Çankırı Redı̇f Battalion in the First Balkan War (1912-1913)

Yıl 2026, Cilt: 36 Sayı: 1, 275 - 289, 19.01.2026

Oral Ateş , Alperen Yalçın Bazna

https://doi.org/10.18069/firatsbed.1654432

Öz

In this study, the establishment of the Çankırı Redif Battalion since the campaign of the Balkan War, its transfer to the campaign duty station and its battles have been analyzed in detail, findings that have not been unearthed to date have been identified and important contributions have been made to Turkish military history. Within the scope of the research, military archive documents as primary sources, printed works, periodicals and memoirs as secondary sources were examined and a scientific conclusion was reached. It was determined that the 867-strong Çankırı Redif Battalion, which set out within 10 days following the announcement of mobilization, was one of the rare units that completed its organization in this short time and became ready for duty. In addition, soldiers who reached the level of martyrdom in the battles but were not included in the records of the Ministry of National Defense were identified and included in the literature. In the context of the process of forming redif units in the Ottoman Empire, it was determined that the elders of Çankırı Sancak demanded that a redif battalion and a cavalry company be organized in Çankırı and that they notified the Ankara Müşirlik in this direction. Within this framework, it was determined that the construction of the barracks was completed with the contributions of the local notables. As one of the cities that gave the highest number of martyrs and veterans in proportion to its population, Çankırı once again showed its loyalty to its homeland and state by preparing in a short time during the Balkan War mobilization process. In addition to making an innovative contribution to the literature in terms of improving the historiography of the Balkan War, this example study will also be a reference source for future studies on the 502 redif battalions campaigned from all over the Ottoman region during the Balkan War.

Anahtar Kelimeler

Çankırı , Çankırı Redif Battalion , Balkan War , Redif , Redif Battalions

I. Balkan Savaşı’nda Çankırı Redif Taburu (1912-1913)

Öz

Bu çalışmada, Çankırı Redif Taburu’nun Balkan Savaşı seferberliğinden itibaren kuruluşu, sefer görev yerine intikali ve muharebeleri detaylı bir şekilde analiz edilerek bugüne kadar gün yüzüne çıkarılamayan bulgular tespit edilmiş ve Türk askerî tarihine önemli katkılar sağlanmıştır. Araştırma kapsamında birincil kaynak olarak askerî arşiv belgeleri, ikincil kaynak olarak basılı eserler, süreli yayınlar ve hatıratlar incelenerek sonuca ulaşılmıştır. Seferberlik ilanını takiben 10 gün içinde yola çıkan 867 kişilik Çankırı Redif Taburu’nun, bu kısa sürede teşkilatlanmasını tamamlayarak göreve hazır hale gelen nadir birliklerden biri olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca muharebelerde şehit mertebesine ulaşan ancak Millî Savunma Bakanlığı kayıtlarında yer almayan askerler belirlenerek literatüre kazandırılmıştır. Osmanlı Devleti’nde redif birlikleri oluşturulması süreci bağlamında Çankırı Sancağının ileri gelenlerinin bir redif taburu ve süvari bölüğünün Çankırı’da teşkil edilmesini talep ettikleri ve bu doğrultuda Ankara Müşirliğine bildirimde bulundukları belirlenmiştir. Bu çerçevede kışla inşasının mahalli eşrafın katkılarıyla tamamlandığı tespit edilmiştir. Çankırı, nüfusuna oranla en çok şehit ve gazi veren şehirlerden biri olarak Balkan Savaşı seferberliği sürecinde de kısa sürede hazırlanmasıyla vatanına, devletine bağlılığını bir kez daha göstermiştir. Bu örnek çalışma, Balkan Savaşı tarih yazımının geliştirilmesi açısından literatüre yenilikçi bir katkı sunmasının yanında, Balkan Savaşı’nda Osmanlı coğrafyasının dört bir yanından seferber edilen 502 redif taburu ile ilgili yapılacak çalışmalara da referans kaynak olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Çankırı , Çankırı Redif Taburu , Balkan Savaşı , Redif Taburları , Redif

Kaynakça

• 1. Arşiv Kaynaklar
• Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
• Hatt-ı Hümâyûn Tasnifi (HAT): 314/18498/B; 314/18498/D. Mütenevvî Maruzat Evrakı (Y.MTV): 294/2.
• Millî Savunma Bakanlığı Askerî Tarih Arşivi (ATASE), Balkan Harbi (1912-1913) (110-9-1-7)): K. 475, G. 16, S. 41; K. 27 G. 72 S.1; K. 1 G. 5 S. 5; K. 124, G. 13, S. 41; K. 201, G. 51, S. 21; K. 343, G. 42, S. 2; K. 265, G. 319, S. 2; K. 3, G.15, S. 40.
• ATASE Arşivi, (Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Arşivi),
• (Balkan Harbi (BLH), Klasör No, Dosya No, Fihrist Nu):BLH-Klasör Nu-538 Dosya Nu-H2 Fihrist Nu-1;1-1. 2. Araştırma İnceleme Eserleri
• Abdürrauf Bey. (2022). Binbaşı Abdürrauf Bey’in Harp Günlükleri Osmanlı Genelkurmayı’nda Alman Komutanların Emrinde Abdürrauf Bey. (Haz. Mesut Uyar). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Alparslan, Ş. (2017). Balkan Savaşı’nda Trakya Muharebeleri 1912-1913. İstanbul: İlgi Kültür Sanat Yayıncılık.
• Ak, M. (2024). Birinci Balkan Harbi’nde Çatalca’da Alaiye Redif Taburu ve Bulgar Baskını. Kahraman Maraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21 (3), 1286-1299.
• Artuç, İ. (1988). Balkan Savaşı, İstanbul: Kastaş Yayınları.
• Ateş, O. (2024). Geçmişten Günümüze Çankırı Askerî Tarihi (1837-1997). Ankara: Gazi Kitabevi.
• Beliğ, M. (1931). Balkan Harbinde Çatalca ve Sağ Cenah Ordularının Harekâtı; Harbin Siyasi ve Psikoloji Tetkikatı, 80 Numaralı Askeri Mecmua, 1 (21), Harita 13.
• Çadırcı, M. (2000). Redif Teşkilatı. Yedinci Askeri Tarih Semineri Bildirileri, I, 47-57.
• Çelen, K. (2014). Balkanlar’da Osmanlı’nın Acı Yılları. İstanbul: Kastaş Yayınevi.
• Diyanet İslam Ansiklopedisi, “Müstahfız”, TDV İslam Ansiklopedisi içinde (Cilt 32, 109-111. ss.). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
• Durgun, B. (2018). Balkan Harbi’nde Osmanlı Ordusu’nun Ulaştırma Faaliyetleri 1912-1913. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.
• Er, S. (2014/1). Balkan Harbi’nde Osmanlı Ordusunun Seferberlik Planı. Tarih Dergisi, 59, 137-188.
• Fevzi Çakmak (2020). Batı Rumeli’yi Nasıl Kaybettik? Garbî Rumeli’nin Sûret-i Ziyaı ve Balkan Harbi’nde Garp Cephesi (Yay Haz. Ahmet Tetik). İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.
• Genelkurmay Başkanlığı (1983). Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi Balkan Harbi: Şark Ordusu Birinci Çatalca Muharebesi. Cilt II, 1. Kitap. Ankara: Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları.
• Genelkurmay Başkanlığı. (1993). Balkan Harbi (1912-1913) Cilt I, Harbin Sebepleri, Askerî Hazırlıklar ve OsmanlıDevletinin Harbe Girişi, Ankara, Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları.
• Genelkurmay Başkanlığı. (1996). Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi III üncü Cilt, 6 ncı Kısım (1908-1920). Ankara, Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları.
• Genelkurmay Başkanlığı (2004). Balkan Savaşı’na Katılan Komutanların Yaşam Öyküleri (Alay ve Daha Üstü Birlik Komutanları), Ankara, Genelkurmay Basımevi.
• Görgülü, İ. (1993). On Yıllık Harbin Kadrosu 1912-1913 Balkan-Birinci Dünya ve İstiklal Harbi. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
• Hochwächter, G. V. (2012). Balkan Savaşı Günlüğü. (Çev: Sumru Toydemir). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• İbrahim Hilmi (1329). Balkan Harbinde Askerî Mağlubiyetimizin Esbabı., İstanbul: Kitabhane-i İslam ve Askerî.
• Karataş, M. (2023). Çanakkale Cephesi’ne Ait Yeni Askerî Veriler Işığında Kayıp Şehitler ve Kayıp Bir Batarya Şehitliğinin Tespiti. Vakanüvis-Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 8 (Özel Sayı: Dr. Recep Yaşa’ya Armağan), 2837-2870.
• Kılıç, S. (2014). İngiliz Gazeteci Ellis Ashmead Bartlett’e Göre Balkan Yenilgisinin Sebepleri. XIV. Uluslararası Askeri Tarih Kongresi (03-07 Aralık 2012) içinde (627-641. ss.). Ankara.
• Kütükoğlu, M. S. (1982). Sultan II. Mahmud Devri Yedek Ordusu Redîf-i Asâkir-i Mansûre, İ.Ü.E.F. Tarih Enstitüsü Dergisi, 12, 127-158.
• Muhtar, M. (2012). Balkan Harbi Üçüncü Kolordu’nun ve İkinci Doğu Ordusunun Muharebeleri. (Yay. Haz: A. Basad Kocaoğlu). İstanbul: İlgi Kültür Sanat Yayıncılık.
• Özcan, A. (2007). Redif. TDV İslam Ansiklopedisi içinde (Cilt 34, 523-524. ss.). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
• Sediroğlu, S. C. (2019). I. Balkan Savaşı’nın Doğu Harekât Alanında Osmanlı Şark Ordusu’nun Harp Tarihi Bağlamında Analizi, Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9 (17), 605-633.
• Tüccarzâde İbrahim Hilmi (2012). Balkan Harbi’ni Niçin Kaybettik? (Yay.Haz.: Mecit Yıldız ve Hamdi Akyol). İstanbul: İz Yayıncılık.
• Türkoğlu, Ö. (1999). Kastamonu Vilayeti Salnamelerinde Çankırı (Kengırı) Sancağı (1869-1903). Çankırı: Çankırı Valiliği.
• Uyar, M. ve Erickson, E. J. (2020). Osmanlı Askeri Tarihi, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. 3. Lisansüstü Tezler
• Artuç, N. (2005). Ahmed Cemal Paşa (1872-1922) Askeri ve Siyasi Hayatı. (Yayımlanmış Doktora Tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
• Bolat, C. (2000), Redif Askeri Teşkilatı (1834-1876), (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Çakır, Y. E. (2017). Tarih Kaynağı Olarak Jurnal Defteri ve Çankırı Jurnal Defterlerinin Değerlendirilmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çankırı.
• Kart, R. (2019). Bursalı Mehmed Nihad Bey’in “Balkan Harbi ve Trakya Seferi” Adlı Eserin 3. Cildi: (Transkripsiyon ve Değerlendirme). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
• Özgen, M. M. (2013). Osmanlı Devleti Ordu Sisteminde Redif Teşkilatı ve II. Abdülhamit Dönemi Redif Binaları. (Yayımlanmış Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya.
• 4. Web Kaynakları
• https://kulturenvanteri.com/yer/sarikisla-ankara/. Erişim Tarihi: 6.02.2025. https://www.msb.gov.tr/SehitBilgiKapisi/SehitListesi, Erişim tarihi: 11.02.2025.
• 5. Gazeteler Bizim Çankırı Gazetesi, 2 Mayıs 1989; 27 Ağustos 1984.
• Çankırı Duygu Gazetesi, 7 Mayıs 1938.