Nobody, A Season in Hakkâri, A Summer in the Shadow of September in His Novels the Sharp Edges of “Search” and “Existence”: Life-Death

Öz

Ferit Edgü is regarded as one of the important writers who dealt with existentialist thought in Turkish literature. In his works, the author also included elements of Surrealism and Minimalism. From the second half of the 20th century to the present, Edgü, while focusing on the relationships, actions, ways of thinking, and emotions of the 'individual' in their inner and dream worlds, also addressed local social characteristics and universal values, and integrated these three ideas into the three novels we discussed. Nobody and A Season in Hakkâri are novels in which dream and reality are uniquely blended, and in which the quest makes its ties with existence more evident. Through his encounters with diverse realities in Hakkâri, Edgü began to mature his literary identity. A Summer in the Shadow of September is also a successful and award-winning novel from his period of literary maturity. In the novels, contextual meanings and the concrete and abstract quests across different spaces are continuous. The protagonists, in their quest for self-discovery, observe the actions of humans and other living beings within the realities of space and time, and see themselves reflected in the mirrors of life and death. Each observation and confrontation finds its place within the framework of the 'quest'. In the quest for self-discovery, intertwining dualities are shaped in the 'human' through dream and reality, along with small, fragmented details. This study, employing qualitative text analysis and close reading methods, encompasses the originality of Ferit Edgü’s existentialist approaches to the relationship between human beings and reality.

Anahtar Kelimeler

• Ferit Edgü,
• The Search,
• Existence,
• Life,
• Death

Kimse, Hakkâri’de Bir Mevsim, Eylülün Gölgesinde Bir Yazdı Romanlarında “Arayış”ın ve “Var Oluş”un Keskin Uçları: Yaşam-Ölüm

Öz

Ferit Edgü, edebiyatımızda, varoluşçu düşünceyi işlemiş önemli yazarlarımızdandır. Yazar, eserlerinde ayrıca “Gerçeküstücülük” ve “Minimilizm” özelliklerine de yer vermiştir. 20. yüzyılın ikinci yarısından günümüze; “birey”in iç ve düş dünyalarındaki ilişkilerine, eylemlerine, düşünüşlerine ve duygularına yoğunlaşırken yerel toplumsal özellikleri ve evrensel değerleri de ele alan Edgü, ilgili üç düşünceyi, ele aldığımız üç romanında bütünleştirmiştir. Kimse, Hakkâri’de Bir Mevsim; düşle gerçeğin özgünce harmanlandığı, arayışın var olmakla bağlarını belirginleştirdiği romanlardır. Hakkâri’de farklı gerçekliklerle yüzleşmiş Edgü, edebî kişiliğini olgunlaştırmaya başlamıştır. Eylülün Gölgesinde Bir Yazdı da olgunluk döneminin başarılı, ödüllü bir romanıdır. Romanlarda bağlamsal anlamıyla, mekânlar arası geçişkenliklerdeki somut ve soyut arayışlar süreklidir. Başkişiler; kendini bulma arayışında, mekânın ve zamanın gerçekliğinde, insanın ve diğer canlıların eylemlerini gözlemler, yaşam ve ölümün aynalarında kendilerini görürler. Her bir gözlem ve yüzleşme, “arayış”ın anlam çerçevesinde kendi yerine yerleşir. Kendini bulma arayışında birbirine karışan ikilikler, düş ile gerçekliğin içerisinde küçük, parçalı ayrıntılarla birlikte “insan”da biçimlenir. Nitel metin çözümlemesi ve yakın okuma yöntemleri kullandığımız bu çalışma, Ferit Edgü’nün, insan ve gerçeklik ilişkilerine varoluşçu çizgiden yaklaşımlarının özgünlüklerini içermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ferit Edgü,
• Arayış,
• Var Oluş,
• Yaşam,
• Ölüm

Kaynakça

1. Alver, K. (2004). Edebiyat Sosyolojisi. Ankara: Hece Yayınları.
2. Arslan, F. (2010). Metni Bireyselleştirme Ölçütünde “Alımlama Estetiği” Algısı. Journal of New World Sciences Academy (NWSA), 5 (4), Article Number: 4C0067, 646-651.
3. Bill, V. T. (1987). Chekhov: The Silent Voice of Freedom. Philosophical Library.
4. Boratav, P. N. (1997). 100 Soruda Türk Folkloru. İstanbul: Gerçek Yayınları.
5. Brunton, P. (1999). Yüce Benliğin Bilgeliği (Çev. G. Akol), İstanbul: Ruh ve Madde Yayınları.
6. Çetişli, İ. (1998). Batı Edebiyatında Edebi Akımlar, Isparta: Kardelen Kitabevi.
7. Çüçen, A. K. (Ed.). (2018). Varoluş Filozofları. Ankara: Sentez Yayıncılık.
8. Dąmbska, I. (2016). Silence as an Expression and as a Value. In Knowledge, Language and Silence: Selected Papers Leiden: Brill Rodopi, 311-318.

9. Dede, E. (2021). Hiçlik ve Boşluk Kavramlarına İlişkin Çağdaş Sanat Örnekleri. Anadolu Üniversitesi Sanat&Tasarım Dergisi, C. 11, S. 2, 384-399.
10. Deveci, M. (2005). Varoluş ve Bireyleşme Açısından Ferit Edgü’nün Romanlarında Yapı ve İzlek. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Elazığ.
11. Deveci, M. (2012). Varoluş ve Bireyleşme Açısından Ferit Edgü Anlatılarında Yapı ve İzlek. Ankara: Akçağ Yayınları. Edgü, F. (1958). Kendi Kendini Kurtarmak. Yeni Ufuklar, C. 7, S. 74, Temmuz 1958, 47.
12. Edgü, F. (1979). Ben Gerçekteki Düşle Düşteki Gerçeğin Yazarıyım. Düşsüz İnsanın Yarını Yoktur. Milliyet Sanat, (324), 21.5.1979, 10-11.
13. Edgü, F. (1984). Kimse. İstanbul: Ada Yayınları.
14. Edgü, F. (2013). Eylülün Gölgesinde Bir Yazdı. İstanbul: Sel Yayıncılık.
15. Edgü, F. (2016). Sözlü-Yazılı. İstanbul: YKY.
16. Edgü, F. (2020). Hakkâri’de Bir Mevsim, İstanbul: Alfa Edebiyat.
17. Foucault, M. vd. (1999). Kendini Bilmek (Çev. G. Ç. Güven). İstanbul: Om Felsefe Yayınları.
18. Freud, S. (2011). Psikanaliz Üzerine. (Çev. İ. Kırımlı). İstanbul: Sayfa Yayınları.
19. Gözel, Ö. (2020). Varlık ve Zaman’da Kendi-Olma ve Birlikte-Olma. ETHOS: Felsefe ve Toplumsal Bilimlerde Diyaloglar, 13(2), Temmuz 2020, 76-103.
20. Gümüş, S. (2018). Yavaş Yavaş Konuşan Bir Ses Gibi Yazmak. Notos Dergi, (69), Nisan-Mayıs 2018, İstanbul, 26. Heidegger, M. (2001). Seit und Zeit, Max Neimeyer Verlag. Tübingen.
21. İş, A. Ö. (2007). Ferit Edgü ve Demir Özlü’nün Hikâyelerinde Varoluşçu Öznellik. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Boğaziçi Üniversitesi. İstanbul.
22. İşler, İ. (2023). “Hakkâri’de Bir Mevsim” Romanında “Arayış”ın İki Keskin Ucu: Yaşam-Ölüm. 5. Uluslararası Anadolu Bilimsel Araştırmalar Kongresi 21-23 Temmuz 2023. Hakkâri.
23. Kahraman. M. (1995). Ferit Edgü’nün Romanlarında Dil Özellikleri. Gündoğan Edebiyat, Kış: 7-15. Karl, F. R. (1985). American Fictions 1940-1980. New York: HarperCollins Publishers.
24. Koçak, O. (1990). Melih Cevdet: İkinci Yeni’den Sonra. Defter 14, Temmuz-Kasım 1990, 23.
25. Korkmaz, R. (2007). Kavram ve İçerik Boyutuyla Küçürek Öykü. 38. ICANAS (Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi). Ankara.
26. Naci, F. (1994). 40 Yılda 40 Roman. İstanbul: Oğlak Edebiyat / Eleştiri.
27. Pire, T. (2019). Resimde Sessizlik Kavramı Üzerine Uygulamalar. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
28. Popkin, R. H. (1993). Avrum Stroll, Philosophy Made Simple. New York: Broadway Books.
29. Ritter, J. (1954). Varoluş Felsefesi Üzerine. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
30. Sartre, J. P. (2007). Varoluşçuluk (Çev. A. Bezirci). İstanbul: Say Yayınları.
31. Sartre, J. P. (2010). Bunaltı (Çev. S. Hilav). İstanbul: Can Yayınları.