Global Terörizm Endeksi ve Ekonomik Değişkenler: D-8 Ülkeleri Perspektifi

Yıl 2026, Cilt: 36 Sayı: 1, 291 - 304, 19.01.2026

Yeşim Kubar

https://doi.org/10.18069/firatsbed.1659747

Öz

Dünya genelinde güvenlik ve istikrar açısından büyük endişe kaynaklarından biri terörizmdir. Terörizmin arkasındaki motivasyonlar farklı olabilmekte ve terör örgütlerinin hedefleri çeşitlilik gösterebilmektedir. Bu nedenle uluslararası sistemin önemli bir sorunu olan terörizmin potansiyel dinamiklerinin irdelenmesi ekonomik istikrarın sağlanması, kalkınma süreçlerinin izlenmesi, yatırım ve ticaret akışlarının anlaşılması, küresel ve bölgesel ilişkilerin belirlenmesi için oldukça önemlidir. D8 ülkeleri (Endonezya, Türkiye, İran, Mısır, Nijerya, Bangladeş, Pakistan ve Malezya) ekonomik ve bölgesel işbirliği potansiyeli açısından önemli bir grup olmakla birlikte terörizm gibi küresel güvenlik sorunlarıyla da karşı karşıyadır. Bu nedenle çalışmada, 2002-2023 döneminde D-8 ülkelerinde nihai tüketim harcamaları, askeri harcamalar, brüt sabit sermaye oluşumu, kişi başına GSYH, dış ticaret hacmi, resmi döviz kuru gibi değişkenlerin, Global terörizm endeksi ile aralarındaki ilişki panel veri analizi ile incelenmiştir. Çalışma sonucunda, D-8 ülkeleri için panelin genelinde eş bütünleşik ilişki bulunmuştur. D-8 ülkeleri için uzun dönem parametreleri incelenmiş, Mısır, Bangladeş, Pakistan, Malezya ve Türkiye için uzun dönem parametrelerinin anlamlı, İran ve Endonezya için anlamsız olduğu belirlenmiştir. Nedensellik analizi sonucunda, Global terörizm endeksi ile döviz kuru arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi, nihai tüketim harcamaları ve kişi başı GSYH arasında tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Global terörizm indeksi , askeri harcamalar , dış ticaret hacmi , panel veri analizi.

Global Terrorism Index and Economic Variables: The D-8 Countries Perspective

Öz

One of the major concerns for security and stability around the world is terrorism. The motivations behind terrorism may be different and the aims of terrorist organizations may vary. Therefore, investigating the potential dynamics of terrorism, which is an important problem of the international system, is very important for ensuring economic stability, monitoring development processes, understanding investment and trade flows, and determining global and regional relations.The D8 countries (Indonesia, Türkiye, Iran, Egypt, Nigeria, Bangladesh, Pakistan and Malaysia) are an important group in terms of economic and regional cooperation potential, but they also face global security challenges such as terrorism. For this reason, the relationship between variables such as final consumption expenditures, military expenditures, gross fixed capital formation, GDP per capita, foreign trade volume, official exchange rate and the Global Terrorism Index in D-8 countries was examined through panel data analysis for the period 2002-2023.As a result of the study, a cointegrated relationship was found throughout the panel for D-8 countries. Long-term parameters have been examined for D-8 countries, and it has been determined that while long-term parameters are significant for Egypt, Bangladesh, Pakistan, Malaysia and Türkiye, they are insignificant for Iran and Indonesia. According to the causality analysis, it was concluded that there is a bidirectional causality relationship between the global terrorism index and exchange rate, and a unidirectional causality relationship between final consumption expenditures and GDP per capita.

Anahtar Kelimeler

Global terrorism index , military expenditures , panel data analysis. , foreign trade volume

Kaynakça

• Abadie, A., & Gardeazabal, J. (2008). Terrorism And The World Economy. European Economic Review, 52(1), 1–27. https://doi.org/10.1016/j.euroecorev.2007.08.005.
• Ackoff, R. and Strümpfer, J. (2003). Terrorism: A Systemic View. Systems Research and Behavioral Science, 20, 287-294.
• Ağırman, E., Özcan, M., & Yılmaz, Ö. (2014). Terörizmin Finansal Piyasalara Etkisi: Ampirik Bir Çalışma. Journal of BRSA Banking & Financial Markets, 8(2).
• Ahmad, N., Khan,A., Haq,I., Khalid, H. M. & Ahmad, S. (2024). The Impact of Terrorism on International Trade: A Panel Study for SAARC Countries. Bulletin of Business and Economics, 13(2), 671-676.
• Akhmat, G., Zaman, K., Shukui, T. ve Sajjad, F. (2014). Exploring The Root Causes of Terrorism in South Asia: Everybody Should Be Concerned. Quality and Quantity, 48(6), 3065-3079.
• Altay, H. and Çelebioğlu, F. (2015). The Impacts of Political Terrorism on Gross Domestic Product in Eurasia: A Spatial Data Analysis. Eurasian Journal of Business and Economics, 8(15), 21-37.
• Altay, H., Ekinci, A., & Peçe, M. A. (2013). Ortadoğu'da Terörün Ekonomik Etkileri: Türkiye, Mısır ve Suudi Arabistan Üzerine Bir İnceleme. Dumlupinar University Journal of Social Science/Dumlupinar Üniversitesi Soysyal Bilimler Dergisi, (37).
• Bandyopadhyay, S., Sandler, T., & Younas, J. (2014, Ocak). Foreign Direct İnvestment, Aid, And Terrorism. Oxford Economic Papers, 66(1), 25–50, https://doi.org/10.1093/oep/gpt026.
• Bayar, Y. (2019). BRICS Ülkeleri İle Türkiye’de Terörizmin Ekonomik Belirleyicileri: Bir Panel Nedensellik Analizi. Türk İdare Dergisi, 489, 69-86.
• Bjørgo, T. (2005). Introduction. T. Bjørgo (Ed.). in: Root Causes of Terrorism: Myths, Realty and Ways Forward. (pp. 1-15). Routledge: New York.
• Caruso, R. and Schneider, F. (2011). "The Socio-Economic Determinants of Terrorism And Political Violence in Western Europe (1994–2007)". European Journal of Political Economy, 27(1), 37-49.
• Choi, S. W. and Luo, S. (2013). Economic Sanctions, Poverty and International Terrorism: An Empirical Analysis. International Interactions, 39, 217–245.
• Çinar, S., & Has, B. (2024). The Impact of International Terrorism on Economic Growth in OECD Countries. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(4), 245-253.
• Densumite, S. (2023), Terrorism & Economic Growth In 32 Countries Using Panel Data Approach, RMUTT Global Business and Economics Review, Vol. 18 No. 1 (2023): January-June 2023, 193-209.
• Drakos, K. (2010). Terrorism Activity, Investor Sentiment and Stock Returns. Review of Financial Economics, 19 (3):128-135.
• Enders, W. and Hoover, G. (2012). The Nonlinear Relationship between Terrorism and Poverty. American Economic Review: Papers and Proceeding, 102(3), 267-272.
• Ghatak, S. and Gold, A. (2017). Development, Discrimination, and Domestic Terrorism: Looking Beyond a Linear Relationship. Conflict Management and Peace Science, 34(6), 618–639.
• Hayatdavoudi, J., Kaltenbrunner, W., & Costas, R. (2023). Science And Research Landscapes Across D-8 Organization Member Countries From A Historical Perspective: The Policy Context And Collective Agendas. Quantitative Science Studies, 4(2), 466–488, https://doi.org/10.1162/qss_a_00249.
• Iheonu, C. and Ichoku, H. (2021). Poverty and Terrorism in Africa: Understanding The Nexus Based On Existing Levels Of Terrorism. Poverty and Public Policy, 13, 254–272.
• Ilyas, S., Mehmood, B. and Aslam, R. (2017). Terrorism and Poverty: Double Trouble for Macroeconomic Performance in African Countries. African Journal of Economic Review, 5(1), 1-13.
• Kaplan, E. A., & Dayıoğlu, M. R. (2017). Ekonominin Sırtındaki Yük: Terör, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(49), 623-636.
• Kesgingöz, H. & Olcay, T. (2016). Türkiye ve Seçilmiş Ortadoğu Ülkeleri için Benoit Hipotezinin Sınanması: Panel Veri Analizi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(1), 585-607.
• Kıpırtı, F. (2024). Yoksulluğun Terörizm Üzerindeki Etkisi: Farklı Gelir Grubuna Ait Ülkeler İçin Panel Veri Analizi (Doktora Tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
• Krieger, T. and Meierrieks D. (2016). Does Income Inequality Lead to Terrorism? Evidence From The Post-9/11 Era. Center for Economic Studies and Ifo Institute: Working Paper, No. 5821: Munche.
• Nabin, M., Chowdhury , M., Bhattacharya, S. and Sgro, P. (2022). Terrorism And Uneven Economic Developmen. Economic Modelling, 113.
• Özdemir, Ö. A. (2018). Yoksullukla Mücadelede Kamu Kurumu ve Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Gaziantep Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.
• Piazza, J. A. (2011). Poverty, Minority Economic Eiscrimination, and Domestic Terrorism. Journal of Peace Research, 48(3), 339–353.
• Sezgin, Ş., & Sezgin, S. (2018). Ortadoğu Ülkelerinde Ticaret Hacmi Ve Terör Ilişkisi. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 5(2), 205–223.
• Tahir, M. (2020). Terrorism and its Determinants: Panel Data Evidence from 94 Countries, Applied Research in Quality of Life, 15, 1–16.
• Türkiye Barolar Birliği. (2006). Türkiye ve Terörizm. Türkiye Barolar Birliği Yayınlan: Ankara.
• Yağış, O., & Kılıç, C. (2024). Terörizmin Doğrudan Ve Dolaylı (Portföy) Yabancı Sermaye Yatırımları Üzerindeki Etkisi: Seçilmiş Gelişmekte Olan Ve Gelişmiş Ülkeler İçin Panel Veri Analizi. Girişimcilik Ve Kalkınma Dergisi, 18(2), 65-82.
• Yılmaz, Ö., & Albayrak, M. (2023). Savunma Harcamaları Terör Tehditlerini Hafifletiyor Mu? Türkiye’den Kanıtlar. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(3), 894–911.