyusbd.42218
28. Kılıçarslan, A. (2024). Kurumsal yönetim olgunluk düzeyi performansının çok kriterli karar verme yöntemleriyle değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 101, Article 101. https://doi.org/10.25095/mufad.1326778
29. Kılıçarslan, A., & Ergun, H. (2023). Borsa İstanbul’daki halka arzlar üzerine CRITIC ve EDAS yöntemleriyle karşılaştırmalı bir araştırma. Fiscaoeconomia, 7(3), Article 3. https://doi.org/10.25295/fsecon.1304387
30. Küçükoğlu, S., İLter Küçükçolak, N., & Küçükçolak, R. A. (2022). Kurumsal yönetim derecelendirmesi ve pay değeri ilişkisi: Borsa İstanbul örneği. Sosyoekonomi, 30(52), 439-454. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2022.02.22
31. Klassen, K. J., & McLaughlin, D. (1996). The influence of corporate governance on financial performance: Evidence from Canada. Journal of Business Ethics, 15(8), 831-839.
32. Mallin, C. A. (2019). Corporate governance. Oxford university press.
33. Molnar, M., Wang, B., & Chen, W. (2017). Corporate governance and firm performance in China.
34. Morck, R. (2005). Front matter, A History of Corporate Governance around the World. In A History of Corporate Governance around the World: Family Business Groups to Professional Managers (pp. 13-0). University of Chicago Press.
35. Nsour, M. F., & Al-Rjoub, S. A. (2022). Building a corporate governance index (JCGI) for an emerging market: case of Jordan. International Journal of Disclosure and Governance, 19(2), 232-248.
36. OECD. (1999). OECD principles of corporate governance. Organisation for Economic Co-operation and Development. https://www.oecd-ilibrary.org/governance/oecd-principles-of-corporate-governance_9789264173705-en
37. OECD (2015), G20/OECD Principles of Corporate Governance, OECD Publishing, Paris. http://dx.doi.org/10.1787/9789264236882-en
38. OECD. (2023). G20/OECD principles of corporate governance 2023. Organisation for Economic Co-operation and Development. https://www.oecd-ilibrary.org/governance/g20-oecd-principles-of-corporate-governance-2023_ed750b30-en
39. Otman, K. (2022). Corporate governance: A review of the fundamental practices worldwide. Corporate Law & Governance Review, 3(2), 53-66.
40. Orçun, Ç., & Eren, B. S. (2017). TOPSIS yöntemi ile finansal performans değerlendirmesi: XUTEK üzerinde bir uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 75, Article 75. https://doi.org/10.25095/mufad.399899
41. Özçelik, H., & Kandemir, B. (2015). BIST’de işlem gören turizm işletmelerinin TOPSIS yöntemi ile finansal performanslarının değerlendirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(33), Article 33. https://doi.org/10.31795/baunsobed.645449
42. Özgüven, N. (2011). Kriz döneminde küresel perakendeci aktörlerin performanslarının TOPSIS yöntemi ile değerlendirilmesi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(2), Article 2.
43. Paniagua, J., Rivelles, R., & Sapena, J. (2018). Corporate governance and financial performance: The role of ownership and board structure. Journal of Business Research, 89, 229-234.
44. Saharating. (2024). Saharating. https://saharating.com/ (Erişim tarihi: 10.10.2024)
45. Sakarya, Ş., & Özmen, H. İ. (2008). Türkiye’de kurumsal yönetim sürecinin gelişimi ve Balıkesir’deki işletmeler tarafından algılanması üzerine bir araştırma. Muhasebe ve Denetime Bakış, 26, Article 26.
46. Sakarya, Ş. (2011). İMKB kurumsal yönetim endeksi kapsamındaki şirketlerin kurumsal yönetim derecelendirme notu ve hisse senedi getirileri arasındaki ilişkinin olay çalışması Event Study yöntemi ile analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 7(13), Article 13.
47. Sakarya, Ş., & Aksu, M. (2016). Kurumsal yönetim derecelendirme notlarının işletmelerin finansal performansına etkisi: Çok kriterli karar verme yöntemlerinden TOPSIS ve MOORA yöntemleri ile bir uygulama. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(36), Article 36. https://doi.org/10.31795/baunsobed.662445
48. Sandıkçıoğlu, A. (2005). Kurumsal yönetim uyum derecelendirmesi, yeterlilik etüdü. Sermaye Piyasası Kurulu Ortaklıklar Finansmanı Dairesi.
49. Siljanovska, Z., & Shalevska, E. (2019). OECD Principles For Good Corporate Governance and Their Impact On Process Of Standardızatıon. KnowleDGE-International Journal, 34(5), 1491-1497.
50. Sönmez, A. R. (2023). Kurumsal yönetim derecelendirme puanın finansal performans üzerine etkisi: Türkiye örneği. Stratejik Yönetim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 21-34. https://doi.org/10.54993/syad.1242008
51. Şeker, Y., & Şengür, E. (2022). Çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim (ESG) performansı: Uluslararası bir araştırma. Journal of Accounting and Taxation Studies, 15(2), Article 2. https://doi.org/10.29067/muvu.1066216
52. Tenteri̇z, Y., & Akkaya, G. (2021). Kurumsal yönetim üzerine bir yazın taraması. Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 5(10), Article 10. https://doi.org/10.31006/gipad.1024888
53. Tricker, B. (2019).Corporation Governance. https://doi.org/10.1093/hebz/9780198809869.001.0001
54. Turnacigi̇l, S., & Karakuş, T. F. (2022). Kurumsal yönetim puanlarının işletmelerin aktif karlılığı, özsermaye karlılığı ve borçlanma düzeylerine etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(1), 145-159. https://doi.org/10.47147/ksuiibf.1136493
55. Türkmen, S. Y., & Çağıl, G. (2012). İMKB’ye kote bilişim sektörü şirketlerinin finansal performanslarının TOPSIS yöntemi ile değerlendirilmesi. Maliye ve Finans Yazıları, 1(95), Article 95.
56. TKYD. (2024). Türkiye Kurumsal Yönetim Derneği. https://www.tkyd.org/ (Erişim tarihi: 10.10.2024)
57. Ustasüleyman, T. (2009). Bankacılık sektöründe hizmet kalitesinin değerlendirilmesi: AHS-TOPSIS yöntemi. Bankacılar Dergisi, 69, 33-43
58. Uygurtürk, H., & Korkmaz, T. (2012). Finansal performansın TOPSIS çok kriterli karar verme yöntemi ile belirlenmesi: Ana metal sanayi işletmeleri üzerine bir uygulama. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 7(2), Article 2.
59. Yıldırım, M., Altan, İ. M., & Gemici, R. (2018). Kurumsal Yönetim ile Finansal Performans Arasındaki İlişkinin Entropi Ağırlıklandırmalı Topsıs Yöntemi ile Değerlendirilmesi: Bist’te İşlem Gören Gıda ve İçecek Şirketlerinde Bir Araştırma. Journal of Accounting and Taxation Studies, 11(2), 130-152.
60. Yıldırım, M., Altan, İ. M., & Gemici, R. (2018). Kurumsal yönetim ile finansal performans arasındaki ilişkinin entropi ağırlıklandırmalı TOPSIS yöntemi ile değerlendirilmesi: BİST’te işlem gören gıda ve içecek şirketlerinde bir araştırma. Journal of Accounting and Taxation Studies, 11(2), 130-152. https://doi.org/10.29067/muvu.340436